Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 125, Shloka 6

पुष्पकारोहणम्

Boarding the Puṣpaka; Honoring the Allies and Departure for Ayodhyā

Devanagari script

त इमेकृतकर्माणस्सर्वएववनौकसः ।धनरत्नप्रदानेनकर्मैषांसफलंकुरु ।।6.125.6।।

Transliteration

ta ime kṛta-karmāṇaḥ sarva eva vanaukasaḥ |

dhana-ratna-pradānena karma eṣāṃ saphalaṃ kuru ||6.125.6||

Translation

Ang lahat ng mga naninirahan sa gubat na ito ay natapos na ang kanilang tungkulin; pagbungahin mo ang kanilang gawa sa pagbibigay ng yaman at mga hiyas.

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• इमे: these
• इमे: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम used adjectivally

• कृतकर्माणः: having accomplished deeds
• कृतकर्माणः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kṛta-karman (प्रातिपदिक; कृत + कर्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: 'कृतं कर्म येषाम्' (who have done their deeds)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता-विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• एव: indeed
• एव: सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• वनौकसः: forest-dwellers (monkeys)
• वनौकसः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vana-okas (प्रातिपदिक; वन + ओकस्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: 'वने ओकः (निवासः) येषाम्' (forest-dwellers)

• धनरत्नप्रदानेन: by giving wealth and gems
• धनरत्नप्रदानेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: dhana-ratna-pradāna (प्रातिपदिक; धन + रत्न + प्रदान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; द्वन्द्व (धन + रत्न) + तत्पुरुष (प्रदान); 'by the giving of wealth and gems'

• कर्म: deed/effort
• कर्म: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: karman (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एषाम्: of these (men)
• एषाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एषद्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम

• सफलम्: fruitful
• सफलम्: कर्म-विशेषण (Object complement/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sa-phala (प्रातिपदिक; स + फल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: 'फलयुक्तम्' (fruitful)

• कुरु: make
• कुरु: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: kṛ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Context

Highly brilliant Raghava was thinking and spoke in a friendly manner while Lakshmana was listening closely.

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Service should not end in neglect: dharma asks that effort be recognized so that duty becomes “fruitful” through fair recompense.

What is the narrative situation?

Rāma directs Vibhīṣaṇa to provide tangible rewards to the allied forces after the successful campaign.

Which character virtue is emphasized?

Justice and generosity—ensuring that those who labored for a righteous cause are materially supported.