Valmiki Ramayana 6.63.3 — Yuddha Kanda, Sarga 63, Shloka 3

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

Devanagari script

शीघ्रंखल्वभ्युपेतंत्वांफलंपापस्यकर्मणः ।निरयेष्वेवपतनंयथादुष्कृतकर्मणः ।।6.63.3।।

Transliteration

śīghraṃ khalv abhyupetaṃ tvāṃ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |

nirayeṣv eva patanaṃ yathā duṣkṛta-karmaṇaḥ || 6.63.3 ||

Translation

Tunay na dumating na sa iyo ang bunga ng iyong makasalanang gawa; gaya ng mga gumagawa ng masama, sila’y nahuhulog na patihaya sa mga daigdig ng impiyerno.

Word by Word

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: क्रियाविशेषण (Manner/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्रम् (अव्यय)
• Form: काल/रीति-अव्यय (adverb: quickly)

• खलु: surely/indeed
• खलु: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: खलु (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• अभ्युपेतम्: come upon/approached
• अभ्युपेतम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: अभि + उप + √इ (धातु) → अभ्युपेत (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; फलम् इति विशेषणम्

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• फलम्: fruit/result
• फलम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पापस्य: of sinful
• पापस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मणः इति विशेषणम्

• कर्मणः: of the deed
• कर्मणः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• निरयेषु: in hells
• निरयेषु: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: निरय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• एव: indeed/only
• एव: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (restrictive particle: only/indeed)

• पतनम्: falling
• पतनम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: पतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यथा: as
• यथा: तुलना (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमा/तुलना-अव्यय (as/just as)

• दुष्कृतकर्मणः: of one who has done evil deeds
• दुष्कृतकर्मणः: सम्बन्ध/तुल्ययोग (Genitive in comparison)
• Type: Noun
• Root: दुष्कृत (दुस् + √कृ धातु, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('दुष्कृतं कर्म यस्य/येन'); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive of comparison)

Context

"Those who do sinful deeds fall unobstructed so also the fruit of your sinful action has come upon you."

Characters & Entities

• Kumbhakarṇa
• Rāvaṇa
• niraya (hell-realms)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Actions have inevitable moral consequences (karma-phala); violating dharma brings suffering that arrives as a natural result, not as an accident.

What is the narrative situation?

In the context of Rāvaṇa’s crisis, Kumbhakarṇa frames the present danger as the ripening of prior wrongdoing.

Which character virtue is emphasized?

Truth-speaking bluntness (satya with severity): stating uncomfortable moral causality to correct a ruler’s delusion.