Shloka 76

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

Devanagari script

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

Transliteration

ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ rāvaṇānujaḥ |

ājagāma muhūrtena yatra rāmaḥ sa-lakṣmaṇaḥ ||

Translation

Pagkasabi ng mabagsik na salita kay Rāvaṇa, ang kanyang nakababatang kapatid (Vibhīṣaṇa) ay agad na nagtungo sa pook na kinaroroonan ni Rāma, kasama si Lakṣmaṇa.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotative particle), ‘thus’ इत्यर्थे

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); परस्मैपदी; ‘having said’

• परुषम्: harsh
• परुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• रावणम्: to Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन-लक्ष्य (object addressed)

• रावणानुजः: Ravana's younger brother (Vibhishana)
• रावणानुजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + अनुज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (rāvaṇasya anujaḥ); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• आजगाम: came/reached
• आजगाम: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी; उपसर्गः ‘आ-’

• मुहूर्तेन: in a short while
• मुहूर्तेन: Karana (करणम्)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/अधिकरण-प्रायः), एकवचन; काल-परिमाणे (in a short time)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक-सम्बन्धबोधक (relative adverb)

• रामः: Rama
• रामः: Adhikarana (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• सलक्ष्मणः: with Lakshmana
• सलक्ष्मणः: Adhikarana (अधिकरणम्)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपपद) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावः (sa + lakṣmaṇaḥ = ‘with Lakshmana’); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणम्

Context

Vibheeshana, having addressed Ravana in harsh language, reached Rama and Lakshmana in a short while.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Vibhīṣaṇa
• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as actionable commitment: it is not only spoken but pursued—Vibhīṣaṇa physically moves toward the side of righteousness.

What is the narrative situation?

Immediately after rebuking Rāvaṇa, Vibhīṣaṇa proceeds to Rāma’s camp to seek refuge/association.

Which character virtue is emphasized?

Resolve (dṛḍha-niścaya): swift, decisive action in support of truth.