Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 52, Shloka 27

धूम्राक्षवधः

The Slaying of Dhumrākṣa

Devanagari script

क्रोधाद् द्विद्द्विगुणताम्राक्षःपितृस्तुल्यपराक्रमः ।शिलांतांपातयामासधूम्राक्षस्यरथंप्रति ।।6.52.27।।

Transliteration

krodhād dviddviguṇatāmrākṣaḥ pitṛtulyaparākramaḥ | śilāṃ tāṃ pātayāmāsa dhūmrākṣasya rathaṃ prati ||6.52.27||

Translation

Sa tindi ng galit, ang bayani na may matang kulay-tanso—na ang tapang ay kasingtulad ng sa kanyang ama—ay inihagis ang batong iyon patungo sa karwahe ni Dhūmrākṣa.

Word by Word

• क्रोधात्: from anger, in anger
• क्रोधात्: हेतु (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; Ablative singular (cause/source)

• द्विद्विगुणताम्राक्षः: having very copper-red eyes
• द्विद्विगुणताम्राक्षः: कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + द्वि-गुण + ताम्र-अक्ष (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: बहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘whose eyes are copper-red (doubly intensified)’

• पितृ-तुल्य-पराक्रमः: of father-like valour
• पितृ-तुल्य-पराक्रमः: कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ + तुल्य + पराक्रम (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘valour equal to (his) father’

• शिलाम्: rock
• शिलाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• ताम्: that
• ताम्: कर्मविशेषण (Object-determiner/कर्मनिर्देशक)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun agreeing with शिलाम्

• पातयामास: hurled, made fall
• पातयामास: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: णिच् (causative) + लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘caused to fall’

• धूम्राक्षस्य: of Dhumrākṣa
• धूम्राक्षस्य: सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धूम्राक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; Genitive singular

• रथम्: chariot
• रथम्: अधिकरण-लक्ष्य (Target locus/लक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• प्रति: towards
• प्रति: दिशा/प्रत्ययार्थ (Direction/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable) governing accusative; towards

Context

Endowed with mighty valour equal to his father, an angry Hanuman hurled the rock at the chariot of Dhumraksha.

Characters & Entities

• Hanumān
• Dhūmrākṣa
• Chariot (ratha)
• Wind-god (as father implied by pitṛ-)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in battle includes resisting adharma with strength: Hanumān answers violence aimed at his forces by directly confronting the aggressor.

What is the narrative situation?

Hanumān attacks Dhūmrākṣa by throwing a huge stone at his chariot to stop his advance.

Which character virtue is emphasized?

Parākrama (martial prowess) and determination—he chooses an effective, immediate strike.