Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 48, Shloka 25

सीताविलापः—त्रिजटासान्त्वनं च

Sita’s Lament and Trijata’s Consolation

इदंविमानंवैदेही पुष्पकंनामनामतः ।दिव्यंत्वांदारयन्नैवंयद्येतौगतजीवितौ ।।।।

idaṃ vimānaṃ vaidehī puṣpakaṃ nāma nāmataḥ | divyaṃ tvāṃ dhārayann evaṃ yady etau gatajīvitau ||

O Vaidehī, ang banal na sasakyang panghimpapawid na ito—na ang pangalan ay Puṣpaka—na makalangit, ay hindi sana nagdala sa iyo nang ganito, kung ang dalawang iyon ay tunay nang nawalan ng buhay.

idamthis
idam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; demonstrative pronoun
vimānamaerial car
vimānam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvimāna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; subject
vaidehīO Vaidehi
vaidehī:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Sambodhana (8th/सम्बोधन), Ekavacana; vocative
puṣpakamPushpaka
puṣpakam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṣpaka (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; apposition to vimānam
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormNāmārtha-nipāta (particle: "by name")
nāmataḥindeed by name
nāmataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnāmatas (अव्यय)
FormAvyaya (ablatival adverb): "in name/indeed by name"
divyamdivine
divyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; adjective of vimānam
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (context), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; pronoun
dhārayanbearing (you)
dhārayan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhārayan (कृदन्त; √dhṛ, णिच् causative, शतृ)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; present participle: "bearing/carrying"; agrees with vimānam
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-avyaya
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (thus/in this way)
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormŚarthe avyaya (if)
etauthese two
etau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Dvivacana; demonstrative pronoun
gata-jīvitaudead (life departed)
gata-jīvitau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त; √gam, क्त) + jīvita (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Dvivacana; bahuvrīhi: gataṃ jīvitaṃ yayor iti = "whose life has gone"; predicate of etau

"Vaidehi! Indeed, this aerial car called Pushpaka which is an auspicious one would not have brought you if they are ceased of life."

V
Vaidehī (Sītā)
P
Puṣpaka-vimāna

FAQs

Dharma here is compassionate truth-speaking: offering reassurance grounded in reason rather than panic, sustaining hope without abandoning sincerity.

Sītā fears that Rāma and Lakṣmaṇa have been slain; the speaker argues from signs and circumstances (including the Puṣpaka’s arrival) that they are not dead.

Steadfast discernment (viveka) joined with empathy—calm reasoning used to relieve another’s despair.