Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 74, Shloka 60

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

वज्रालयंवैश्रवणालयं च सूर्यप्रभंसूर्यनिबन्धनंच । a.ब्रह्मासनंशङ्करकार्मुकं च ददर्शनाभिं च वसुन्धरायाः ।।6.74.60।।

Transliteration

vajrālayaṃ vaiśravaṇālayaṃ ca sūryaprabhaṃ sūryanibandhanaṃ ca | brahmāsanaṃ śaṅkarakārmukaṃ ca dadarśa nābhiṃ ca vasundharāyāḥ || 6.74.60 ||

Translation

Nakita niya ang Vajrālaya, ang tahanan ni Vaiśravaṇa (Kubera) na kumikislap na parang araw, ang pook na pinagbigkisan sa Araw, ang luklukan ni Brahmā, ang pook ng busog ni Śaṅkara, at maging ang pusod ng Daigdig.

Word by Word

• वज्रालयम्: Vajrālaya (abode of the thunderbolt)
• वज्रालयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्र-आलय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वज्रस्य आलयः), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वैश्रवणालयम्: Kubera's abode
• वैश्रवणालयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैश्रवण-आलय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वैश्रवणस्य आलयः), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• सूर्यप्रभम्: sun-bright; shining like the sun
• सूर्यप्रभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य-प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सूर्यस्य प्रभा यस्य/सूर्यसदृशी प्रभा), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सूर्यनिबन्धनम्: the place where the Sun was bound
• सूर्यनिबन्धनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य-निबन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सूर्यस्य निबन्धनम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• ब्रह्मासनम्: Brahma's seat
• ब्रह्मासनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-आसन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः आसनम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शङ्करकार्मुकम्: Shankara's bow
• शङ्करकार्मुकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर-कार्मुक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शङ्करस्य कार्मुकम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नाभिम्: navel
• नाभिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• वसुन्धरायाः: of the earth
• वसुन्धरायाः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

Context

He saw Vajralayam (where Brahma gave Indra the thunderbolt), the abode of Kubera shining like the Sun, the spot where the Sun was bound, Brahma's abode and the abode of the bow of Lord Siva, and the earth navel.

Characters & Entities

• Vaiśravaṇa (Kubera)
• Sūrya (Sun)
• Brahmā
• Śaṅkara (Śiva)
• Vasundharā (Earth)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is framed as alignment with a vast sacred cosmos: righteous action (saving Lakṣmaṇa and the wounded) is supported by knowledge of sacred powers and places, not by ego.

What is the narrative situation?

The narration continues describing extraordinary divine-associated locations encountered/seen during Hanumān’s search for the medicinal herbs.

Which character virtue is emphasized?

Kartavya-buddhi (duty-mindedness) sustained by reverence: the hero moves through wonders without losing the mission’s purpose.