Sarga 124

Verse 1

तांरात्रिमुषितंरामंसुखोत्थिमरिन्दमम् ।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यंजयंपृष्टवाविभीषणः ।।।।

Nang maipalipas ni Rāma, ang manlulupig sa mga kaaway, ang gabing yaon at magising na maginhawa, si Vibhīṣaṇa, na magkadikit ang mga palad, ay nagtanong tungkol sa tagumpay at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 2

स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ।।।।अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ।।।।

Narito ang mga gamit sa paliligo, mga mababangong pahid, mga kasuotan at mga alahas; mga banal na sandal-paste at sari-saring mga kuwintas ng bulaklak. At narito ang mga mararangal na babaeng ito, may matang tulad ng lotus at bihasa sa pag-aayos, na handang paliguan ka nang nararapat, O Rāghava.

Verse 3

स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ।।6.124.2।।अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ।।6.124.3।।

Ang mga babaeng ito, bihasa sa pag-aayos at may mga matang tulad ng lotus, ay naririto sa paglilingkod; O Rāghava, paliliguan ka nila nang wasto ayon sa banal na ritwal.

Verse 4

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थ: प्रत्युवाचविभीषणम् ।हरीन्सुग्रीवमुख्यांस्त्वंस्नानेनोपनिमन्त्रय ।।।।

Nang masabi ito, sumagot si Kakutstha (Rāma) kay Vibhīṣaṇa: “Anyayahan mo sa mga ritwal ng pagligo ang mga hukbo ng Vānara, na pinangungunahan ni Sugrīva.”

Verse 5

स तुताम्यतिधर्मात्माममहेतोस्सुखोचितः ।सुकुमारोमहाबाहोकुमार: सत्यसंश्रयः ।।।।

“Dahil sa akin siya’y nanghihina—si Bharata—lubhang matuwid sa dharma, sanay sa ginhawa ngunit marupok; yaong batang prinsipe, makapangyarihan ang mga bisig, na kumakapit sa katotohanan.”

Verse 6

तंविनाकैकयीपुत्रंभरतंधर्मचारिणम् ।न मेस्नानंबहुमतंवस्त्राण्याभरणानि च ।।।।

Kung wala si Bharata, anak ni Kaikeyī na lumalakad sa dharma, hindi ko minamahal ang pagligo, ni ang mga kasuotan at mga palamuti.

Verse 7

एतत्पश्ययथाक्षिप्रंप्रतिगच्छामतांपुरीम् ।अयोध्यांगच्छतोह्येषपन्थाःपरमदुर्गमः ।।।।

Masdan ninyo ito agad; sapagkat para sa mga nagnanais magbalik sa lungsod na Ayodhyā, ang landas ng paglalakbay ay lubhang mahirap tawirin.

Verse 8

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थंप्रत्युवाचविभीषणः ।अह्नात्वांप्रापयिष्यामितांपुरींपार्थिवात्मज ।।।।

Nang masabi ito, sumagot si Vibhīṣaṇa kay Kakutstha: “O prinsipe, sa loob ng isang araw ay maihahatid kita sa lungsod na yaon.”

Verse 9

पुष्पकंनामभद्रंतेविमानंसूर्यसन्निभम् ।ममभ्रातुःकुबेरस्यरावणेनबलीयसा ।।।।हृतंनिर्जित्यसङ्ग्रामेकामगंदिव्यमुत्तमम् ।त्वदर्थंपालितंचेदंतिष्ठत्यतुलविक्रम ।।।।

“Pagpalain ka: may sasakyang panghimpapawid na tinatawag na Puṣpaka, nagniningning na parang araw. Ito’y pag-aari ng aking kapatid na si Kubera, ngunit inagaw ng makapangyarihang Rāvaṇa matapos siyang magtagumpay sa digmaan. Ito’y banal at dakila, sumusunod sa nais; at iningatan kong handa para sa iyong layon, O ikaw na may di-matatawarang tapang.”

Verse 10

पुष्पकंनामभद्रंतेविमानंसूर्यसन्निभम् ।ममभ्रातुःकुबेरस्यरावणेनबलीयसा ।।6.124.9।।हृतंनिर्जित्यसङ्ग्रामेकामगंदिव्यमुत्तमम् ।त्वदर्थंपालितंचेदंतिष्ठत्यतुलविक्रम ।।6.124.10।।

Nawa’y maging mapalad ka: ang sasakyang panghimpapawid na tinatawag na Puṣpaka, na nagniningning na parang araw—pag-aari ng aking kapatid na si Kubera—ay inagaw ng makapangyarihang Rāvaṇa matapos manaig sa digmaan. Ang dakila at banal na sasakyang ito, na nakalalakbay ayon sa nais, ay iningatan dito para sa iyo, O Rāma na walang kapantay ang tapang.

Verse 11

तदिदंमेघसङ्काशंविमानमिहतिष्ठति ।तेनयास्यसियानेनत्वमयोध्यांगतज्वरः ।।।।

Narito at nakahimpil ang sasakyang panghimpapawid na tulad ng ulap; sa sasakyang ito ikaw ay tutungo sa Ayodhyā, na napawi na ang lagnat ng pag-aalala.

Verse 12

अहंतेयुद्यनुग्राह्योयदिस्मरसिमेगुणान् ।वसतावदिहप्राज्ञ यद्यस्तिमयिसौहृदम् ।।।।

Kung ako’y karapat-dapat sa iyong biyaya, kung naaalala mo ang aking mabubuting katangian—O marunong—manatili ka muna rito nang sandali, kung may paglingap ka sa akin.

Verse 13

लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावैदेह्याभार्ययासह ।अर्चितस्सर्वकामैस्त्वंततोराम गमिष्यसि ।।।।

Kasama ang iyong kapatid na si Lakṣmaṇa at kasama si Vaidehī, ang iyong asawa—kapag ikaw ay nararapat na pinarangalan at pinagkalooban ng lahat ng kailangan—saka ka, O Rāma, lilisan.

Verse 14

प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वंमयोद्यताम् ।।।।

Ikaw, kasama ang hukbo at ang lupon ng mga kaibigang tapat, ay inihandugan ko ng pagtanggap na ito na may pag-ibig. O Rāma, tanggapin mo ito minsan lamang, na inihanda ko sa aking tahanan.

Verse 15

प्रणयाद्भहुमानाच्चसौहार्देन च राघव ।प्रसादायामिप्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामिते ।।।।

Dahil sa pag-ibig, paggalang, at pagkakaibigang tapat, O Rāghava, ako’y nakikiusap sa iyo. Ako’y iyong lingkod; hindi kita inuutusan.

Verse 16

एवमुक्तस्ततोरामःप्रत्युवाचविभीषणम् ।रक्षसांवानराणां च सर्वेषामेवशृण्वताम् ।।।।

Nang masabi ito ni Vibhīṣaṇa, sumagot si Rāma sa kanya, habang nakikinig ang lahat ng Rākṣasa at Vānara.

Verse 17

पूजितोऽस्मित्वयावीर साचिव्येनपरन्तप ।सर्वात्मना च चेष्टाभिःसौहार्देनपरेण च ।।।।

O bayani, tagapagpuksa ng mga kaaway—sa iyong tapat na payo, sa iyong buong-pusong pagsisikap, at sa iyong dakilang mabuting kalooban, ako’y tunay na pinarangalan.

Verse 18

न खल्वेतन्नकुर्यांतेवचनंराक्षसेश्वर ।तंतुमेभ्रातरंद्रष्टुंभरतंत्वरतेमनः ।।।।

O panginoon ng mga Rākṣasa, hindi ko magagawang tanggihan ang iyong mga salita; subalit ang aking isip ay nagmamadaling makita ang aking kapatid na si Bharata.

Verse 19

मांनिवर्तयितुंयोऽसौचित्रकूटमुपागतः ।शिरसायाचतोयस्यवचनं न कृतंमया ।।।।कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।गुहं च सुहृदंचैवपौरान्जनपदैस्सह ।।।।

Siya na dumating sa Citrakūṭa upang ako’y pabalikin—bagama’t nagmakaawa siyang nakayuko ang ulo, hindi ko sinunod ang kanyang salita. Gayundin, hindi rin ako nagpaubaya kina Kausalyā, Sumitrā, at sa marangal na Kaikeyī, ni sa kaibigang si Guha, ni sa mga mamamayan kasama ang mga taga-kanayunan.

Verse 20

मांनिवर्तयितुंयोऽसौचित्रकूटमुपागतः ।शिरसायाचतोयस्यवचनं न कृतंमया ।।6.124.19।।कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।गुहं च सुहृदंचैवपौरान्जनपदैस्सह ।।6.124.20।।

Ihanda mo agad para sa akin ang vimāna, O panginoon ng mga Rākṣasa. Natupad na ang aking layunin dito—paano magiging nararapat na manatili pa ako rito?

Verse 21

अनुजानीहमांसौम्य पूजितोऽस्मिविभीषण ।मन्युर्नखलुकर्तव्यःसखेत्वांचानुमानये ।।।।

O maamong Vibhīṣaṇa, pahintulutan mo akong lumisan. Pinarangalan mo na ako, kaibigan; huwag mong hayaang manaig ang galit—unawain mo ang aking pasya at huwag kang magdamdam.

Verse 22

उपस्थापयमेशीघ्रंविमानंराक्षसेश्वर ।कृतकार्यस्यमेवासःकथंस्यादिहसम्मतः ।।।।

Ihanda mo agad para sa akin ang vimāna, O panginoon ng mga Rākṣasa. Natupad na ang aking layunin dito—paano magiging nararapat na manatili pa ako rito?

Verse 23

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।।।

Nang masabi ito ni Rāma, si Vibhīṣaṇa—ang hari ng mga Rākṣasa—ay nag-utos agad, sa pagmamadali, na dalhin ang vimānang kasingliwanag ng araw. At lumitaw yaong sasakyang panghimpapawid: may mga gintong palamuti at mga platapormang may vaiḍūrya, napalilibutan ng mga tore at kumikislap na tila pilak sa lahat ng panig; pinalamutian ng mapuputing watawat at mga bandila, maringal sa mga ginintuang palasyo na may mga lotus na ginto; hitik sa mga lambat ng maliliit na kampanilya, ang mga bintana’y may perlas, at napapaligiran ng mga hanay ng kampana na matamis ang tunog. Hugis-tuktok ng Bundok Meru, nilikha ni Viśvakarman, at nagniningning sa malalaking mansiyon na pinalamutian ng perlas at pilak; ang mga sahig ay may guhit ng kristal, may mararangyang upuang may vaiḍūrya, at may mamahaling sapin at saganang kayamanan.

Verse 24

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।6.124.23।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।6.124.24।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।6.124.25।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।6.124.26।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।6.124.27।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।6.124.28।।

Nang masabi ito ni Rāma, si Vibhīṣaṇa—panginoon ng mga Rākṣasa—ay dagling tumawag, sa pagmamadali, sa vimāna na kasingliwanag ng araw. At lumitaw ang sasakyang panghimpapawid: ang mga bahagi’y may gintong ukit; ang mga plataporma’y inukitan ng batong vaidūrya; napaliligiran ng mga pabiliong may tore, at sa lahat ng dako’y kumikislap na tila pilak. Pinalamutian ito ng mapuputing bandila at watawat, at pinaganda ng mga gintong palasyo na may mga palamuting lotus na ginto. Nakalat dito ang mga lambat ng maliliit na kampanilya; ang mga bintana’y may perlas at hiyas; at sa paligid ay mga hanay ng kampana na may matamis na tunog. Gawa ni Viśvakarmā, ito’y tumindig na wari’y tuktok ng Bundok Meru, at pinalamutian ng malalawak na mansiyon na kumikislap sa perlas at pilak. Ang mga sahig ay may guhit na kristal; ang mahuhusay na upuan ay inukitan ng vaidūrya; may mahahalagang sapin, at ganap na nilagyan ng dakilang kayamanan.

Verse 25

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।6.124.23।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।6.124.24।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।6.124.25।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।6.124.26।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।6.124.27।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।6.124.28।।

Nang masabi ito ni Rāma, si Vibhīṣaṇa—panginoon ng mga Rākṣasa—ay dagling tumawag, sa pagmamadali, sa vimāna na kasingliwanag ng araw. At lumitaw ang sasakyang panghimpapawid: ang mga bahagi’y may gintong ukit; ang mga plataporma’y inukitan ng batong vaidūrya; napaliligiran ng mga pabiliong may tore, at sa lahat ng dako’y kumikislap na tila pilak. Pinalamutian ito ng mapuputing bandila at watawat, at pinaganda ng mga gintong palasyo na may mga palamuting lotus na ginto. Nakalat dito ang mga lambat ng maliliit na kampanilya; ang mga bintana’y may perlas at hiyas; at sa paligid ay mga hanay ng kampana na may matamis na tunog. Gawa ni Viśvakarmā, ito’y tumindig na wari’y tuktok ng Bundok Meru, at pinalamutian ng malalawak na mansiyon na kumikislap sa perlas at pilak. Ang mga sahig ay may guhit na kristal; ang mahuhusay na upuan ay inukitan ng vaidūrya; may mahahalagang sapin, at ganap na nilagyan ng dakilang kayamanan.

Verse 26

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।6.124.23।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।6.124.24।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।6.124.25।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।6.124.26।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।6.124.27।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।6.124.28।।

Nang masabi ito ni Rāma, si Vibhīṣaṇa—panginoon ng mga Rākṣasa—ay dagling tumawag, sa pagmamadali, sa vimāna na kasingliwanag ng araw. At lumitaw ang sasakyang panghimpapawid: ang mga bahagi’y may gintong ukit; ang mga plataporma’y inukitan ng batong vaidūrya; napaliligiran ng mga pabiliong may tore, at sa lahat ng dako’y kumikislap na tila pilak. Pinalamutian ito ng mapuputing bandila at watawat, at pinaganda ng mga gintong palasyo na may mga palamuting lotus na ginto. Nakalat dito ang mga lambat ng maliliit na kampanilya; ang mga bintana’y may perlas at hiyas; at sa paligid ay mga hanay ng kampana na may matamis na tunog. Gawa ni Viśvakarmā, ito’y tumindig na wari’y tuktok ng Bundok Meru, at pinalamutian ng malalawak na mansiyon na kumikislap sa perlas at pilak. Ang mga sahig ay may guhit na kristal; ang mahuhusay na upuan ay inukitan ng vaidūrya; may mahahalagang sapin, at ganap na nilagyan ng dakilang kayamanan.

Verse 27

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।6.124.23।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।6.124.24।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।6.124.25।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।6.124.26।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।6.124.27।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।6.124.28।।

Nang masabi ito ni Rāma, si Vibhīṣaṇa—panginoon ng mga Rākṣasa—ay dagling tumawag, sa pagmamadali, sa vimāna na kasingliwanag ng araw. At lumitaw ang sasakyang panghimpapawid: ang mga bahagi’y may gintong ukit; ang mga plataporma’y inukitan ng batong vaidūrya; napaliligiran ng mga pabiliong may tore, at sa lahat ng dako’y kumikislap na tila pilak. Pinalamutian ito ng mapuputing bandila at watawat, at pinaganda ng mga gintong palasyo na may mga palamuting lotus na ginto. Nakalat dito ang mga lambat ng maliliit na kampanilya; ang mga bintana’y may perlas at hiyas; at sa paligid ay mga hanay ng kampana na may matamis na tunog. Gawa ni Viśvakarmā, ito’y tumindig na wari’y tuktok ng Bundok Meru, at pinalamutian ng malalawak na mansiyon na kumikislap sa perlas at pilak. Ang mga sahig ay may guhit na kristal; ang mahuhusay na upuan ay inukitan ng vaidūrya; may mahahalagang sapin, at ganap na nilagyan ng dakilang kayamanan.

Verse 28

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।6.124.23।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।6.124.24।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।6.124.25।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।6.124.26।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।6.124.27।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।6.124.28।।

Nang masabi ito ni Rāma, si Vibhīṣaṇa—panginoon ng mga Rākṣasa—ay dagling tumawag, sa pagmamadali, sa vimāna na kasingliwanag ng araw. At lumitaw ang sasakyang panghimpapawid: ang mga bahagi’y may gintong ukit; ang mga plataporma’y inukitan ng batong vaidūrya; napaliligiran ng mga pabiliong may tore, at sa lahat ng dako’y kumikislap na tila pilak. Pinalamutian ito ng mapuputing bandila at watawat, at pinaganda ng mga gintong palasyo na may mga palamuting lotus na ginto. Nakalat dito ang mga lambat ng maliliit na kampanilya; ang mga bintana’y may perlas at hiyas; at sa paligid ay mga hanay ng kampana na may matamis na tunog. Gawa ni Viśvakarmā, ito’y tumindig na wari’y tuktok ng Bundok Meru, at pinalamutian ng malalawak na mansiyon na kumikislap sa perlas at pilak. Ang mga sahig ay may guhit na kristal; ang mahuhusay na upuan ay inukitan ng vaidūrya; may mahahalagang sapin, at ganap na nilagyan ng dakilang kayamanan.

Verse 29

उपस्थितमनाधृष्यंतद्विमानंमनोजवम् ।निवेदयित्वारामायतस्थौतत्रविभीषणः ।।।।

Iniharap ang sasakyang panghimpapawid na di-malalapitan at kasingbilis ng isip; at matapos itong ialay kay Rāma, nanatiling nakatayo roon si Vibhīṣaṇa.

Verse 30

तत्पुष्पकंकामगमंविमानमुपस्थितंभूधरसन्निकाशम् ।दृष्टवातदाविस्मयमाजगामरामस्ससौमित्रिरुदारसत्त्व: ।।।।

Nang makita noon ni Rāma, kasama si Saumitri (Lakṣmaṇa), ang marangal ang diwa, ang Puṣpaka na sasakyang panghimpapawid na sumusunod sa nais at nakatindig doon na tila bundok, siya’y napuno ng pagkamangha.