Sarga 35

Verse 1

तेनशङ्खविमिश्रेणभेरीशब्देनराघवः ।उपयातिमहाबाहूरामःपरपुरञ्जयः ।।।।

Sa halong tunog ng kabibe at ugong ng malalakas na tambol, sumulong si Rāma—ang makapangyarihang-bisig na Rāghava, manlulupig ng mga kuta ng kaaway.

Verse 2

तंनिनादंनिशम्याथरावणोराक्षसेश्वरः ।मुहूर्तंध्यानमास्थायसचिवानभ्युदैक्षत ।।।।

Nang marinig ang gayong malakas na ugong, si Rāvaṇa, ang panginoon ng mga rākṣasa, ay tumigil sandali sa pagninilay, saka tumingin sa kaniyang mga ministro.

Verse 3

अथतान्सचिवांस्तत्रसर्वानाभाष्यरावणः ।सभांसन्नादयन् सर्वामित्युवाचमहाबलः ।।।।जगत्सन्तापन्क्रूरोगर्हयन्राक्षसेश्वरः ।

Pagkaraan, si Rāvaṇa—panginoon ng mga Rākṣasa, malupit at nagpapahirap sa daigdig—ay kinausap ang lahat ng mga ministro roon; pinaugong niya ang buong kapulungan at nagsalita ang makapangyarihan, sinisisi sila.

Verse 4

तरणंसागरस्यापिविक्रमंबलसञ्जियम् ।।।।यदुक्तवन्तोरामस्यभवन्तस्तन्मयाश्रुतम् ।

Narinig ko ang sinabi ninyo—na natawid ang dagat, at ang kagitingan at lakas na naipon at naihayag para sa gawain ni Rāma.

Verse 5

भवतश्चाप्यहंवेमदियुद्धेसत्यपराक्रमान् ।।।।तूषिकानीक्षतोऽन्योन्यंविदित्वारामविक्रमम् ।

Alam ko rin na kayo’y tunay na magigiting sa digmaan; ngunit nang maunawaan ninyo ang lakas at kabayanihan ni Rāma, kayo’y nananatiling tahimik, nagkakatinginan sa isa’t isa.

Verse 6

ततस्तुसुमहाप्राज्ञोमाल्यवान्नामराक्षसः ।।।।रावणस्यवचश्श्रुत्वामातुःपैतामहोऽब्रवीत् ।

Pagkaraan, ang lubhang marunong na rākṣasa na nagngangalang Mālyavān—ang lolo sa ina ni Rāvaṇa—nang marinig ang mga salita ni Rāvaṇa, ay nagsalita bilang tugon.

Verse 7

विद्यास्वभिविनीतोयोराजाराजन्नयानुगः ।।।।सशास्तिचिरमैश्वर्यमरींश्चकुरुतेवशे ।

O Hari, ang haring sanay sa mga agham at sumusunod sa matuwid na patakaran ay nagtataglay ng paghahari nang matagal at napapasuko maging ang mga kaaway.

Verse 8

सन्दधानोहिकालेनविगृह्णंश्चारिभिस्सह ।।।।स्वपक्षवर्थनंकुर्वन्महदैश्वर्यमश्नुते ।

Sapagkat sa tamang panahon ay nakikipag-alyansa, at kung kailangan ay humaharap sa kaaway kasama ng mga tagapagmasid, at pinalalakas ang sariling panig—kaya nakakamtan ng hari ang dakilang paghahari.

Verse 9

हीयमानेनकर्तव्योराज्ञासन्धिस्समेवच ।।।।नशत्रुमवमन्येतज्यायान्कुर्वीतविग्रहम् ।

Kapag humihina ang kapangyarihan ng hari, nararapat siyang makipagkasundo sa kapantay; huwag hamakin ang kaaway—at kung higit na malakas ang kalaban, iwasan ang pakikidigma.

Verse 10

तन्मह्यंरोचतेसन्धिस्सहरामेणरावण ।।।।यदर्थमभियुक्ता: स्मसीतातस्मैप्रदीयताम् ।

“O Rāvaṇa, sa amin ay kalugud-lugod ang pakikipagkasundo kay Rāma. Ibalik kay kanya si Sītā—na dahil sa kanya tayo’y sinalakay.”

Verse 11

यस्यदेवर्षयस्सर्वेगन्धर्वाश्चजयैषिणः ।।।।विरोथंमागमस्तेनसन्धिस्तेतेनरोचताम् ।

“Ang lahat ng mga devarṣi at ang mga Gandharva na naghahangad ng tagumpay ay nagnanais ng kanyang pananaig. Kaya huwag kang makipag-alitan sa kanya; nawa’y maging kalugud-lugod sa iyo ang pakikipagkasundo sa kanya.”

Verse 12

असृजद्भगवान्पक्षौद्वावेनहिपितामहः ।।।।सुराणामसुराणांचधर्माधर्मौतदाश्रयौ ।

Tunay ngang nilikha ng mapalad na Pitāmaha (Brahmā) ang dalawang magkatunggaling panig—ang mga deva at ang mga asura—na nanindigan sa dharma at adharma, ayon sa kani-kanilang sandigan.

Verse 13

धर्मोहिश्रूयतेपक्षीह्यमराणांमहात्मनाम् ।।।।अधर्मोरक्षसांपक्षोह्यसुराणांचराक्षस ।

Ang dharma, wika nga, ang panig ng mararangal na walang-kamatayang mahātman; ang adharma naman ang panig ng mga rākṣasa at ng mga asura, O Rākṣasa.

Verse 14

धर्मोवैग्रसतेऽधर्मंततःकृतमभूद्युगम् ।।।।अधर्मोग्रसतेधर्मंततस्तिष्यःप्रवर्तते ।

Kapag nilulon ng dharma ang adharma, ang panahong yaon ay tinatawag na Kṛta Yuga; kapag nilulon ng adharma ang dharma, saka sumisiklab ang panahon ng Tiṣya (Kali).

Verse 15

तत्त्वयाचरयालोकान्धर्मोपिविनिहतोमहान् ।।।।अधर्मःप्रगृहीतश्चतेनास्मद्बलिनःपरे ।

Sa paglalagalag mo sa mga daigdig, itinakwil mo maging ang dakilang dharma at niyakap ang adharma; kaya ang mga kaaway—nakatindig sa katuwiran—ay naging higit na malakas kaysa sa atin.

Verse 16

सप्रमादावदिवृद्धस्तेऽधर्मोहिग्रसतेहिनः ।।।।विवर्थयतिपक्षंचसुराणांसुरभावनः ।

Ang adharma na yaon, pinalaki ng iyong kapabayaan, ay tunay na lalamon sa atin; at pinalalakas nito ang panig ng mga deva, na nagiging sanhi ng pag-igting ng kanilang kapangyarihan.

Verse 17

विषयेषुप्रसक्तेनयत्किञ्चित्कारणात्वया ।।।।ऋषीणामग्नकल्पानामुद्वेगोजनितोमहान् ।

Dahil ikaw ay lubhang nalululong sa mga kaligayahang pandama, sa anumang dahilan man, ikaw ay nagpasiklab ng malaking pagkabagabag sa mga rishi—yaong mga tulad ng apoy sa lakas ng kanilang tapa.

Verse 18

तेषांप्रभावोदुर्धर्षःप्रदीप्तइवपावकः ।।।।तपसाभावितात्मानोधर्मस्यानुग्रहेरताः ।मुख्यर्यज्ञैर्यजन्त्येतेनित्यंतैस्सैर्द्विजातयः ।।।।जुह्वत्यनगींश्चविधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते ।अभिभूयचरक्षांसिब्रह्मघोषानुदैरयन् ।।।।दिशोऽपिविद्रुतास्सर्वेस्तनयित्नुरिवोष्णगे ।

Ang kanilang kapangyarihang espirituwal ay di-madadaig—nagniningas na parang apoy. Pinadalisay ng tapa at nakatuon sa pag-aaruga sa dharma, ang mga dvija ay laging nagsasagawa ng mga pangunahing yajña, naghahandog ng mga oblation ayon sa tuntunin at malakas na binibigkas ang mga Veda. Matapos supilin ang mga rākṣasa, itinataas nila ang tinig ng mga banal na mantra; at ang mga rākṣasa’y nagsisipagtakas sa lahat ng dako, na parang mga ulap na nagkakawatak sa init ng tag-init.

Verse 19

तेषांप्रभावोदुर्धर्षःप्रदीप्तइवपावकः ।।6.35.18।।तपसाभावितात्मानोधर्मस्यानुग्रहेरताः ।मुख्यर्यज्ञैर्यजन्त्येतेनित्यंतैस्सैर्द्विजातयः ।।6.35.19।।जुह्वत्यनगींश्चविधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते ।अभिभूयचरक्षांसिब्रह्मघोषानुदैरयन् ।।6.35.20।।दिशोऽपिविद्रुतास्सर्वेस्तनयित्नुरिवोष्णगे ।

Pinadalisay ng tapa at nakatuon sa pag-aaruga sa dharma, ang mga dvija na ito ay walang patid na nagsasagawa ng mga pinakadakilang yajña, matatag sa mga banal na ritong iyon.

Verse 20

तेषांप्रभावोदुर्धर्षःप्रदीप्तइवपावकः ।।6.35.18।।तपसाभावितात्मानोधर्मस्यानुग्रहेरताः ।मुख्यर्यज्ञैर्यजन्त्येतेनित्यंतैस्सैर्द्विजातयः ।।6.35.19।।जुह्वत्यनगींश्चविधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते ।अभिभूयचरक्षांसिब्रह्मघोषानुदैरयन् ।।6.35.20।।दिशोऽपिविद्रुतास्सर्वेस्तनयित्नुरिवोष्णगे ।

Sila’y naghahandog ng mga oblation sa apoy ayon sa tuntunin at malakas na binibigkas ang mga Veda; at, matapos madaig ang mga rākṣasa, itinataas nila ang umuugong na tinig ng mga banal na mantra—kaya ang mga rākṣasa’y nagsisipagtakas sa lahat ng dako, na parang mga ulap na nagkakawatak sa init ng tag-init.

Verse 21

ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रासमुत्थितः ।।।।अदत्तेरक्षसांतेजोधूमोव्याप्यदिशोदश ।

Ang usok na sumisilang mula sa agnihotra ng mga rishi—na wari’y apoy mismo—ay lumalaganap sa sampung dako at inaagaw ang ningning ng mga Rakshasa.

Verse 22

तेषुतेषुचदेशेषुपुण्येष्वेवदृढव्रतैः ।।।।चर्यमाणंतपस्तीव्रंसन्तापयतिराक्षसान् ।

Sa iba’t ibang lupain—lalo na sa mga banal na pook—ang matinding tapas na isinasagawa ng mga ascetic na matibay ang panata ay nagsusunog at nagpapahirap sa mga Rakshasa.

Verse 23

देवदानवयक्षेभ्योगृहीतश्चवरस्त्वया ।।।।मनुषावानराऋक्षागोलाङ्गूलामहाबलाः ।बलवन्तइहागम्यगर्जन्तीदृढविक्रमाः ।।।।

Nakamit mo ang biyaya ng kaligtasan mula sa mga deva, dānava, at yaksha; ngunit ngayo’y dumarating dito ang malalakas na tao, mga Vānara, mga oso, at mga maitim-ang-mukhang unggoy—makapangyarihan at matitibay—na umuungal sa di-matitinag na tapang.

Verse 24

देवदानवयक्षेभ्योगृहीतश्चवरस्त्वया ।।6.35.23।।मनुषावानराऋक्षागोलाङ्गूलामहाबलाः ।बलवन्तइहागम्यगर्जन्तीदृढविक्रमाः ।।6.35.24।।

Nakamit mo ang biyaya ng kaligtasan mula sa mga deva, dānava, at yaksha; ngunit ngayo’y dumarating dito ang malalakas na tao, mga Vānara, mga oso, at mga maitim-ang-mukhang unggoy—makapangyarihan at matitibay—na umuungal sa di-matitinag na tapang.

Verse 25

उत्पातान्विविधान्दृष्टवाघोरन्बहुविधांस्तथा ।विनाशमनुपश्यामिसर्वेषांरक्षसामहम् ।।।।

Sa pagkakita ko ng sari-saring kakila-kilabot na mga masamang palatandaan, nakikita ko ang pagkapuksa ng lahat ng Rakshasa.

Verse 26

खराभिस्न्तिताघोरामेघाःप्रतिभयङ्कराः ।शोणितेनाभिवर्षन्तिलङ्कामुष्णेनसर्वतः ।।।।

Nakakatakot at kakila-kilabot na mga ulap, na kumukulog nang marahas, ay nagbubuhos ng mainit na dugo sa Laṅkā sa lahat ng dako.

Verse 27

रुदतांवाहनानांचप्रपवन्त्यौस्रबिन्दवः ।ध्वजाध्वस्ताविवर्णाश्चनप्रभान्तियथापुरम् ।।।।

Mula sa mga sasakyang tila tumatangis, pumapatak ang mga luha; at ang mga watawat, gayundin ang mga kabayo at elepanteng natabunan ng alikabok, ay nagmukhang kupas at di na nagniningning gaya ng dati.

Verse 28

व्याळागोमायवोगृध्रावाश्यन्तिचसुभैरवम् ।प्रविश्यलङ्कामनिशंसमवायांश्चकुर्वते ।।।।

Masasamang hayop—mga asong-gubat at mga buwitre—ay pumasok nang malalim sa Laṅkā; nagtitipon sila nang walang humpay at sumisigaw ng nakapanghihilakbot na tinig.

Verse 29

काळिकाःपाण्डुरैर्दन्तै: प्रहसन्त्यग्रतःस्थिताः ।स्त्रियस्स्वप्नेषुमुष्ण्नत्योगृहाणिप्रतिभाष्यच ।।।।

Sa panaginip, mga babaeng ubod-itim na may mapuputlang ngipin ang nakatayo sa harap namin, malakas na tumatawa; nagsasalita ng masamang pangitain, wari’y ninanakawan pa ang mismong mga tahanan—isang masamang tanda.

Verse 30

गृहाणांबलिकर्माणिश्वानःपर्युपभुञ्जते ।खरागोषुप्रजायन्तेमूषकानकुलैस्सह ।।।।

Sa mga tahanan, ang mga aso’y nilalantakan ang mga handog na pagkain para sa pagsamba; sa gitna ng mga baka’y isinisilang ang mga asno, at ang mga daga’y isinisilang na kasama ng mga monggo—mga tanda ng pagbaligtad ng kalikasan at nalalapit na kapahamakan.

Verse 31

मार्जाराद्वीपिभिस्सार्थंसूकराश्शुनकैस्सह ।किन्नराराक्षसैश्चापिसमीयुर्मानुषैस्सह ।।।।

Ang mga pusa’y nakikisama sa mga leopardo, ang mga baboy sa mga aso; maging ang mga Kinnara’y humahalo sa mga Rākṣasa at sa mga tao—pagkalito ng mga uri na nagbabadya ng pagbagsak ng kaayusan.

Verse 32

पाण्डुरारक्तपादाश्चविहङ्गाःकालचोदिताः ।राक्षसानांविनाशायकपोताविचरन्तिच ।।।।

Ang mapuputing kalapati na may mapulang mga paa, na itinutulak ng Panahon mismo, ay pagala-gala—nagpapahiwatig ng pagkapuksa ng mga Rākṣasa.

Verse 33

वीचीकूचीतिवाश्य्नत्यश्शारिकावेश्मसुस्थिताः ।पतन्तिग्रथिताश्चापिनिर्जिताःकलहैषिणः ।।।।

Ang mga myna na naninirahan sa mga bahay ay sumisigaw ng kakaibang mga huni; at maging ang mga ibong mahilig sa alitan, nagkakabuhol sa tunggalian, ay bumabagsak—nagapi—isa pang masamang pangitain.

Verse 34

पक्षिणश्चमृगास्सर्वेप्रत्यादित्यंरुदन्तिच ।कराळोविकटोमुण्डःपुरुषःकष्णपिङ्गळः ।।।।कालोगृहाणिसर्वेषांकालेकालेऽन्ववेक्षते ।एतान्यन्यानिदुष्टानिनिमित्तान्युत्पतन्तिच ।।।।

Lahat ng ibon at hayop ay umiiyak at sumisigaw na nakaharap sa araw, na wari’y may paghamon. At ang Panahon (Kāla) mismo’y nagpapakita bilang kakila-kilabot, pangit at nakagupit ang ulo, maitim na kayumangging anyo, na paulit-ulit na sumisilip sa bawat tahanan. Ang mga ito at iba pang masasamang palatandaan ay patuloy na lumilitaw.

Verse 35

पक्षिणश्चमृगास्सर्वेप्रत्यादित्यंरुदन्तिच ।कराळोविकटोमुण्डःपुरुषःकष्णपिङ्गळः ।।6.35.34।।कालोगृहाणिसर्वेषांकालेकालेऽन्ववेक्षते ।एतान्यन्यानिदुष्टानिनिमित्तान्युत्पतन्तिच ।।6.35.35।।

Lahat ng ibon at mababangis na hayop ay humahagulhol na wari’y laban sa araw; si Kāla’y nagpapakita bilang kakila-kilabot, pangit, ahit-ulo, maitim na mapulang-dilaw na nilalang, paulit-ulit na sumisilip sa bawat tahanan. Ito at iba pang masasamang pangitain ay patuloy na lumilitaw.

Verse 36

विष्णुंमन्यामहेरामंमानुषंरूपमास्थितम् ।नहिमानुषमात्रोऽसौराघवोदृढविक्रमः ।।।।येनबद्धःसमुद्रेचसेतुःसपरमाद्भुतः ।कुरुष्वनरराजेनसधनिंरामेणरावण ।।।।ज्ञात्वावधार्यकर्माणिक्रियतामायतिक्षमम् ।

Itinuturing naming si Rāma ay si Viṣṇu na nag-anyong-tao; ang matatag at makapangyarihang si Rāghava ay hindi lamang karaniwang tao. Siya ang nagtayo ng kamangha-manghang tulay sa ibabaw ng karagatan. O Rāvaṇa, makipagkasundo ka sa haring-tao na si Rāma; matapos maunawaan at mapagpasyahan nang wasto ang dapat gawin, isagawa mo ang yaong magtatagal para sa hinaharap.

Verse 37

विष्णुंमन्यामहेरामंमानुषंरूपमास्थितम् ।नहिमानुषमात्रोऽसौराघवोदृढविक्रमः ।।6.35.36।।येनबद्धःसमुद्रेचसेतुःसपरमाद्भुतः ।कुरुष्वनरराजेनसधनिंरामेणरावण ।।6.35.37।।ज्ञात्वावधार्यकर्माणिक्रियतामायतिक्षमम् ।

Siya na nagpatatag ng lubhang kamangha-manghang tulay sa ibabaw ng dagat—makipagkasundo ka, O Rāvaṇa, sa haring-tao na si Rāma. Pagkilala at paghatol nang wasto sa mga gawain, gawin ang makabubuti para sa hinaharap.

Verse 38

इदंवचस्तत्रनिशम्यमाल्यवान्परीक्ष्यरक्षोधिपतेर्मनःपुनः ।अनुत्तमेषूत्तमपौरुषोबलीबभूवतूष्णींसमवेक्ष्यरावणम् ।।।।

Pagkasabi nito, ang makapangyarihang Mālyavān—pinakamainam sa payo sa mga dakila—ay muling siniyasat ang kalooban ng panginoon ng mga rākṣasa; at nang masdan si Rāvaṇa, siya’y nanahimik.