Sarga 82

Verse 1

श्रुत्वातुभीमनिर्ह्रादंशक्राशनिसमस्वनम् ।वीक्षमाणादिशस्सर्वादुद्रुवुर्वानरर्षभा: ।।।।

Nang marinig nila ang nakapanghihilakbot na ugong, na tila kulog ng sandata ni Indra, ang mga pangunahing Vānara, tumitingin sa lahat ng panig, ay nagsitakbuhan.

Verse 2

तानुवाचततःसर्वान्हनुमान् मारुतात्मजः ।विषण्णवदनान्दीनांस्त्रस्तान्विद्रवतःपृथक् ।।।।

Pagkatapos ay kinausap silang lahat ni Hanumān, anak ng Diyos ng Hangin—ang kanilang mga mukha’y lugmok, sila’y abang-aba at takót, nagkakawatak-watak na tumatakas sa iba’t ibang panig.

Verse 3

कस्माद्विषण्णवदनाविद्रवध्वंप्लवङ्गमाः ।त्यक्तयुद्धसमुत्साहाश्शूरत्वंक्वनुवोगतम् ।।।।

“O mga unggoy, bakit kayo tumatakas na nakayuko ang mukha, tinalikuran ang sigasig sa digmaan? Saan napunta ang inyong kagitingan?”

Verse 4

पृष्ठतोऽनुव्रजध्वंमामग्रतोयन्तमाहवे ।शूरैरनिजनोपेतैरयुक्तंहिनिवर्तितुम् ।।।।

“Sumunod kayo sa aking likuran habang ako’y sumusulong sa unahan sa labanan. Sa mga bayani na may kasamang mga kasama, hindi nararapat ang umurong.”

Verse 5

एवमुक्तास्सुसङ्क्रुद्धावायुपुत्रेणधीमता ।शैलशृङ्गान् द्रुमांश्चवजगृहुर्हृष्टमानसाः ।।।।

Sa gayong pananalita ng marunong na anak ng Diyos ng Hangin, ang mga Vanara—nag-aalab sa galit at tumitibay ang loob—ay masiglang dumampot ng mga tuktok ng bundok at mga punò bilang sandata.

Verse 6

अभिपेतुश्चगर्जन्तोराक्षसान्वानरर्षभाः ।परिवार्यहनूमन्तमन्वयुश्चमहाहवे ।।।।

Umugong na umatungal, sumalakay sa mga rākṣasa ang mga pangunahing mandirigmang vānara; pinalibutan si Hanumān at sinundan siya sa dakilang labanan.

Verse 7

स तैर्वानरमुख्यैश्चहनुमान्सर्वतोवृतः ।हुताशनइवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ।।।।

Pinalibutan sa lahat ng dako ng mga pangunahing pinunò ng vānara, si Hanumān—nagniningas na parang banal na apoy—ay sinunog at binutas ang hanay ng hukbo ng kaaway.

Verse 8

स राक्षसानांकदनंचकारसुमहाकपिः ।वृतोवानरसैन्येनकालान्तकयोमोपमः ।।।।

Ang dakilang makapangyarihang kapi ay naghasik ng paglipol sa mga rākṣasa; napalilibutan ng hukbong vānara, siya’y tulad ni Yama, ang kamatayan sa wakas ng panahon.

Verse 9

स तुकोपेनचाविष्टःशोकेन च महाकपिः ।हनूमान्रावणिरथेमहतींपातयच्छिलाम् ।।।।

Ngunit si Hanumān, ang dakilang kapi—sinapian ng poot at dalamhati—ay inihagis ang isang napakalaking bato at ibinagsak sa karwahe ng anak ni Rāvaṇa.

Verse 10

तामापतन्तींदृष्टवैवरथस्सारथिनातदा ।विधेयाश्वसमायुक्तोविदूरमपवाहितः ।।।।

Nang makita ng karwaheng iyon ang (batong/pana) rumaragasa papalapit, agad itong pinalayo ng karwahero, na nakayuko sa utos, at nakahila ng masunuring mga kabayo.

Verse 11

तमिन्द्रजितमप्राप्यरथस्थंसहसारथिम् ।विवेशधरणींभित्त्वासाशिलाव्यर्थमुद्यता ।।।।

Ngunit ang batong yaong buong lakas na inihagis ay hindi nakaabot kay Indrajit na nakaupo sa karuwahe kasama ang kanyang sarathi; biniyak nito ang lupa at lumubog sa kailaliman, walang saysay ang pag-angat nito.

Verse 12

पतितायांशिलायांतुव्यथितारक्षसांचमूः ।निपतन्त्या च शिलयाराक्षसामथिताभृशम् ।।।।

Nang bumagsak ang bato, nabalisa ang hanay ng mga Rakshasa; at sa pagbagsak na yaon, maraming Rakshasa ang matinding nadurog at nagiba.

Verse 13

तमभ्यधावन् शतशोनदन्तःकाननौकसः ।तेद्रुमांश्चमहाकायागिरिशृङ्गाणिचोद्यताः ।।।।

Pagkaraan, ang mga dambuhalang mandirigmang Vanara na naninirahan sa gubat, umuungal nang daan-daan, ay sumugod sa kanila—bitbit ang mga punò at maging mga tuktok ng bundok bilang sandata.

Verse 14

क्षिपनीन्द्रजितंसङ्ख्येवानराभीमविक्रमाः ।वृक्षशैलमहावर्षंविसृजन्तःप्लवङ्गमाः ।।।।शत्रूणांकदनंचक्रुर्नेदुश्चविविधैस्स्वनैः ।

Sa gitna ng sagupaan, ang mga Vanara na kakila-kilabot ang lakas ay sumalakay kay Indrajit; ang mga Plavangama ay nagpaulan ng napakalaking ulang ng mga punò at bato, dinurog ang hanay ng kaaway at sumigaw ng sari-saring sigaw-pandigma.

Verse 15

वानरैसैर्महाभीमैर्घोररूपानिशाचराः ।।।।वीर्यादभिहतावृक्षैर्व्यचेष्टन्तरणक्षितौ ।

Tinamaan nang buong lakas ng mga punò na sandata ng mga Vanara na lubhang kakila-kilabot, ang mga mabangis na Rakshasa na gumagala sa gabi ay napilipit at bumagsak sa larangan ng digmaan.

Verse 16

स्वसैन्यमभिवीक्ष्याथवानरार्दितमिन्द्रजित् ।।।।प्रगृहीतायुधःक्रुद्धःपरानभिमुखोययौ ।

Nang makita ni Indrajit na ang sarili niyang hukbo’y pinahihirapan ng mga Vānara, siya’y nag-alab sa galit; tangan ang sandata, tuwirang sumugod sa kaaway.

Verse 17

सःशरौघानवसृजन्स्वसैन्येनाभिसम्वृतः ।।।।जघानकपिशार्दूलान्सुबहून्दृष्टविक्रमः ।

Napapaligiran ng sarili niyang mga kawal, ang mandirigmang subok sa tapang ay nagpaulan ng mga palaso at pinabagsak ang marami sa mga bayani—tila mga tigre—sa hanay ng Vānara.

Verse 18

शूलैःरशनिभिःखङ्गै: पट्टसै: कूटमुद्गरैः ।।।।तेचाप्यनुचरास्तस्यवानरान्जघ्नुराहवे ।

At ang kanyang mga kasamahan man ay pumatay sa mga Vānara sa labanan—gamit ang mga trident, mga sandatang tila kulog, mga espada, mga palakol, at mabibigat na pamukpok.

Verse 19

स्कन्धविटपैश्शालैश्शिलाभिश्चमहाबलः ।।।।हनूमान्कदनंचक्रेरक्षसांभीमकर्मणाम् ।

Si Hanumān, na may dakilang lakas, ay nagdulot ng paglipol sa mga Rākṣasa na may kakila-kilabot na gawain—dinurog sila sa malalaking punò at sanga, at sa mga bato at tipak ng bató.

Verse 20

सनिवार्यपरानीकमब्रवीत्तान्वनौकसः ।।।।हनूमान् सन्निवर्तध्वं न नस्साध्यमिदंबलम् ।

Nang mapigil ang hukbo ng kaaway, sinabi ni Hanumān sa mga naninirahan sa gubat: “Magbalik kayo—hindi natin kayang daigin ngayon ang lakas na ito.”

Verse 21

त्यक्त्वाप्राणान्विवेष्टन्तोरामप्रियचिकीर्षवः ।।।।यन्निमित्तंहियुध्यामोहतासाजनकात्मजा ।

“Nais naming gawin ang ikalulugod ni Rāma, kaya handa kaming ialay ang aming buhay. Ngunit ang dahilan ng aming pakikipaglaban—ang anak ni Janaka—ay napatay na.”

Verse 22

इममर्थंहिविज्ञाप्यरामंसुग्रीवमेव च ।।।।तौयत्प्रतिविधास्येतेतत्करिष्यामहेवयम् ।

Pagkatapos ipabatid kay Rama—at kay Sugriva rin—ang bagay na ito, gagawin namin nang ganap ang anumang pasya ng dalawang iyon bilang tugon.

Verse 23

त्युक्त्वावानरश्रेष्ठोवारयन्सर्ववानरान् ।।।।शनैश्शनैरसन्त्रस्तस्सबलस्सन्यवर्तत ।

Pagkasabi nito, ang pinakadakila sa mga Vanara ay pinigil ang lahat ng Vanara; walang takot at kasama ang kanyang hukbo, siya’y umatras nang dahan-dahan.

Verse 24

ततःप्रेक्ष्यहनूमन्तंव्रजन्तंयत्रराघवः ।।।।स होतुकामोदुष्टात्मागतश्चैत्यंनिकुम्भिलाम् ।

Pagkaraan, nang makita niyang si Hanuman ay patungo kay Raghava, ang masamang-loob na iyon—nagnanais magsagawa ng handog—ay nagtungo sa dambana sa Nikumbhilā.

Verse 25

निकुम्भिलामधिष्ठायपावकंजुहवेन्द्रजित् ।।।।यज्ञभूम्यांततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ।।।।

Pagdating sa Nikumbhilā, si Indrajit ay naghandog sa apoy. Pagpunta niya sa pook-yajña, ang apoy—na pinakain ng rākṣasa ng laman at dugo—ay nag-alab nang matindi habang ibinubuhos ang mga handog.

Verse 26

निकुम्भिलामधिष्ठायपावकंजुहवेन्द्रजित् ।।6.82.25।।यज्ञभूम्यांततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ।।6.82.26।।

Pagdating sa Nikumbhilā, si Indrajit ay naghandog sa apoy. Pagpunta niya sa pook-yajña, ang apoy—na pinakain ng rākṣasa ng laman at dugo—ay nag-alab nang matindi habang ibinubuhos ang mga handog.

Verse 27

सोऽर्चिःपिनद्धोददृशेहोमशोणिततर्पितः ।सन्ध्यागतइवादित्यःसुतीव्रोऽग्नि: समुत्थितः ।।।।

Busog sa dugong inihandog sa homa, ang liyab ng apoy ay nagmistulang makapal at namimintog; sumiklab itong napakaliwanag, na wari’y araw sa dapithapon.

Verse 28

अथेन्द्रजिद्राक्षभूतयेतुजुहावहव्यंविधिनाविधानवित् ।दृष्टवाव्यतिष्ठन्त च राक्षसास्तेमहासमूहेषुसमानयज्ञाः ।।।।

Pagkaraan, si Indrajit—dalubhasa sa wastong pagsasagawa ng ritwal—ay naghandog ng itinakdang alay sa apoy ayon sa tuntunin; at ang mga rākṣasa, nagkatipon sa malalaking pulutong at nagkakaisa sa yajña, ay tumindig na nagmamasid.