Sarga 85

Verse 1

त्तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोककर्शितः ।नोपधारयतेव्यक्तंयदुक्तंतेनरक्षसा ।।6.85.1।।

Nang marinig ni Rāghava ang mga salitang iyon, siya na pinahihina ng dalamhati ay hindi malinaw na maunawaan ang sinabi ng rākṣasang iyon.

Verse 2

ततोधैर्यमवष्टभ्यरामःपरपुरञ्जयः ।विभीषणमुपासीनमुवाचकपिसन्निधौ ।।6.85.2।।

Pagkaraan, pinatatag ni Rama—manlulupig ng mga kuta ng kaaway—ang kanyang loob at kinausap si Vibhishana na nakaupo sa tabi, sa harap ng mga pinunong Vanara.

Verse 3

नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण ।भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ।।6.85.3।।

O Vibhīṣaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa, ang iyong sinabi ay nais kong marinig muli. Ipagpahayag mo muling wagas ang iyong ibig ipabatid.

Verse 4

राघवस्यवचःश्रुत्वावाक्यंवाक्यविशारद. ।यत्तत्पुनरिदंवाक्यंबभाषे स विभीषणः ।।6.85.4।।

Nang marinig ang mga salita ni Rāghava, si Vibhīṣaṇa—dalubhasa sa maingat at angkop na pananalita—ay muling nagsalita ng ganitong tugon.

Verse 5

यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् ।तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनन्तरम् ।।6.85.5।।

O makapangyarihang bisig na bayani, gaya ng iyong iniutos tungkol sa paglalagak ng mga pangkat ng hukbo, iyon ay naisagawa agad, kasunod mismo ng iyong salita.

Verse 6

तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमन्ततः ।विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ।।6.85.6।।

Ang lahat ng mga hanay ng hukbo ay nahati at naihanay sa paligid sa bawat panig; at ang mga pinunò ng pangkat ay naitalaga rin, bawat isa sa wastong kaayusan, ayon sa kani-kanilang tungkulin.

Verse 7

भूयस्तुममविज्ञाप्यंतच्छ्रुणुष्वमहायश: ।त्वय्यकारणसन्तप्तेसन्तप्तहृदयावयम् ।।6.85.7।।

Ngunit may higit pa akong ipaaabot—pakinggan mo, O dakilang tanyag. Sa pagkakita naming ikaw ay nagdurusa nang walang dahilan, kami man ay napipighati sa kaibuturan ng puso.

Verse 8

त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासन्तापमागतम् ।तदियंत्यज्यतांचिन्ताशत्रुहर्षविवर्धिनी ।।6.85.8।।

Iwan mo, O hari, ang dalamhating ito—ang walang saysay na pagdurusang sumapit. Itakwil ang pag-aalalang ito, sapagkat lalo lamang nitong pinasasaya ang kaaway.

Verse 9

उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् ।प्राप्तव्यायदितेसीताहन्तव्याश्चनिशाचराः ।।6.85.9।।

Kumilos ka, O bayani, at muling paglingkuran ang tapang at galak. Kung si Sītā ay dapat mong mabawi, kung gayon ang mga rākṣasang gumagala sa gabi ay dapat ding pabagsakin.

Verse 10

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।।निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे ।धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

O ligaya ng angkan ni Raghu, pakinggan mo ang aking kapaki-pakinabang na payo. Nawa’y umalis agad si Saumitrī, napalilibutan ng malaking hukbo; at pagdating sa Nikumbhilā, patayin niya sa labanan ang anak ni Rāvaṇa, sa pamamagitan ng mga palasong pinakakawalan mula sa busog sa malalawak na ikot—nakamamatay na gaya ng lason ng mga makamandag na ahas.

Verse 11

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।।निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे ।धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

Sa bayaning iyon, sa pamamagitan ng matinding tapas at sa biyaya ng Sariling-Silang na Lumikha, ay nagkamit ng sandatang Brahmaśiras; at gayundin ng mga kabayong nakasusunod sa nais, na malayang nakapaglalakbay.

Verse 12

तेनवीरेणतपसावरदानात्स्वयम्भुवः ।अस्त्रंब्रह्मशिरःप्राप्तंकामगाश्चतुरङ्गमाः ।।6.85.12।।

Sa bayaning iyon, sa pamamagitan ng matinding tapas at sa biyaya ng Sariling-Silang na Lumikha, ay nagkamit ng sandatang Brahmaśiras; at gayundin ng mga kabayong nakasusunod sa nais, na malayang nakapaglalakbay.

Verse 13

स एषसहसैन्येनप्राप्तःकिलनिकुम्भिलाम् ।यद्युततिष्ठेत्कृतंकर्महतान्सर्वांश्चविद्धिनः ।।6.85.13।।

Tunay ngang narating na niya ang Nikumbhilā kasama ang kaniyang hukbo. Kapag siya’y tumindig matapos matapos ang ritong iyon, alamin mong kaming lahat ay para nang pinaslang.

Verse 14

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः ।त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।।वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै ।इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ।।6.85.15।।

Hangga’t hindi mo nararating ang Nikumbhilā at hindi pa naihahandog ang apoy, ang kaaway na iyon—ang kaaway ni Indra—ay makapapatay sa iyo, O mamamatay-tao. Isang biyaya ang ibinigay sa kaniya, O hari na makapangyarihan ang bisig, ng Panginoon ng lahat ng daigdig; kaya’t gayon ang itinakdang paraan ng pagpaslang sa marunong na iyon.

Verse 15

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः ।त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।।वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै ।इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ।।6.85.15।।

Nang marinig ang mga salita ni Vibhīṣaṇa, si Rama ay nagsalita: “Nalalaman ko ang māyā ng mabangis na iyon,” wika ni Rama, na ang kaniyang kagitingan ay nakasalig sa katotohanan.

Verse 16

वधायेन्द्रजितोरामसन्दिशस्वमहाबल ।हतेतस्मिन्हतंविद्धिरावणंससुहृज्जनम् ।।6.85.16।।

O Rama na dakila ang lakas, ipag-utos mo ang paglipol kay Indrajit. Alamin mong kapag siya’y napatay, si Ravana man—kasama ang kaniyang mga kapanalig—ay para na ring napatay.

Verse 17

विभीषणवच्श्रुत्वारामोवाक्यमथाब्रवीत् ।जानामितस्यरौद्रस्यमायांसत्यपराक्रमः ।।6.85.17।।

Nang marinig ang mga salita ni Vibhīṣaṇa, si Rama ay nagsalita: “Nalalaman ko ang māyā ng mabangis na iyon,” wika ni Rama, na ang kaniyang kagitingan ay nakasalig sa katotohanan.

Verse 18

स हिब्रह्मास्त्रवित्प्राज्ञोमहामायोमहाबल. ।करोत्यसंज्ञान् सङ्ग्रामेदेवान्सवरुणानपि ।।6.85.18।।

Sapagkat siya’y bihasa sa Brahmāstra, marunong, dakila sa maya at napakalakas; sa digmaan kaya niyang mawalan ng malay maging ang mga diyos—si Varuna at ang iba pa.

Verse 19

तस्यान्तरिक्षेचरतःसरथस्यमहायशः ।न गतिर्ज्ञायतेवीरसूर्यस्येवाभ्रसम्ल्पवे ।।6.85.19।।

O bayani, habang siya’y naglalakbay sa himpapawid sakay ng kanyang karwahe, hindi matunton ang kanyang daraanan—gaya ng araw kapag natatakpan ng bugso ng mga ulap.

Verse 20

राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः ।लक्ष्मणंकीर्तिसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.85.20।।

Ngunit si Rāghava, nang mabatid ang mapanlinlang na lakas ng masamang kaaway, ay nagsalita ng ganitong mga salita kay Lakṣmaṇa, bantog sa dangal at tagumpay.

Verse 21

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः ।हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।।जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः ।जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ।।6.85.22।।

O Lakṣmaṇa, napalilibutan ka ng buong lakas ng hari ng mga Vānara, kasama si Hanumān at ang mga pinunò ng pangkat sa iyong unahan; at sa pag-iingat ni Jāmbavān, panginoon ng mga oso, kasama ng hukbo—patayin mo ang prinsipe ng rākṣasa, bihasa sa lakas ng māyā.

Verse 22

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः ।हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।।जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः ।जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ।।6.85.22।।

O Lakṣmaṇa, napalilibutan ka ng buong lakas ng hari ng mga Vānara, kasama si Hanumān at ang mga pinunò ng pangkat sa iyong unahan; at sa pag-iingat ni Jāmbavān, panginoon ng mga oso, kasama ng hukbo—patayin mo ang prinsipe ng rākṣasa, bihasa sa lakas ng māyā.

Verse 23

अयंत्वांसचिवैःसार्थंमहात्मारजनीचरः ।अभिज्ञस्तस्यमायानांपृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।।6.85.23।।

Ang marangal na nilalang ng gabi na ito, kasama ang kaniyang mga tagapayo, na lubhang bihasa sa kaniyang mga māyā, ay susunod sa iyong likuran.

Verse 24

राघवस्यवच्श्रुत्वालक्ष्मणस्सविभीषणः ।जग्राहकार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः ।।6.85.24।।

Nang marinig ang mga salita ni Rāghava, si Lakṣmaṇa—kasama si Vibhīṣaṇa—na may kahanga-hangang tapang, ay kinuha ang pinakamainam na busog.

Verse 25

सन्नद्धःकवचीखङ्गीसशरोवामचापभृत् ।रामपादावुपस्पृश्यहृष्टःसौमित्रिरब्रवीत् ।।6.85.25।।

Ganap na handa—may baluti, may tabak, may mga palaso, at tangan ang busog—si Saumitri ay masayang humipo sa mga paa ni Rāma bilang paggalang at nagsalita.

Verse 26

अद्यमत्कार्मुकोन्मुक्ताश्शरानिर्भिद्यरावणिम् ।लङ्कामभितिष्यन्तिहंसाःपुष्करिणीमिव ।।6.85.26।।

Ngayong araw, ang mga palasong pinakawalan mula sa aking busog ay tatarak kay Rāvaṇi at babagsak sa Laṅkā—gaya ng mga hamsang lumalapag sa isang puskarinī na hitik sa lotus.

Verse 27

अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः ।विधमिष्यन्तिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ।।6.85.27।।

Ngayong araw din, ang aking mga palasong mula sa bagting ng aking dakilang busog ay hihiwain ang katawan ng mabangis na iyon, bubutasin siya at ibabagsak.

Verse 28

एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः ।स रावणिवधाकाङ्क्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.28।।

Pagkasabi nito sa harap ng kanyang kapatid, ang maningning na si Lakṣmaṇa—nagnanais pumatay sa anak ni Rāvaṇa—ay agad na umalis nang nagmamadali.

Verse 29

सोऽभिवाद्यगुरोःपादौकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।निकुम्भिलामभिययौचैत्यंरावणिपालितम् ।।6.85.29।।

Pagpupugay sa mga paa ng iginagalang na nakatatanda at pag-ikot sa kanya bilang paggalang, nagtungo siya sa Nikumbhilā—ang dambanang kaugnay at binabantayan ng anak ni Rāvaṇa.

Verse 30

विभीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।कृतस्वस्त्ययनोभ्रात्रालक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.30।।

Ang maringal na prinsipe, si Lakṣmaṇa, na kasama si Vibhīṣaṇa, at nabasbasan ng mapalad na pagpapala ng kanyang kapatid, ay nagmadaling lumisan.

Verse 31

वानराणांसहस्रैस्तुहनूमान् बहुभिर्वृतः ।विभीषणश्चसामात्योतदालक्ष्मणमन्वगात् ।।6.85.31।।

Noon si Hanumān, na napaliligiran ng maraming libong Vānara, at si Vibhīṣaṇa na kasama ang kanyang mga ministro, ay sumunod kay Lakṣmaṇa.

Verse 32

महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः ।ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ।।6.85.32।।

Habang mabilis na sumusulong at napaliligiran ng malaking hukbo ng Vānara, nakita rin niya sa daan ang lakas ng Hari ng mga Oso na nakahimpil.

Verse 33

स गत्वादूरमध्वानंसौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।राक्षसेन्द्रबलंदूरादपश्यद्व्यूहमाश्रितम् ।।6.85.33।।

Pagkaraan ng mahabang paglalakbay, si Saumitrī—kagalakan ng kanyang mga kaibigan—ay nakita mula sa malayo ang hukbo ng mga Rākṣasa na nakahanay sa pormasyon ng digmaan.

Verse 34

स तंप्राप्यधनुष्पाणिर्मायायोगमरिन्दमः ।तस्थौब्रह्मविधानेनविजेतुंरघुनन्दनः ।।6.85.34।।

Nang marating niya ang panginoon ng mahika, ang manlulupig sa kaaway—ang kagalakan ni Raghu—tumindig siyang matatag, tangan ang busog, na nagpasiyang daigin siya ayon sa banal na kaayusan at wastong pamamaraan.

Verse 35

भीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।अङ्गदेन च वीरेणतथानिलसुतेन च ।।6.85.35।।

Ang maringal na prinsipe ay tumindig na kasama si Vibhīṣaṇa, ang bayaning si Aṅgada, at gayundin ang anak ni Nīla—si Hanumān, anak ng Hangin.

Verse 36

Pumasok si Lakṣmaṇa sa hanay ng kaaway—malawak, punô ng mga watawat, nagliliwanag sa dalisay na mga sandata at sa malalaking karwahe—nakapanghihilakbot sa anyo at di masukat ang bilis, na wari’y pumapasok sa isang bunton ng kadiliman.