Shloka 31

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

Devanagari script

सुग्रीवस्यतुतद्वाक्यंश्रुत्वारामोमहायशाः ।समीपस्थानुवाचेदंहनुमत्प्रमुखान्हरीन् ।।6.17.31।।

Transliteration

sugrīvasya tu tad vākyaṁ śrutvā rāmo mahāyaśāḥ |

samīpasthān uvācedaṁ hanumatpramukhān harīn ||6.17.31||

Translation

Nang marinig ni Rāma na dakila ang kaluwalhatian ang mga salita ni Sugrīva, kanyang kinausap ang mga vānarang naroon sa malapit, na si Hanumān ang nangunguna.

Word by Word

• सुग्रीवस्य: of Sugriva
• सुग्रीवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तु: but/then
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण वाक्यम्

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वक्रिया

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महायशाः: great-famed
• महायशाः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महायशस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महान् यशः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेष्यस्य

• समीपस्थान्: standing nearby
• समीपस्थान्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समीप (प्रातिपदिक) + स्थ (धातु) > स्थान (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (समीपे स्थिताः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण हरीन्

• उवाच: said, addressed
• उवाच: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाक्यरूपेण (as 'this')

• हनुमत्प्रमुखान्: with Hanuman at the head
• हनुमत्प्रमुखान्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (हनुमान् प्रमुखः येषाम्), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण हरीन्

• हरीन्: the vanaras
• हरीन्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Context

Rama of great fame having heard the words of Sugriva, addressed the Vanara army including the great Hanuman who stood close by.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Rāma
• Hanumān
• Vānara host (harayaḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous leadership consults the community: a king/leader listens, then seeks counsel before acting, especially in morally complex situations.

What is the narrative situation?

After hearing Sugrīva’s suspicion, Rāma turns to Hanumān and the nearby vānaras to frame the issue and invite reasoned discussion.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s deliberative wisdom and respect for counsel.