Sarga 126

Verse 1

अनुज्ञातंतुरामेणतद्विमानमनुत्तमम् ।हंसयुक्तंमहानादमुत्पपातविहायसम् ।।।।

Sa pahintulot ni Rāma, ang walang kapantay na vimāna—na hinihila ng mga hamsa at umaalingawngaw nang malakas—ay biglang umangat at lumipad sa kalangitan.

Verse 2

पातयित्वाततश्चक्षुस्सर्वतोरघुनन्दनः ।अब्रवीन्मैथिलींसीतांरामश्शशिनिभाननाम् ।।।।

Pagkaraan, si Rāma—kagalakan ng angkan ni Raghu—iniikot ang tingin sa lahat ng dako at nagsalita kay Sītā na taga-Mithilā, na ang mukha’y kumikislap na parang buwan.

Verse 3

कैलासशिखराकारेत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।लङ्कामीक्षस्ववैदेहीनिर्मितांविश्वकर्मणा ।।।।

“O Vaidehī, masdan mo ang Laṅkā—nakatindig sa tuktok ng Trikūṭa, anyong gaya ng rurok ng Kailāsa, at nilikha ni Viśvakarman.”

Verse 4

एतदायोधनंपश्यमांसशोणितकर्दमम् ।हरीणांराक्षसानां च सीते विशसनंमहत् ।।।।

Sītā, masdan mo ang larangang ito ng digmaan—naging putik ng laman at dugo—ang dakilang paglipol ng mga Vānara at mga Rākṣasa.

Verse 5

अत्रदत्तवरश्शेतेप्रमाथीराक्षसेश्वरः ।तवहेतोर्विशालाक्षीनिहतोरावणोमया ।।।।

Narito siyang nakahimlay—ang mapanakit, ang panginoon ng mga rākṣasa, pinagkalooban ng mga biyaya—si Rāvaṇa, na aking pinaslang alang-alang sa iyo, O malalaking-mata.

Verse 6

कुम्भकर्णोऽऽत्रनिहतःप्रहस्तश्चनिशाचरः ।धूम्राक्षश्चात्रनिहतोवानरेणहनूमता ।।।।

Narito si Kumbhakarṇa na napatay; narito rin si Prahasta, ang mandirigmang gumagala sa gabi; at narito si Dhūmrākṣa, na pinaslang ng Vānara na si Hanūmān.

Verse 7

विद्युन्मालीहतश्चात्रसुषेणेनमहात्मना ।लक्ष्मणेनेन्द्राजिच्चात्ररावणिर्निहितोरणे ।।।।

Narito rin si Vidyunmālī na napatay ng dakilang-loob na si Suṣeṇa; at narito sa labanan si Indrajit—anak ni Rāvaṇa—na ibinagsak ni Lakṣmaṇa.

Verse 8

अङ्गदेनात्रनिहतोविकटोनामराक्षसः ।विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ।।।।अकम्पनश्चनिहतोबलिनोऽऽन्ये च राक्षसाः ।त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवान्तकनरान्तकौ ।।।।

Narito si Vikaṭa na rākṣasa, na pinaslang ni Aṅgada; gayundin si Virūpākṣa na di-madadaig, at sina Mahāpārśva at Mahodara. Napatay rin si Akampana, at iba pang makapangyarihang rākṣasa—sina Triśiras, Atikāya, at sina Devāntaka at Narāntaka.

Verse 9

अङ्गदेनात्रनिहतोविकटोनामराक्षसः ।विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ।।6.126.8।।अकम्पनश्चनिहतोबलिनोऽऽन्ये च राक्षसाः ।त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.126.9।।

Narito si Vikaṭa na rākṣasa, na pinaslang ni Aṅgada; gayundin si Virūpākṣa na di-madadaig, at sina Mahāpārśva at Mahodara. Napatay rin si Akampana, at iba pang makapangyarihang rākṣasa—sina Triśiras, Atikāya, at sina Devāntaka at Narāntaka.

Verse 10

युद्धोन्मत्तश्चमत्तश्चराक्षसप्रवरावुभौ ।निकुम्भश्चैवकुम्भश्चकुम्भकर्णात्मजौबली ।।।।वज्रदंष्ट्रश्चदंष्ट्रश्चबहवोराक्षसाहताः ।मकराक्षश्चदुर्धर्षोमयायुधिनिपातितः ।।।।

Napatay ang Yuddhonmatta at Matta—kapwa pangunahing mandirigma sa mga Rākṣasa—gayundin sina Nikumbha at Kumbha, ang malalakas na anak ni Kumbhakarṇa.

Verse 11

युद्धोन्मत्तश्चमत्तश्चराक्षसप्रवरावुभौ ।निकुम्भश्चैवकुम्भश्चकुम्भकर्णात्मजौबली ।।6.126.10।।वज्रदंष्ट्रश्चदंष्ट्रश्चबहवोराक्षसाहताः ।मकराक्षश्चदुर्धर्षोमयायुधिनिपातितः ।।6.126.11।।

Napatay rin sina Vajradaṃṣṭra at Daṃṣṭra, kasama ang marami pang ibang Rākṣasa; at ang mahirap haraping Makarākṣa ay ibinagsak ko sa digmaan.

Verse 12

अकम्पनश्चनिहतःशोणिताक्षश्चवीर्यवान् ।यूपाक्षश्चप्रजङ्घश्चनिहतौतुमहाहवे ।।।।

Napatay si Akampana, at si Śoṇitākṣa na bantog sa tapang; at sa dakilang labanan, napatay rin sina Yūpākṣa at Prajaṅgha.

Verse 13

विद्युज्जिह्वोऽऽत्रनिहतोराक्षसोभीमदर्शनः ।यज्ञशत्रुश्चनिहतःसुप्तघ्नश्चमहाबलः ।।।।सूर्यशत्रुश्चनिहतोब्रह्मशत्रुस्तथापरः ।

Dito napatay si Vidyujjihva, isang Rākṣasa na kakila-kilabot ang anyo; napatay din si Yajñaśatru, at ang makapangyarihang Suptaghna. Napatay rin si Sūryaśatru, at gayundin ang isa pa—si Brahmaśatru.

Verse 14

अत्रमन्दोदरीनामभार्यातंपर्यदेवयत् ।।।।सपत्नीनांसहस्रेणसाग्रेणपरिवारिता ।

Dito, si Mandodarī ang pangalan—ang kanyang asawa—ay tumatangis para sa kanya, napaliligiran sa pampang ng isang libong kapwa-asawa, at higit pa.

Verse 15

तत्तुदृश्यतेतीर्थंसमुद्रस्यवरानने ।।।।यत्रसागरमुत्तीर्यतांरात्रिमुषितावयम् ।

O magandang-mukhang ginang, naroon ang pampang ng karagatan na makikita—yaong lugar na, matapos tawirin ang dagat, doon tayo nagpalipas ng gabing iyon.

Verse 16

एषसेतुर्मयाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।।।।तवहेतोर्विशालाक्षिनलसेतुःसुदुष्करः ।

O malalaking-mata, narito ang tulay na aking ipinagawa sa karagatan, sa maalat na dagat—ang Tulay ni Nala, isang gawaing napakahirap, na itinindig para sa iyong kapakanan.

Verse 17

पश्यसागरमक्षोभ्यंवैदेहिवरुणालयम् ।।।।अपारमभिगर्जन्तंशङ्खशुक्तिसमाकुलम् ।

Vaidehī, masdan mo ang karagatan—tahanan ni Varuṇa—di matinag, waring walang hangganang pampang, umuugong nang malakas, at hitik sa mga kabibe at kabibe ng kabibe.

Verse 18

हिरण्यनाभंशैलेन्द्रंकाञ्चनंपश्यमैथिलि ।।।।विश्रमार्थंहनुमतोभित्त्वासागरमुत्थितम् ।

Maithilī, masdan mo ang gintong hari ng mga bundok, si Hiraṇyanābha—sumibol matapos biyakin ang dagat—upang makapagpahinga si Hanumān sa pagtawid.

Verse 19

एततत्कुक्षौसमुद्रस्यस्कन्धावारनिवेशनम् ।।।।अत्रपूर्वंमहादेवःप्रसादमकरोत्प्रभुः ।

Narito, sa kailaliman ng dagat, ang pook na tinirhan ng kampo ng hukbo noon; at dito rin, noong unang panahon, ang Panginoong Mahādeva ay mahabaging nagkaloob sa akin ng kanyang biyaya.

Verse 20

एतत्तुदृश्यतेतीर्थंसागरस्यमहात्मनः ।।।।सेतुबन्दइतिख्यातंत्रैलोक्येन च पूजितम् ।एतत्पवित्रंपरमंमहापातकनाशनम् ।।।।अत्रराक्षसराजोऽऽयमाजगामविभीषणः ।

Masdan ang banal na tawiran ng dakilang Karagatan—kilala bilang Setubandha at sinasamba sa tatlong daigdig. Pinakadalisay ito, pumupuksa maging ng mabibigat na kasalanan. Dito dumating sa akin ang haring rākṣasa na ito, si Vibhīṣaṇa.

Verse 21

एतत्तुदृश्यतेतीर्थंसागरस्यमहात्मनः ।।6.126.20।।सेतुबन्दइतिख्यातंत्रैलोक्येन च पूजितम् ।एतत्पवित्रंपरमंमहापातकनाशनम् ।।6.126.21।।अत्रराक्षसराजोऽऽयमाजगामविभीषणः ।

Sītā, naroon mo ang Kiṣkindhā na may sari-saring gubat—ang marikit na lungsod ni Sugrīva—doon ko pinaslang si Vālī.

Verse 22

एषासादृश्यतेसीतेकिष्किन्धाचित्रकानना ।।।।सुग्रीवस्यपुरीरम्यायत्रवालीमयाहतः ।

Sītā, naroon mo ang Kiṣkindhā na may sari-saring gubat—ang marikit na lungsod ni Sugrīva—doon ko pinaslang si Vālī.

Verse 23

अथदृष्टवापुरींसीताकिष्किन्धांवालिपालिताम् ।।।।अब्रवीत्पश्रितंवाक्यंरामंप्रणतसाध्वसा ।

Nang makita ni Sītā ang Kiṣkindhā, ang lungsod na minsang binantayan ni Vālī, nagsalita siya kay Rāma nang may banayad at mapagmahal na pagkamahiyain, na may pagyukod at paggalang.

Verse 24

सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ।।।।अन्येषांवानरेन्द्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।गन्तुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ।।।।

O Hari, nais kong magtungo sa Ayodhyā, ang maharlikang kabisera, kasama mo—kasama si Tārā at ang iba pang minamahal na asawa ni Sugrīva, at napaliligiran ng mga babae ng iba pang mga panginoon ng Vānara.

Verse 25

सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ।।6.126.24।।अन्येषांवानरेन्द्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।गन्तुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ।।6.126.25।।

“O tigre sa mga Vānara, ipagbigay-alam mo sa lahat ng pinakadakilang Vānara: silang lahat, na kasama ang kanilang mga babae, ay magtungo sa Ayodhyā kasama ni Sītā.”

Verse 26

एवमुक्तोऽऽथवैदेह्याराघवःप्रत्युवाचताम् ।एवमस्त्वितिकिष्किन्धांप्राप्यसंस्थाप्यराघवः ।।।।विमानंप्रेक्ष्यसुग्रीवंवाक्यमेतदुवाच ह ।

Nang masabi ito ni Vaidehī, sumagot si Rāghava sa kanya, “Gayon nga.” Pagdating sa Kiṣkindhā, pinahinto ni Rāghava ang vimāna; at pagtanaw kay Sugrīva, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 27

ब्रूहिवानरशूर्दूल सर्वान्वानरपुङ्गवान् ।।।।स्त्रीभिःपरिवृताःसर्वेह्ययोध्यांयान्तुसीतया ।

“O tigre sa mga Vānara, ipagbigay-alam mo sa lahat ng pinakadakilang Vānara: silang lahat, na kasama ang kanilang mga babae, ay magtungo sa Ayodhyā kasama ni Sītā.”

Verse 28

तथात्वमपिसर्वाभिस्स्त्ीभिस्सहमहाबल ।।।।अभित्वरस्वसुग्रीव गच्छामःप्लवगाधिप ।

“Gayon din ikaw, O makapangyarihan—kasama ang lahat ng kababaihan—magmadali ka, Sugrīva, panginoon ng mga plavaga; tayo’y aalis na.”

Verse 29

एवमुक्तस्तुसुग्रीवोरामेणामिततेजसा ।।।।वानराधिपतिश्रीमांस्स्सैश्चसर्वैस्समावृतः ।प्रविश्यान्तःपुरंशीघ्रंतारामुवदीक्ष्यसोऽऽब्रवीत् ।।।।

Nang masabihan ni Rāma na may di-masukat na kaningningan, si Sugrīva—ang mapalad na panginoon ng mga Vānara—na napalilibutan ng lahat, ay mabilis na pumasok sa loob ng palasyo; at pagtanaw kay Tārā, siya’y nagsalita.

Verse 30

एवमुक्तस्तुसुग्रीवोरामेणामिततेजसा ।।6.126.29।।वानराधिपतिश्रीमांस्स्सैश्चसर्वैस्समावृतः ।प्रविश्यान्तःपुरंशीघ्रंतारामुवदीक्ष्यसोऽऽब्रवीत् ।।6.126.30।।

“Magmadali; tipunin ninyo ang mga asawa ng mga Vānara. Isasama natin sila at ipapakita ang Ayodhyā, at masisilayan ang lahat ng kababaihan sa sambahayan ni Daśaratha.”

Verse 31

प्रिये त्वंसहनाराभिर्वानराणांमहात्मनाम् ।राघवेणाभ्यनुज्ञातामैथिलीप्रियकाम्यया ।।।।

“Minamahal, ikaw—kasama ng mga kababaihan ng mga dakilang Vānara—ay pinahintulutan ni Rāghava, upang mapasaya si Maithilī.”

Verse 32

त्वरत्वमभिगच्छामोगृह्यवानरयोषितः ।अयोध्यांदर्शयिष्यामःसर्वादशरथस्त्रियः ।।।।

“Magmadali; tipunin ninyo ang mga asawa ng mga Vānara. Isasama natin sila at ipapakita ang Ayodhyā, at masisilayan ang lahat ng kababaihan sa sambahayan ni Daśaratha.”

Verse 33

सुग्रीवस्य व चःश्रुत्वातारासर्वाङ्गशोभना ।आहूयचाब्रवीत्सर्वावानराणांतुयोषितः ।।।।

Nang marinig ang mga salita ni Sugrīva, si Tārā—marikit sa bawat bahagi ng katawan—ay nagpatawag sa lahat ng mga asawa ng Vānara at nagsalita sa kanila.

Verse 34

सुग्रीवेणाभ्यनुज्ञातागन्तुंसर्वैश्चवानरैः ।ममचापिप्रियंकार्यमयोध्यादर्वनेन च ।।।।

“Pinahintulutan ni Sugrīva na ang lahat ng Vānara ay makaalis na magkakasama. At para sa akin din, mga minamahal, matutupad ang isang minimithing hangarin—sa pagtanaw sa Ayodhyā.”

Verse 35

प्रवेशंचैवरामस्यपौरजानपदैस्सह ।विभूतिंचैवसर्वासांस्त्रीणांदशरथस्य च ।।।।

“Masasaksihan din natin ang pagpasok ni Rāma, kasama ang mga taga-lungsod at mga taga-nayon; at masisilayan ang karangyaan ng mga kababaihan ni Daśaratha at ang lahat ng kanilang kaluwalhatian.”

Verse 36

तारयाचाभ्यनुज्ञातास्सर्वावानरयोषितः ।नेपथ्यविधिपूर्वंतुकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।।।।अध्यारोहन्विमानंतत्सीतादर्शनकाङ्क्षया ।

Sa pahintulot ni Tārā, ang lahat ng mga asawa ng Vānara, matapos mag-ayos ayon sa kaugalian at magsagawa ng pag-ikot bilang paggalang, ay sumakay sa sasakyang panghimpapawid na iyon, sabik na masilayan si Sītā.

Verse 37

ताभिःसहोत्थितंशीघ्रंविमानंप्रेक्ष्यराघवः ।।।।ऋष्यमूकसमीपेतुवैदेहींपुनरब्रवीत् ।

Nang makita ni Rāghava na ang vimāna ay mabilis na umangat kasama nila, at nang mapalapit ito sa Ṛṣyamūka, muli niyang kinausap si Vaidehī.

Verse 38

दृश्यतेऽऽसौमहान्सीते सविद्युदिवतोयदः ।।।।ऋष्यमूकोगिरिवरःकाञ्चनैर्धातुभिर्वृतः ।

“Sītā, nakikita mo yaong dakilang Ṛṣyamūka—pinakamainam sa mga bundok—napalilibutan ng ginintuang mga mineral, kumikislap na parang ulap ng ulan na sinisinagan ng kidlat.”

Verse 39

त्राहंवानरेन्द्रेणसुग्रीवेणसमागतः ।।।।समयश्चकृतःसीतेवधार्थंवालिनोमया ।

“Dito, Sītā, nakatagpo ko si Sugrīva, ang panginoon ng mga Vānara; at dito rin ako nakipagtipan sa kanya upang patayin si Vālin.”

Verse 40

एषासादृश्यतेपम्पानलिनीचित्रकानना ।। ।।त्वयाविहीनोयत्राहंविललापसुदुःखितः ।

Narito ang Pampā na nakikita—punô ng mga lotus at may sari-saring gubat—doon ako, na wala ka, ay tumangis sa matinding dalamhati.

Verse 41

अस्यास्तीरेमयादृष्टाशबरीधर्मचारिणी ।।।।अत्रयोजनबाहुश्चकबन्धोनिहतोमया ।

Sa pampang nito ay nakita ko si Śabarī, masunurin sa dharma; at dito rin ay napatay ko si Kabandha, na ang mga bisig ay abot sa isang yojana.

Verse 42

दृश्यतेऽऽसौजनस्थानेश्रीमान्सीते वनस्पतिः ।।।।जटायुश्चमहातेजास्तवहेतोर्विलासिनि ।रावणेनहतोयत्रपक्षिणांप्रवरोबली ।।।।

Nakikita, Sītā, sa Janasthāna ang maringal na panginoon ng mga punò. At doon, O marikit, si Jaṭāyu na makapangyarihan at maningning—pinakamainam sa mga ibon—ay pinaslang ni Rāvaṇa alang-alang sa iyo.

Verse 43

दृश्यतेऽऽसौजनस्थानेश्रीमान्सीते वनस्पतिः ।।6.126.42।।जटायुश्चमहातेजास्तवहेतोर्विलासिनि ।रावणेनहतोयत्रपक्षिणांप्रवरोबली ।।6.126.43।।

O marikit na may mabubuting anyo, ito ang pook na pinagbagsakan ni Khara, dito rin napatay si Dūṣaṇa, at ang dakilang mandirigmang Triśiras ay bumagsak sa aking mga palasong tuwid ang lipad. Ito ang aming pook-āśrama; nakikita pa ang kaaya-ayang kubong yari sa mga dahon—doon ka inagaw nang sapilitan ni Rāvaṇa, hari ng mga Rākṣasa.

Verse 44

खरश्चनिहतोयत्रदूषणश्चनिपातितः ।त्रिशिराश्चमहावीर्योमयाबाणैरजिह्मगैः ।।।।एतत्तदाश्रममदमस्माकंवरवर्णिनि ।पर्णशालातथाचित्रादृश्यतेशुभदर्शने ।।।।यत्रत्वंराक्षसेन्द्रेणरावणेनहृताबलात् ।

O marikit na may mabubuting anyo, ito ang pook na pinagbagsakan ni Khara, dito rin napatay si Dūṣaṇa, at ang dakilang mandirigmang Triśiras ay bumagsak sa aking mga palasong tuwid ang lipad. Ito ang aming pook-āśrama; nakikita pa ang kaaya-ayang kubong yari sa mga dahon—doon ka inagaw nang sapilitan ni Rāvaṇa, hari ng mga Rākṣasa.

Verse 45

खरश्चनिहतोयत्रदूषणश्चनिपातितः ।त्रिशिराश्चमहावीर्योमयाबाणैरजिह्मगैः ।।6.126.44।।एतत्तदाश्रममदमस्माकंवरवर्णिनि ।पर्णशालातथाचित्रादृश्यतेशुभदर्शने ।।6.126.45।।यत्रत्वंराक्षसेन्द्रेणरावणेनहृताबलात् ।

O marangal na ginang na may napakagandang kutis, ito ang mismong pook ng aming ashram; naririto at nakikita ang kubong yari sa mga dahon, kaaya-ayang pagmasdan—isang pook na mapalad sa paningin.

Verse 46

एषागोदावरीरम्याप्रसन्नसलिलाशुभा ।।।।अगस्त्यस्याश्रमश्चैव दृश्यते कदलीवृतः ।

Narito ang kaibig-ibig na Godāvarī, mapalad at malinaw ang payapang tubig; at doon nama’y nakikita ang ashram ni Agastya, napaliligiran ng mga punong saging.

Verse 47

दीप्तशैवाश्रमोह्येषसुतीक्षणस्यमहात्मनः ।।।।वैदेहिदृश्यतेचैवशरभङ्गाश्रमोमहान् ।उपयातःसहस्राक्षोयत्रशक्रःपुरन्दरः ।।।।

Masdan—ito ang maningning na ashram ng dakilang rishi na si Sutīkṣṇa. At, Vaidehī, doon din nakikita ang dakilang ashram ni Śarabhaṅga, kung saan minsang dumating mismo si Śakra (Indra), ang Purandara na may sanlibong mata.

Verse 48

दीप्तशैवाश्रमोह्येषसुतीक्षणस्यमहात्मनः ।।6.126.47।।वैदेहिदृश्यतेचैवशरभङ्गाश्रमोमहान् ।उपयातःसहस्राक्षोयत्रशक्रःपुरन्दरः ।।6.126.48।।

O may payat na baywang, ang mga ito’y tunay na mga tahanan ng mga tapasvin, mga nananahan sa pagninilay at pag-aayuno, na nakikita rito; at doon naroon ang kulapati na si Atri—nagniningning na tulad ng araw at tulad ng apoy.

Verse 49

एतेहितापसावासादृश्यन्तेतनुमध्यमे ।अत्रिःकुलपतिर्यत्रसूर्यवैश्वानरोपमः ।।।।

O may payat na baywang, ang mga ito’y tunay na mga tahanan ng mga tapasvin, mga nananahan sa pagninilay at pag-aayuno, na nakikita rito; at doon naroon ang kulapati na si Atri—nagniningning na tulad ng araw at tulad ng apoy.

Verse 50

अस्मिन् देशेमहाकायोविराधोनिहतोमया ।अत्रसीते त्वयादृष्टवातापसीधर्मचारिणी ।।।।

Sa lupang ito, pinaslang ko ang dambuhalang si Virādha; at dito, O Sītā, nakita mo ang babaeng ermitanya, mapagpakasakit at namumuhay ayon sa Dharma.

Verse 51

असौसुतनुशैलेन्द्रत्रकूटःप्रकाशते ।अत्रमांकैकयीपुत्रप्रसादयितुमागतः ।।।।

O marikit ang pangangatawan, naroon at nagniningning ang Citrakūṭa, hari ng mga bundok; dito naman dumating ang anak ni Kaikeyī upang suyuin ako.

Verse 52

एषासायमुनारम्यादृश्यतेचित्रकानना ।भरद्वाजाश्रमःश्रीमान्दृश्यतेचैषमैथिलि ।।।।

O Maithilī, naririyan ang kaaya-ayang Yamunā na may kagila-gilalas na kagubatan; at dito rin nakikita ang maringal na āśrama ni Bharadvāja.

Verse 53

इयं च दृश्यतेगङ्गापुण्यात्रिपथगानदी ।नानाद्विजगणाकीर्णासम्प्रपुष्पितकानना ।।।।

At dito nakikita ang banal na Gaṅgā, ang ilog na dumadaloy sa tatlong daan; napupuno ng sari-saring kawan ng mga ibon, at ang mga kakahuyan nito’y hitik sa pamumulaklak.

Verse 54

शृङ्गिबेरपुरंचैतद्गुहोयत्रसखामम ।एषासादृश्यतेसीतेसरयूर्यूपमालिनी ।।।।नानातरुशताकीर्णासम्प्रपुष्पितकानना ।

At iyon ang Śṛṅgiverapura, kung saan nanirahan ang kaibigan kong si Guha. At, O Sītā, naririyan ang Sarayū na pinalalamutian ng hanay ng mga haliging pangyajña; napupuno ng daan-daang sari-saring punò, at ang mga kakahuyan nito’y lubos na namumulaklak.

Verse 55

एषासादृश्यतेसीतेराजधानीपितुर्मम ।।।।अयोध्यांकुरुवैदेहिप्रणामंपुनरागता ।

“Masdan, Sītā—naroon na ang kabisera ng aking ama. O Vaidehī, ngayong muli kang nagbalik, ialay mo ang iyong mapitagang pagpupugay sa Ayodhyā.”

Verse 56

ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसास्सविभीषणाः ।।।।उत्पत्योत्पत्यसम्हृष्टास्तांपुरींददृशुस्तदा ।

Pagkaraan, ang lahat ng mga Vānara—at maging ang mga Rākṣasa, kasama si Vibhīṣaṇa—ay paulit-ulit na lumukso sa galak, at noon ay namasdan ang lungsod na yaon.

Verse 57

ततस्तुतांपाण्डुरहर्म्यमालिनींविशालकक्ष्यांगजवाजिभिर्वृताम् ।पुरीमपश्यन्प्लवगास्सराक्षसाःपुरींमहेन्द्रस्ययथामरावतीम् ।।।।

Pagkaraan, ang mga pangkat ng Vānara, kasama ang mga Rākṣasa, ay minasdan ang lungsod—pinalamutian ng hanay-hanay na mapuputing palasyo, may malalawak na lansangan, at napupuno ng mga elepante at kabayo—na wari’y Amarāvatī, ang lunsod ni Mahendra.