Sarga 84

Verse 1

राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ।। ।।

Habang inaaliw ni Lakṣmaṇa, ang mapagmahal sa kapatid, si Rāma, dumating doon si Vibhīṣaṇa matapos italaga ang mga pangkat sa kani-kanilang wastong puwesto.

Verse 2

नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृत: ।नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ।।।।

Napapaligiran ng apat na magigiting na ministro na may sari-saring sandata—gaya ng pinunò ng mga elepante na napalilibutan ng maiitim na elepanteng tila kulay ng koliryo—lumapit si Vibhīṣaṇa sa dakilang-loob na si Rāma at nakita ang mga hukbo ng Vānara, ang kanilang mga mata’y nababalot ng luha.

Verse 3

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।।।

Nakita ni Vibhīṣaṇa si Rāghava—ang dakilang kaluluwa, kagalakan ng angkan ni Ikṣvāku—na nalugmok sa pagkalito at dalamhati, nakahilig sa kandungan ni Lakṣmaṇa.

Verse 4

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।6.84.3।।

Nakita ni Vibhīṣaṇa si Rāghava—ang dakilang kaluluwa, dangal ng angkan ni Ikṣvāku—na dinaig ng pagkalito at dalamhati, nakasandal sa kandungan ni Lakṣmaṇa.

Verse 5

व्रीडितंशोकसन्तप्तंदृष्टवारामंविभीषणः ।अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ।।।।

Nang makita ni Vibhīṣaṇa si Rāma na nahihiya at sinusunog ng dalamhati, siya’y nanlumo sa lihim na sakit at nagsabi: “Ano ito?”

Verse 6

विभीषणमुखंदृष्टवासुग्रीवंतांश्चवानरान् ।लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदंबाष्पपरिप्लुतः ।।।।

Nang makita ni Lakṣmaṇa ang mukha ni Vibhīṣaṇa, si Sugrīva, at yaong mga vānarā, siya’y napuno ng luha at nagsalita ng mga salitang ito sa marahang tinig.

Verse 7

हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ।।।।

“O mabait na ginoo: nang marinig ni Rāghava mula sa mga salita ni Hanūmān na, ‘Pinatay na si Sītā ni Indrajit,’ agad siyang nalugmok sa pagkalito.”

Verse 8

कथयन्तंतुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसंज्ञंराममब्रवीत् ।।।।

Ngunit pinigil ni Vibhīṣaṇa si Saumitrī habang siya’y magsisimula nang magsalita, at sa walang malay na si Rāma ay sinabi niya ang mga salitang ito, hitik sa kahulugan.

Verse 9

मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।तदयुक्तमहंमन्येसागरस्येवशोषणम् ।।।।

Ang sinabi ni Hanumān, na wari’y isang tiyak na katotohanan tungkol sa hari ng mga tao, ay sa aking palagay ay di-makatwiran—gaya ng pagpapatuyo sa karagatan.

Verse 10

अभिप्रायंतुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।सीतांप्रतिमहाबाहो न च घातंकरिष्यति ।।।।

Nalalaman ko ang balak ng masamang-loob na si Rāvaṇa tungkol kay Sītā, O makapangyarihang bisig: hindi niya siya papatayin.

Verse 11

याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ।।।।

Kahit paulit-ulit ko siyang pinakiusapan, na hangad ang kanyang kabutihan—“Palayain mo si Vaidehī!”—hindi niya sinunod ang mga salitang iyon.

Verse 12

नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ।।।।

Hindi sa pakikipagkasundo, hindi sa mga handog, hindi sa paghahasik ng pagkakawatak—lalo nang hindi sa digmaan—maaaring mabawi o makita siya sa anumang paraan, ni ng sinuman.

Verse 13

वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।मयामयींमहाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ।।।।

Nilinlang ng rākṣasa ang mga Vānara at siya’y umurong. O makapangyarihang bisig, alamin mong ang ‘anak ni Janaka’ na ito ay anyo lamang na hinubog ng māyā.

Verse 14

चैत्यंनिकुम्भिलांनामप्राप्यहोमंकरिष्यति ।हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ।।।।दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ।

Pagdating sa banal na dambanang tinatawag na Nikumbhilā, magsasagawa ang anak ni Rāvaṇa ng homa, ang handog sa apoy. Kapag natapos niya ito at nagbalik, siya’y nagiging halos di-malabanan sa digmaan—maging ng mga diyos kasama si Vāsava (Indra).

Verse 15

तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ।।।।विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणांपराक्रमे ।

Tunay ngang ang māyā na ito’y ginamit niya upang manlinlang, sapagkat doon ay naghahanap siya ng sagabal sa katapangan ng mga Vānara.

Verse 16

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ।।।।त्यजेमंनरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।सीदतेहिबलंसर्वंदृष्टवात्वांशोककर्शितम् ।।।।

Pumaroon tayo roon kasama ang hukbo bago pa matapos ang ritwal na iyon. O tigre sa mga tao, iwaksi mo ang huwad na dalamhati; sapagkat kapag nakikita kang pinahihina ng lungkot, nanghihina ang loob ng buong lakas.

Verse 17

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ।।6.84.16।।त्यजेमंनरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।सीदतेहिबलंसर्वंदृष्टवात्वांशोककर्शितम् ।।6.84.17।।

Pumaroon tayo roon kasama ang hukbo bago pa matapos ang ritwal na iyon. O tigre sa mga tao, iwaksi mo ang huwad na dalamhati; sapagkat kapag nakikita kang pinahihina ng lungkot, nanghihina ang loob ng buong lakas.

Verse 18

इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।लक्ष्मणंप्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ।।।।

Dito ka manatili, payapa ang puso at mataas ang loob; isugo mo si Lakṣmaṇa na kasama namin, kalakip ang mga maghahatak pasulong sa mga hukbo.

Verse 19

एषतंनरशार्दूलोरावणिंनिशितैश्शरैः ।त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ।।।।

Ang tigre sa mga tao na ito ay papaurungin ang anak ni Rāvaṇa sa matalim na mga palaso, upang iwan niya ang ritwal na iyon; kapag napilitang tumigil, saka siya magiging mapapatay.

Verse 20

तस्यैतेनिशितास्तीक्ष्णाःपत्रिपत्राङ्गवाजिनः ।पतत्रिणइवासौम्याश्शराःपास्यन्तिशोणितम् ।।।।

Ang mga palasong ito—matatalas at matutulis, hinasa nang husto, na may balahibong wari’y mga pakpak ng ibon—ay iinom ng kanyang dugo na parang malulupit na ibon.

Verse 21

सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ।।।।

“O makapangyarihang bisig, isugo mo si Lakṣmaṇa na may mapalad na mga tanda, upang lipulin ang rākṣasa na iyon—gaya ng pagpapakawala ng may hawak ng kulog sa kanyang vajra.”

Verse 22

मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनंप्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ।।।।

O pinakamainam sa mga tao, hindi na nararapat ang pag-aatubili ngayon na malapit na ang paglipol sa kaaway. Iutos mo ang salita upang patayin si kaaway, gaya ni Mahendra nang durugin niya ang kaaway ng mga diyos.

Verse 23

समाप्तकर्माहि स राक्षसाधिपोभवत्यदृश्यस्समरेसुरासुरैः ।युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ।।।।

Kapag natapos ng panginoon ng mga rākṣasa ang kanyang ritwal, nagiging di-nakikita siya sa digmaan maging ng mga deva at asura; at kung siya’y gayong napalakas, maging ang mga diyos ay magkakaroon ng malaking pag-aalinlangan na makipaglaban sa kanya.