वानर-ऋक्ष-सेना-प्रशंसा
Cataloguing the Vanara and Bear Forces
भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।
bhramarācaritā yatra sarvakālaphaladrumāḥ |
yaṃ sūryas tulyaparṇābham anuparyeti parvatam |
yasya bhāsā sadā bhānti tadvarṇā mṛgapakṣiṇaḥ |
yasya prasthaṃ mahātmāno na tyajanti maharṣayaḥ |
sarvakālaphalāvṛkṣāḥ sadā phalasamanvitāḥ |
madhūni ca mahārhāṇi yasmin parvatasattame |
tatraiva ramate rājan ramye kāñcanaparvate |
mukhyo vānarāmukhyānāṃ kesarī nāma yūthapaḥ ||
O hari, naroon ang isang dakilang bundok na pinupugaran ng mga bubuyog, na ang mga punò’y namumunga sa bawat panahon. Tila iniikutan ito ng Araw, sapagkat ang mga dahon nito’y kumikislap na gaya ng sinag ng araw. Sa liwanag nito, ang mga usa, ibon, at iba pang nilalang ay nagliliwanag din, taglay ang gayong kulay. Ang maluwang na talampas nito’y hindi iniiwan ng mga dakilang rishi at mga mararangal ang diwa. Sa pinakamainam na bundok na yaon ay may mga punòng laging namumunga, laging hitik sa bunga, at may mahalagang pulot din. Doon, sa kaaya-ayang gintong bundok, nananahan si Kesari—ang pangunahing pinuno sa mga pinuno ng mga Vānara.
"O king! Where the trees give fruit in all seasons which is inhabited by honeybees, whose leaves shine similar to that of Sunshine, where birds animals and all ever shining in golden colour of the Sun, where sages and great souls reside without leaving; where trees always yield tasty fruits and have valuable honey; in such a delightful golden mountain Vanara leader named Kesari, the chief of all chief Vanaras revels."
By portraying a sacred, life-sustaining mountain where sages reside and nature is abundant, the verse frames the world as ordered and nurtured by Dharma—places aligned with righteousness become fit abodes for the virtuous and support spiritual practice.
Satya appears as truthful narration of qualities—unexaggerated markers of sanctity (sages staying, constant fruit, precious honey) that establish reliable knowledge about the place and about Kesari’s stature, grounding the lineage and setting in credible description.