Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 42, Shloka 13

Devanagari script

प्रेक्षतोराक्षसेन्द्रस्यतान्यनीकानिभागशः ।राघवप्रियकामार्थंलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

Transliteration

prekṣato rākṣasendrasya tāny anīkāni bhāgaśaḥ |

rāghavapriyakāmārthaṃ laṅkām āruruhus tadā ||

Translation

Sa pagtanaw ng hari ng mga rākṣasa, ang mga pangkat na iyon ng mga vānarā ay umakyat noon sa Laṅkā, sabik na ganapin ang ikalulugod ni Rāghava.

Word by Word

• प्रेक्षतः: of (him) watching
• प्रेक्षतः: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: pra-īkṣ (प्र + ईक्ष् धातु) + śatṛ (शतृ)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; राक्षसेन्द्रस्य इति विशेषणम्; अर्थः: 'while (he) was watching'

• राक्षसेन्द्रस्य: of the lord of rakshasas
• राक्षसेन्द्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: rākṣasa (राक्षस) + indra (इन्द्र)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष: राक्षसानाम् इन्द्रः); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तानि: those
• तानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अनīkāni इति विशेषणम्

• अनीकानि: armies/forces
• अनीकानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: anīka (अनीक प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• भागशः: in groups
• भागशः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: bhāgaśas (भागशस् अव्यय)
• Form: अव्यय, विभागार्थक क्रियाविशेषण (adverb: in divisions)

• राघवप्रियकामार्थम्: for the purpose of pleasing Raghava
• राघवप्रियकामार्थम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: rāghava (राघव) + priya (प्रिय) + kāma (काम) + artha (अर्थ)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (अर्थः: राघवस्य प्रियस्य कामस्य अर्थः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थक (purpose)

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: laṅkā (लङ्का प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आरुरुहुः: they climbed/ascended
• आरुरुहुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā-ruh (आ + रुह् धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tadā (तदा अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (temporal adverb)

Context

To make Rama happy, all the Vanara army divided into groups and started ascending the boundary (of Lanka) walls the king of Rakshasas was witnessing.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (rākṣasendra)
• Rāma (Rāghava)
• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as seva (devoted service): the vānaras act not for ego but to fulfill a righteous leader’s aim—restoring justice through loyal cooperation.

What is the narrative situation?

The vānaras, organized in units, begin scaling/entering Laṅkā’s defenses even as Rāvaṇa witnesses the assault.

Which character virtue is emphasized?

Bhakti-like loyalty and coordinated discipline—acting in groups for a shared dharmic goal.