Shloka 2

युद्धलक्षण-निमित्तदर्शनं तथा लङ्काद्वारव्यूहः

War Omens and the Encirclement of Lanka’s Gates

Devanagari script

असन्त्ऱ्यमयासार्थंतदिदंसाहसंकृतम् ।एवंसाहसुक्तानिनकुर्वन्तिजनेश्वराः ।।6.41.2।।

Transliteration

asantṟya mayā sārdhaṁ tad idaṁ sāhasaṁ kṛtam | evaṁ sāhasa-yuktāni na kurvanti janeśvarāḥ ||

Translation

Ang mapangahas na gawaing ito ay ginawa nang hindi man lamang ako sinangguni. Ang mga hari at pinuno ay hindi gumagawa ng gayong mapusok na hakbang sa ganitong paraan.

Word by Word

• असन्त्र्य: without consulting
• असन्त्र्य: Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + तृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; नकारार्थे उपसर्ग-रहित प्रयोगः; अर्थः: ‘असमन्त्र्य/अविचार्य’ (without consulting/considering)

• मया: by/with me
• मया: Saha/Instrument (सह/करण)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया, एकवचन

• सार्थम्: together (with)
• सार्थम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: sārtha (अव्यय/उपपद)
• Form: अव्यय; ‘सह’ अर्थे (with, together with)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘इदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• साहसम्: rash act/daring
• साहसम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sāhasa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अस्ति’ अध्याहृतम्

• एवम्: thus/in this way
• एवम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक

• साहसयुक्तानि: rash/daring (acts)
• साहसयुक्तानि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: साहस + युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; समासः (साहसेन युक्तानि)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• कुर्वन्ति: do
• कुर्वन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• जनेश्वराः: rulers/kings
• जनेश्वराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जनानाम् ईश्वराः)

Context

"You have done this courageous feat without consulting me. Rulers do not do such actions."

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rajadharma: major decisions should be made with counsel and deliberation; righteous leadership avoids impulsive, unilateral risk.

What is the narrative situation?

A leader (Rāma) reproves an ally’s action as having been done without consultation, emphasizing proper decision-making before war.

Which character virtue is emphasized?

Governance through counsel—restraint, accountability, and respect for strategic deliberation.