Sarga 26

Verse 1

तद्वचःपथ्यमक्लीबंसारणेनाभिभाषितम् ।निशम्यरावणोराजाप्रत्यभाषतसारणम् ।।।।

Nang marinig ni Rāvaṇa na hari ang mga salitang tuwiran ni Sāraṇa—matuwid at kapaki-pakinabang—siya’y sumagot kay Sāraṇa.

Verse 2

यदिमामभियुञ्जीरन्देवगन्धर्वदानवाः ।नैवसीतांप्रदास्यामिसर्वलोकभयादपि ।।।।

Kahit sabay-sabay akong salakayin ng mga Deva, Gandharva, at Dānava, hindi ko ibabalik si Sītā—kahit pa sa takot sa buong daigdig.

Verse 3

त्वंतुसौम्यपरित्रस्तोहरिभिर्निर्जितोभृशम् ।प्रतिप्रदानमद्यैवसीतायास्साधुमन्यसे ।।।।

Ngunit ikaw, mabait na ginoo, na lubhang natalo ng mga Vānara at ngayo’y nanginginig sa takot, iniisip mong ang pagsasauli kay Sītā sa araw ding ito ang nararapat.

Verse 4

कोहिनामसपत्नोमांसमरेजेतुमर्हति ।इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।।।।आरुरोहततश्रशीमान् प्रासादंहिमपाण्डुरम् ।बहुतालसमुत्सेधंरावणोऽथदिदृक्ष्या ।।।।

“Sino nga ba ang maaaring maging kaagaw ko at magtagumpay laban sa akin sa digmaan?”—pagkasambit ng mabagsik na salita, si Rāvaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa, ay umakyat sa maringal na palasyong maputing gaya ng niyebe, napakataas na wari’y maraming punong palma, upang tumingin sa papalapit na hukbo.

Verse 5

कोहिनामसपत्नोमांसमरेजेतुमर्हति ।इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।।6.26.4।।आरुरोहततश्रशीमान् प्रासादंहिमपाण्डुरम् ।बहुतालसमुत्सेधंरावणोऽथदिदृक्ष्या ।।6.26.5।।

“Sino nga ba ang maituturing kong karibal na makagagapi sa akin sa digmaan?”—pagkasambit ng mararahas na salita, si Rāvaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa, ay umakyat sa kaniyang maringal na palasyo, puting gaya ng niyebe at matayog na tila maraming punong palma, upang tumingin sa papalapit na hukbo.

Verse 6

ताभ्यांचराभ्यांसहितोरावणःक्रोधमूर्छितः ।पश्यमानस्समुद्रंचपर्वतांश्चवनानिच ।।।।ददर्शपृथिवीदेशंसुसम्पूर्णंप्लवङ्गमैः ।

Kasama ang dalawang espiya, si Rāvaṇa—nalulunod sa ulap ng poot—ay tumingin sa dagat, sa mga bundok at sa mga gubat, at nakita ang buong lupain na lubos na napupuno ng mga Vanara.

Verse 7

तदपारमसंख्ख्येयंवानराणांमहद्बलं ।अलोक्यरावणोराजापरिपप्रच्छसारणम् ।।।।

Nang makita ng haring si Rāvaṇa ang napakalaking lakas ng mga Vanara—walang hanggan at di-mabilang—lalo pa niyang tinanong si Sāraṇa.

Verse 8

एषांवानरमुख्यानांकेशूराःकेमहाबलाः ।केपूर्वमभिवर्तन्तेमहोत्साहास्समन्ततः ।।।।

Sa mga pangunahing pinuno ng Vanara, sinu-sino ang tunay na matatapang, sinu-sino ang dakila sa lakas at sa alab ng loob? At sinu-sino ang maituturing na kapantay ng mga napatunayang mandirigma sa naunang labanan? Isa-isahin mo sa wastong ayos.

Verse 9

केषांशृणोतिसुग्रीवःकेवायूथपयूथपाः ।सारणाचक्ष्वतत्त्वेनकेप्रधानाःप्लवङ्गमाः ।।।।

Kaninong payo ang pinakikinggan ni Sugrīva? At sinu-sino ang mga pinunong higit pa sa mga pinuno? O Sāraṇa, sabihin mo nang tapat: sinu-sino ang pangunahing mga pinuno ng hukbong Vanara?

Verse 10

सारणोराक्षसेन्द्रस्यवचनंपरिपृच्छतः ।आचचक्षेऽथमुख्यज्ञोमुख्यांस्तांस्तुवनौकसः ।।।।

Nang tanungin siya ng panginoon ng mga Rākṣasa, si Sāraṇa—na batid kung sino ang pinakadakila—ay nagsimulang ilarawan ang mga pangunahing pinuno ng mga naninirahan sa gubat, ang mga Vānara.

Verse 11

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।।।

“Masdan mo yaong Vānara na nakaharap sa Laṅkā, nakatayo at umuungal—napalilibutan ng sandaang libong mga pinunong-yunit.”

Verse 12

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।6.26.11।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।6.26.12।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।6.26.13।।

“Sa lakas ng kanyang dagundong na sigaw, nanginginig ang buong Laṅkā—ang mga pader at tarangkahan nito, pati mga burol at mga kakahuyan.”

Verse 13

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।6.26.11।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।6.26.12।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।6.26.13।।

Sa unahan ng hukbo ay nakatindig ang mandirigmang si Nīla, pinunò ng pangkat, na naglilingkod sa dakilang-loob na si Sugrīva, panginoon ng lahat ng angkan ng mga Vānara.

Verse 14

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।।।

Ang magiting na yaon—itaas ang mga bisig at yuyurak sa lupa—nakaharap sa Laṅkā sa galit, at paulit-ulit na lumuluwalhati sa mabangis na lakas. Animo’y tuktok ng bundok ang tindig, at kasingningning ng hibla ng lotus ang kulay; sa pagngangalit ay muli’t muling hinahampas ang kaniyang buntot, at sa tunog nito’y umuugong ang sampung dako. Siya si Aṅgada, na pinahiran ni Sugrīva, hari ng mga Vānara, bilang yuvārāja; ngayo’y hinahamon ka niya sa digmaan.

Verse 15

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।6.26.14।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।6.26.15।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।6.26.16।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।6.26.17।।

Animo’y tuktok ng bundok ang tindig, at kasingningning ng hibla ng lotus ang kulay; sa matinding galit ay muli’t muling hinahampas niya ang kaniyang buntot.

Verse 16

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।6.26.14।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।6.26.15।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।6.26.16।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।6.26.17।।

Sa tunog ng kaniyang buntot ay umuugong ang sampung dako; siya ang pinabanal at pinahiran ni Sugrīva, hari ng mga Vānara.

Verse 17

बाहूप्रगृह्ययःपद् भ्यांमहींगच्छतिवीर्यवान् ।लङ्कामभिमुखःक्रोधादभीक्ष्णंचविजृम्भते ।।6.26.14।।गिरिशृङ्गप्रतीकाशःपद्मकिञ्जल्कसन्निभः ।स्पोटयत्यभिसंरब्धोलाङ्गूलंचपुनःपुनः ।।6.26.15।।यस्यलाङ्गूलशब्देनस्वनन्तिप्रदिशोदश ।एषवानरराजेनसुग्रीवेणाभिषेचितः ।।6.26.16।।यौवराज्येऽङ्गदोनामत्वामाह्वयतिसंयुगे ।।6.26.17।।

Siya si Aṅgada sa pangalan—itinanghal na yuvārāja—at ngayo’y hinahamon ka sa labanan.

Verse 18

वालिनस्सदृशःपुत्रस्सुग्रीवस्यसदाप्रियः ।राघवार्थेपराक्रान्तश्शक्रार्थेवरुणोयथा ।।।।

Ang anak ni Vāli—kawangis ng ama sa tapang at laging mahal ni Sugrīva—sumusugod para sa layon ni Rāghava, gaya ni Varuṇa na kikilos para kay Śakra (Indra).

Verse 19

एतस्यसामतिस्सर्वायद्दृष्टाजनकात्मजा ।हनूमतावेगवताराघवस्यहितैषिणा ।।।।

Ang lahat ng ito’y bunga ng kanyang payo: na si Sītā, anak ni Janaka, ay nakita ni Hanūmān na matulin, ang tapat na naghahangad ng kabutihan ni Rāghava.

Verse 20

बहूनिवानरेन्द्राणामेषयूथानिवीर्यवान् ।परिगृह्याभियातित्वांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

Ang magiting na ito, kasama ang maraming pangkat ng mga haring Vānara, ay sumusugod laban sa iyo sa sarili niyang hukbo—upang durugin ka.

Verse 21

अनुवालिसुतस्यापिबलेनमहताऽवृतः ।वीरस्तिष्ठतिसङ्ग्रामेसेतुहेतुरयंनलः ।।।।

At sa likuran ng anak ni Vāli ay nakatindig ang bayani na si Nala, napaliligiran ng napakalaking lakas—siya na ang gawa ang naging sanhi ng tulay—matatag sa digmaan.

Verse 22

येतुविष्टभ्यगात्राणिक्ष्वेलयन्तिनदन्तिच ।उत्थायचविजृम्भन्तेक्रोधेनहरिपुङ्गवाः ।।।।एतेदुष्प्रसहाघोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।अष्टौशतसहस्राणिदशकोटिशतानिच ।।।।यएनमनुगच्छन्तिवीराश्चन्दनवासिनः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

Yaong mga pangunahing Vānara, pinatatatag ang kanilang mga katawan, inaalog ang mga ito at umuungal; tumatayo at nag-uunat sa galit.

Verse 23

येतुविष्टभ्यगात्राणिक्ष्वेलयन्तिनदन्तिच ।उत्थायचविजृम्भन्तेक्रोधेनहरिपुङ्गवाः ।।6.26.22।।एतेदुष्प्रसहाघोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।अष्टौशतसहस्राणिदशकोटिशतानिच ।।6.26.23।।यएनमनुगच्छन्तिवीराश्चन्दनवासिनः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.24।।

Sila’y di-masupil, kakila-kilabot at mabangis, taglay ang nakapanghihilakbot na lakas; walo ang daang libo, at may sampung daang kṛor din ang bilang.

Verse 24

येतुविष्टभ्यगात्राणिक्ष्वेलयन्तिनदन्तिच ।उत्थायचविजृम्भन्तेक्रोधेनहरिपुङ्गवाः ।।6.26.22।।एतेदुष्प्रसहाघोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।अष्टौशतसहस्राणिदशकोटिशतानिच ।।6.26.23।।यएनमनुगच्छन्तिवीराश्चन्दनवासिनः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.24।।

Ang mga bayaning Vānara na nananahan sa mga gubat ng sandalwood ay sumusunod sa kanya; at siya nama’y nagnanais na durugin ang Laṅkā sa sarili niyang pangkat ng hukbo.

Verse 25

श्वेतोरजतसङ्काशश्चपलोभीमविक्रमः ।बुद्धिमान्वानरश्शूरस्त्रिषुलोकेषुविश्रुतः ।।।।तूर्णंसुग्रीवमागम्यपुनर्गच्छतिसत्वरः ।विभजन्वानरींसेनामनीकानिप्रहर्षयन् ।।।।

Si Śveta—kumikinang na tila pilak—mabilis, may nakapanghihilakbot na lakas, marunong at bayaning Vānara, ay bantog sa tatlong daigdig.

Verse 26

श्वेतोरजतसङ्काशश्चपलोभीमविक्रमः ।बुद्धिमान्वानरश्शूरस्त्रिषुलोकेषुविश्रुतः ।।6.26.25।।तूर्णंसुग्रीवमागम्यपुनर्गच्छतिसत्वरः ।विभजन्वानरींसेनामनीकानिप्रहर्षयन् ।।6.26.26।।

Mabilis siyang lumapit kay Sugrīva at muling umalis nang nagmamadali; hinati niya ang hukbong Vānara sa mga pangkat, pinasisigla ang bawat yunit habang siya’y dumaraan.

Verse 27

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

Noong una, sa pampang ng Gomati, may isang kaaya-ayang hanay ng bundok na malayo ang inaabot—tinatawag na Saṅkocana—na hitik sa sari-saring taluktok.

Verse 28

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

Doon, isang pinunong pangkat na nagngangalang Kumuda ang namahala sa kahariang iyon; nakapaghihila siya ng hukbong umaabot sa isang libong ulit ng sandaang libo.

Verse 29

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

Ang kaniyang mga kasamahan—mahahaba ang balahibo at mahahaba ang buntot—ay iba-iba ang kulay: mapulang-tanso, dilaw, maputla at puti; nagkalat sa karamihan, kakila-kilabot ang anyo.

Verse 30

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

Hindi siya nanghihina; nag-aalab sa galit at mabagsik, sabik siya sa digmaan. Ninais din niyang durugin ang Laṅkā sa sarili niyang hukbo.

Verse 31

यस्त्वेषसिंहसङ्काशःकपिलोदीर्घलोचनः ।निभृतःप्रेक्षतेलङ्कांदिधक्षन्निवचक्षुषा ।।।।विन्ध्यंकृष्णगिरिंसह्यंपर्वतंचसुदर्शनम् ।राजन्सततमध्यास्तेरम्भोनामयूथपः ।।।।शतंशतसहास्राणांत्रिंशच्चहरिपुङ्गवाः ।यमेतेवानराश्शूराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।।।।परिवार्यानुगच्छन्तिलङ्कांमर्दितुमोजसा ।

Ngunit ang isang ito—tila leon, kulay-kapil, at mahahaba ang mga mata—tahimik na nakatitig sa Laṅkā, na wari’y susunugin niya iyon sa mismong tingin ng kaniyang mga mata.

Verse 32

यस्त्वेषसिंहसङ्काशःकपिलोदीर्घलोचनः ।निभृतःप्रेक्षतेलङ्कांदिधक्षन्निवचक्षुषा ।।6.26.31।।विन्ध्यंकृष्णगिरिंसह्यंपर्वतंचसुदर्शनम् ।राजन्सततमध्यास्तेरम्भोनामयूथपः ।।6.26.32।।शतंशतसहास्राणांत्रिंशच्चहरिपुङ्गवाः ।यमेतेवानराश्शूराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।।6.26.33।।परिवार्यानुगच्छन्तिलङ्कांमर्दितुमोजसा ।

O hari, ang pinunong-yukto na si Rambha ay laging nananahan sa mga bundok na Vindhya, Krishnagiri, Sahya, at Sudarśana.

Verse 33

यस्त्वेषसिंहसङ्काशःकपिलोदीर्घलोचनः ।निभृतःप्रेक्षतेलङ्कांदिधक्षन्निवचक्षुषा ।।6.26.31।।विन्ध्यंकृष्णगिरिंसह्यंपर्वतंचसुदर्शनम् ।राजन्सततमध्यास्तेरम्भोनामयूथपः ।।6.26.32।।शतंशतसहास्राणांत्रिंशच्चहरिपुङ्गवाः ।यमेतेवानराश्शूराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः ।।6.26.33।।परिवार्यानुगच्छन्तिलङ्कांमर्दितुमोजसा ।

Tatlong milyong pangunahing mandirigmang Vānara—mabangis, matatapang, at kakila-kilabot ang lakas—ang pumapalibot sa kanya at sumusunod, upang durugin ang Laṅkā sa tindi ng kanilang puwersa.

Verse 34

यस्तुकर्णौविवृणुतेजृम्बतेचपुनःपुनः ।नचसंविजतेमृत्योर्नचयुद्धाद्विधावति ।।।।प्रकम्पतेचरोषेणतिर्यक्चपुनरीक्षते ।पश्यन् लाङ्गूलमपिचक्ष्वेळतेचमहाबलः ।।।।महाजवोवीतभयोरम्यंसाल्वेयपर्वतम् ।राजन्सततमध्यास्तेशरभोनामयूथपः ।।।।

Ngunit siya—na ibinubuka ang mga tainga at paulit-ulit na humihikab, at gayunma’y hindi nanginginig sa kamatayan ni umurong sa digmaan—

Verse 35

यस्तुकर्णौविवृणुतेजृम्बतेचपुनःपुनः ।नचसंविजतेमृत्योर्नचयुद्धाद्विधावति ।।6.26.34।।प्रकम्पतेचरोषेणतिर्यक्चपुनरीक्षते ।पश्यन् लाङ्गूलमपिचक्ष्वेळतेचमहाबलः ।।6.26.35।।महाजवोवीतभयोरम्यंसाल्वेयपर्वतम् ।राजन्सततमध्यास्तेशरभोनामयूथपः ।।6.26.36।।

—siya’y nanginginig sa poot, muling-muli’y tumitingin nang pahilis; at sa pagtanaw maging sa sariling buntot, ang makapangyarihan ay biglang tumatalon at umiindak sa lakas.

Verse 36

यस्तुकर्णौविवृणुतेजृम्बतेचपुनःपुनः ।नचसंविजतेमृत्योर्नचयुद्धाद्विधावति ।।6.26.34।।प्रकम्पतेचरोषेणतिर्यक्चपुनरीक्षते ।पश्यन् लाङ्गूलमपिचक्ष्वेळतेचमहाबलः ।।6.26.35।।महाजवोवीतभयोरम्यंसाल्वेयपर्वतम् ।राजन्सततमध्यास्तेशरभोनामयूथपः ।।6.26.36।।

O Hari, ang pinunong-yunit na si Śarabha—napakabilis at walang takot—ay laging nananahan sa marikit na bundok na Sālvēya.

Verse 37

एतस्यबलिनस्सर्वेविहारानामयूथपाः ।राजन् शतसहस्राणिचत्वारिंशस्तथैवच ।।।।

O Hari, sa ilalim ng makapangyarihang ito ay naroroon ang lahat ng mga pinunong-yunit na tinatawag na Vihāra—apatnapung daang-libong bilang.

Verse 38

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।।।

At siya na, gaya ng ulap, napakalawak na tila tinatakpan ang langit habang nakatindig—gaya ni Vāsava (Indra) sa gitna ng mga diyos—sa piling ng mga bayaning mandirigmang Vānara.

Verse 39

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।6.26.38।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।6.26.39।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।6.26.40।।

Ang kanyang dakilang sigaw ay naririnig na parang ugong ng mga tambol ng digmaan—ang alingawngaw ng mga panginoong unggoy na naninirahan sa mga sanga, sabik na sabik sa labanan.

Verse 40

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।6.26.38।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।6.26.39।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।6.26.40।।

Ito ang pinunong-yunit na si Panasa; sa digmaan ay laging mahirap mapaglabanan, at nananahan sa walang kapantay na bundok na Pāriyātra.

Verse 41

एनंशतसहस्राणांशतार्धंपर्युपासते ।यूथपायूथपश्रेष्ठंयेषांयूथानिभागशः ।।।।

Limampung daang-libong mandirigma ang naglilingkod sa kanya—sa pinakadakila sa mga pinunò ng pangkat—samantalang ang kanilang mga hukbo’y nakahanay sa magkakahiwalay na bahagi.

Verse 42

यस्तुभीमांप्रवल्गन्तींचमूंतिष्ठतिशोभयन् ।स्थितांतीरेसमुद्रस्यद्वितीयइवसागरः ।।।।एषदर्दरसङ्काशोविनतोनामयूथपः ।पिबंश्चरतिपर्णासांनदीनामुत्तमांनदीम् ।।।।षष्टिश्शतसहस्राणिबलमस्यप्लवङ्गमाः ।।।।

Yaong nakatindig sa pampang ng karagatan, na lalo pang nagpapatingkad sa karilagán ng nakapanghihilakbot at rumaragasa nilang hukbo—na wari’y ikalawang dagat na umusbong sa tabi ng dagat—

Verse 43

यस्तुभीमांप्रवल्गन्तींचमूंतिष्ठतिशोभयन् ।स्थितांतीरेसमुद्रस्यद्वितीयइवसागरः ।।6.26.42।।एषदर्दरसङ्काशोविनतोनामयूथपः ।पिबंश्चरतिपर्णासांनदीनामुत्तमांनदीम् ।।6.26.43।।षष्टिश्शतसहस्राणिबलमस्यप्लवङ्गमाः ।।6.26.44।।

Ito, na kahawig ng Bundok Dardara, ay ang pinunò ng pangkat na nagngangalang Vinata; siya’y gumagala habang umiinom sa Parnāsā, ang pinakadakila sa mga ilog.

Verse 44

यस्तुभीमांप्रवल्गन्तींचमूंतिष्ठतिशोभयन् ।स्थितांतीरेसमुद्रस्यद्वितीयइवसागरः ।।6.26.42।।एषदर्दरसङ्काशोविनतोनामयूथपः ।पिबंश्चरतिपर्णासांनदीनामुत्तमांनदीम् ।।6.26.43।।षष्टिश्शतसहस्राणिबलमस्यप्लवङ्गमाः ।।6.26.44।।

Animnapung daang-libong mga Vānara ang bumubuo sa kanyang hukbo.

Verse 45

त्वामाह्वयतियुद्धायक्रोधनोनामयूधपः ।विक्रान्ताबलवन्तश्चयथायूथानिभागशः ।।।।

Ikaw ay hinahamon sa digmaan ng pinunong-yunit na si Krodhana; at ang kaniyang mga pangkat ay nakaayos sa mga bahagi, hitik sa matatapang at makapangyarihang mandirigma.

Verse 46

यस्तुगैरिकवर्णाभंवपुःपुष्यतिवानरः ।अवमत्यसदासर्वान्वानरान्बलदर्पितान् ।।।।गवयोनामतेजस्वीत्वांक्रोधादभिवर्तते ।

Yaong Vanara na may katawang kulay-oker—na laging hinahamak ang lahat ng ibang Vanara na nagmamataas sa lakas—siya, ang maningning na si Gavaya, ay sumusugod sa iyo dahil sa galit.

Verse 47

एनंशतसहस्राणिसप्ततिःपर्युपासते ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

Pitumpung daang-libo ang naglilingkod at sumusunod sa kaniya; at inaasahan pa niyang durugin ang Laṅkā sa sarili niyang hukbo.

Verse 48

एतेदुष्प्रसहाघोराबलिनःकामरूपिणः ।यूथपायूथपश्रेष्ठामेषांयूथानिभागशः ।।।।

Ang mga pinunong ito ay mahirap labanan—mabagsik, malalakas, at nakapag-aanyong ayon sa nais; sila ang pinakamahuhusay na mga pinuno ng pangkat, at ang kanilang mga hukbo’y nakaayos sa mga bahagi.