Sarga 116

Verse 1

इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचरैः ।।6.116.1।।

Sa gayong pag-aatas, si Hanumān—anak ng Hangin—ay pumasok sa lungsod ng Laṅkā, na iginagalang at sinasamba ng mga rākṣasa.

Verse 2

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

Pagpasok niya sa lungsod ng Laṅkā, pinarangalan siya ng mga rākṣasa; at nang pahintulutan siya ni Vibhīṣaṇa, si Hanumān ay nagtungo sa halamanang punô ng mga punò. Pagpasok sa hardin ayon sa nararapat, nakita ng unggoy na kilala ni Sītā si Sītā—di nakapaghilamos, lupaypay at takót, na wari’y si Rohiṇī. Nakaupo siyang walang ligaya sa paanan ng isang punò, napalilibutan ng mga babaeng rākṣasī; lumapit si Hanumān, yumukod nang mapagpakumbaba, bumati sa kanya, at tumigil na payapa.

Verse 3

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

Pagpasok niya sa lungsod ng Laṅkā, pinarangalan siya ng mga rākṣasa; at nang pahintulutan siya ni Vibhīṣaṇa, si Hanumān ay nagtungo sa halamanang punô ng mga punò. Pagpasok sa hardin ayon sa nararapat, nakita ng unggoy na kilala ni Sītā si Sītā—di nakapaghilamos, lupaypay at takót, na wari’y si Rohiṇī. Nakaupo siyang walang ligaya sa paanan ng isang punò, napalilibutan ng mga babaeng rākṣasī; lumapit si Hanumān, yumukod nang mapagpakumbaba, bumati sa kanya, at tumigil na payapa.

Verse 4

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

Pagpasok niya sa lungsod ng Laṅkā, pinarangalan siya ng mga rākṣasa; at nang pahintulutan siya ni Vibhīṣaṇa, si Hanumān ay nagtungo sa halamanang punô ng mga punò. Pagpasok sa hardin ayon sa nararapat, nakita ng unggoy na kilala ni Sītā si Sītā—di nakapaghilamos, lupaypay at takót, na wari’y si Rohiṇī. Nakaupo siyang walang ligaya sa paanan ng isang punò, napalilibutan ng mga babaeng rākṣasī; lumapit si Hanumān, yumukod nang mapagpakumbaba, bumati sa kanya, at tumigil na payapa.

Verse 5

दृष्टवासमागतंदेवीहनूमन्तंमहाबलम् ।तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ।।6.116.5।।

Nang makita ng marangal na Devi ang pagdating ni Hanumān na dakila ang lakas, siya’y nanahimik muna; ngunit nang siya’y matanaw at makilala, napuno siya ng galak.

Verse 6

सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।

Nang makita ni Hanumān, ang pinakadakila sa mga unggoy, ang maamong mukha niya, sinimulan niyang isalaysay ang buong mensahe ni Rāma.

Verse 7

वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ।।6.116.7।।

“Vaidehī, ligtas at mabuti ang kalagayan ni Rāma, kasama sina Sugrīva at Lakṣmaṇa; tinutulungan ni Vibhīṣaṇa, at napapaligiran ng mga hukbong unggoy.”

Verse 8

कुशलंचाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ।।6.116.8।।निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।

“At itinatanong niya ang iyong kagalingan, mahal na ginang. Natupad na ni Rāma ang kanyang layon—tagapagpuksa ng kaaway, manlulupig ng mga kalaban—sa tulong ni Vibhīṣaṇa at kasama ang mga unggoy, at pati ang makapangyarihang Lakṣmaṇa. Napatay na si Rāvaṇa, O Devī.”

Verse 9

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

“Devī, ibinabalita ko sa iyo ang kagalakan, at muli kitang pinupugayan. O Sītā, nakaaalam ng dharma—sa bisa ng iyong kabanalan, natamo ni dakilang Rāma ang tagumpay na ito sa digmaan. Manatag ka; mawala nawa ang lagnat ng iyong dalamhati.”

Verse 10

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

O Devi, ibinabalita ko sa iyo ang masayang balita at muli kitang pinararangalan. O Sītā, nakaaalam ng dharma—sa iyong bisa at kabanalan, nagkamit ng tagumpay sa digmaan ang dakilang Rāma. Mapanatag ka; mawala na ang lagnat ng dalamhati.

Verse 11

रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ।।6.116.11।।प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुंमहोदधौ ।

Napatay na si Rāvaṇa, ang kaaway, at napasailalim na ang Laṅkā. Para sa iyong paglaya, ako’y nagtiis na halos walang tulog at nanatiling matatag; natupad na ang panatang ito—nang maitayo ang tulay sa ibabaw ng dakilang karagatan.

Verse 12

सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ।।6.116.12।।विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदंकृतम् ।

Huwag kang mangamba na ikaw ay nasa tahanan ni Rāvaṇa; sapagkat ang paghahari sa Laṅkā ay ngayo’y inilagay na sa kapangyarihan ni Vibhīṣaṇa.

Verse 13

तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ।।6.116.13।।अयंचाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।

Kaya’t magpakatatag ka at maging panatag—parang nasa sarili mong tahanan ka. At siya (Vibhīṣaṇa) ay paparito, nagagalak at sabik sa iyong pagtanaw.

Verse 14

एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ।।6.116.14।।प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।

Nang masabi ito, si Sītā na may mukhang tulad ng buwan ay tumindig; sa tindi ng galak na pumipigil sa kanyang dibdib, hindi siya nakapagsalita.

Verse 15

ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ।।6.116.15।।किंत्वंचिन्तयसेदेविकिं च मांनाभिभाषसे ।

Pagkaraan, ang pinakadakila sa mga unggoy (Hanumān), nang makita si Sītā na hindi sumasagot, ay nagsalita: “O Devī, ano ang iyong iniisip, at bakit hindi mo ako kinakausap?”

Verse 16

एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ।।6.116.16।।अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।

Nang masabi ito ni Hanumān, si Sītā—matatag sa landas ng dharma—ay nagsalita, lubhang nagagalak, at ang tinig ay nanginginig sa luha.

Verse 17

प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ।।6.116.17।।प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।

“Mahal kong marinig ito—na nagpapatibay sa tagumpay ng aking asawa. Sa pagdinig nito, dinadala ako ng matinding galak at sandaling nawawalan ng salita.”

Verse 18

न हिपश्यामिसदृशंचिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ।।6.116.18।।मप्रतियाब्यानकस्येहदातुंप्रत्यभिनन्दनम् ।

O unggoy, kahit na ako'y mag-isip, wala akong makitang angkop na regalo rito upang ialay bilang kapalit ng iyong masayang balita.

Verse 19

नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ।।6.116.19।।सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।

Tunay nga, O magiliw na nilalang, O unggoy, wala akong makita saanman sa lupang ito na bagay sa halaga ng iyong nakalulugod na mensahe.

Verse 20

हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ।।6.116.20।।राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।

Hindi ang ginto o mainam na yaman, ni ang iba't ibang hiyas—o kahit ang paghahari sa tatlong daigdig—ay makakapantay sa iyong sinabi.

Verse 21

एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ।।6.116.21।।प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

Matapos pagsabihan ng ganito ni Vaidehī, ang unggoy ay sumagot nang may kagalakan, nakatayo sa harap ni Sītā na magkadaop ang mga palad sa paggalang.

Verse 22

भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिण: ।।6.116.22।।स्निग्धमेवंविधंवाक्यंत्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।

O walang kapintasan, ikaw lamang ang karapat-dapat na magsalita ng gayong mapagmahal na mga salita—naghahangad ng kung ano ang mahalaga at makabubuti para sa iyong asawa, at nagnanais ng kanyang tagumpay.

Verse 23

तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ।।6.116.23।।रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।

O maamong giliw, ang iyong mga salita—may diwa at puspos ng pag-ibig—ay higit pa sa bunton ng sari-saring hiyas, at maging sa paghahari sa kaharian ng mga diyos.

Verse 24

अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ।।6.116.24।।हतशत्रुंविजयिनंरामंपश्यामिसुस्थितम् ।

Sa diwa, natamo ko na ang mga biyayang tulad ng paghahari sa kaharian ng mga diyos, sapagkat nakikita ko si Rāma—pumatay sa kaaway, nagtagumpay, at matatag na naibalik sa kanyang kalagayan.

Verse 25

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ।।6.116.25।।ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Maithilī, anak ni Janaka, ay nagsalita pa ng higit na mapalad na pananalita sa anak ng Diyos ng Hangin.

Verse 26

अतिलक्षणसम्पन्नंमाधुर्यगुणभूषितम् ।।6.116.26।।बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तंत्वमेवार्हसिभाषितुम् ।

Ang iyong pananalita ay hitik sa mabubuting tanda at pinalalamutian ng tamis; at yamang taglay mo ang talinong may walong uri ng kahusayan, ikaw nga lamang ang tunay na karapat-dapat magsalita.

Verse 27

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

Ikaw ay kapuri-puring anak ng Diyos ng Hangin, lubhang matuwid. Lakas, kagitingan, karunungan, katatagan ng loob, kabayanihan at dakilang kasanayan; ningning, pagpapatawad, pagtitiis, pagiging matatag, at kababaang-loob—walang alinlangan, ang mga ito at marami pang mararangal na katangian ay nagniningning sa iyo.

Verse 28

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

Pagkatapos, sa harap ni Sītā, nakatayo siyang may galak at nakatiklop ang mga palad; si Hanumān, payapa at magalang, ay muling nagsalita sa kanya.

Verse 29

अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ।।6.116.29।।प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

Pagkatapos, sa harap ni Sītā, nakatayo siyang may galak at nakatiklop ang mga palad; si Hanumān, payapa at magalang, ay muling nagsalita sa kanya.

Verse 30

इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ।।6.116.30।।हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वंतर्जितापुरा ।

Kung ipahihintulot mo, nais kong patayin ang lahat ng mga rākṣasī na ito—yaong minsang nanakot at nang-api sa iyo.

Verse 31

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

O Mahal na Ginang, narinig ko rito ang mga rākṣasī na yaon—malupit ang asal, kakila-kilabot ang anyo, mabagsik ang titig at baluktot ang mukha—na paulit-ulit na bumibigkas ng mararahas na salita, sa utos ni Rāvaṇa, habang ikaw, tapat sa iyong asawa, ay pinahihirapan sa gubat ng Aśoka.

Verse 32

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

O Devi, narinig ko rito kung paano ka pinahirapan sa hardin ng Ashoka, ikaw na tapat sa iyong asawa, matapos kang dalhin doon.

Verse 33

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

Sila ay kasuklam-suklam, may pangit na anyo, malulupit, may nakakatakot na buhok at mababangis na mga mata.

Verse 34

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

Nais kong patayin ang mga nakakatakot na Rakshasi na ito gamit ang iba't ibang uri ng hampas; ang kanilang kalupitan ay hindi masabi. Ipagkaloob mo sa akin ang kahilingang ito.

Verse 35

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

Gamit ang mga kamao at sipa, gamit ang malalakas na bisig, mga binti at tuhod, at sa pamamagitan ng pagdurog ng mga ngipin.

Verse 36

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

—sa pamamagitan ng pagpunit sa mga tainga at ilong, pagbunot ng buhok, malupit na pagpapatuyo ng kanilang mga mukha sa paghihirap, at pagwawasak at paghahagis sa kanila pababa—

Verse 37

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

Nais kong ibagsak at patayin ang mga nagkasala sa iyo—na iniiwan ang kanilang mga katawan na wasak, na may mga leeg, biyas, at tagiliran na durog.

Verse 38

एवंप्रहारैर्बहुभिःसंप्प्रहार्ययशस्विनि ।घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वंतर्जितापुरा ।।6.116.38।।

O dakilang ginang, hahampasin ko sila sa maraming paraan at papatayin ang mga mababangis na nilalang na nagbanta sa iyo noon.

Verse 39

इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।हनूमन्तमुवाचेदंचिन्तयित्वाविमृश्य च ।।6.116.39।।

Matapos pagsabihan ng ganito ni Hanuman, si Sita—na may malambot na puso at maawain sa mga nahihirapan—matapos mag-isip at magnilay, ay nagsalita ng mga salitang ito sa kanya.

Verse 40

राजसंश्रयवश्यानांकुर्वतीनांपराज्ञया ।विधेयानां च दासीनांकःकुप्यद्वानरोत्तम ।।6.116.40।।

O pinakadakila sa mga vānara, sino ang magagalit sa mga aliping babae na nasa ilalim ng kapangyarihan ng hari at kumikilos lamang ayon sa utos ng iba, sapilitang sumusunod?

Verse 41

भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ।।6.116.41।।

Dahil sa mabagsik na di-pagkakapantay ng kapalaran, at dahil din sa aking dating masamang gawa, dumating sa akin ang lahat ng ito. Tunay na tinatanggap ng tao ang bunga ng sarili niyang mga gawa.

Verse 42

मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।प्राप्तव्यंतुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ।।6.116.42।।दासीनांरावणस्याहंमर्षयामीहदुर्बला ।

“Huwag kang magsalita nang ganyan, O makapangyarihang bisig. Ito’y dakilang hantungan na pinamamahalaan ng banal na tadhana. Tiyak kong dahil sa pag-ikot ng mga pangyayari, kinailangan kong danasin ito. Ako’y mahina at walang magawa rito; pinatatawad ko ang mga aliping babae ni Rāvaṇa.”

Verse 43

आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ।।6.116.43।।हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनंमारुतात्मज ।

“Dito, sa utos ng panginoong rākṣasa, ako’y dating tinatakot ng mga rākṣasī. Ngayong siya’y napatay na, O anak ng Hangin, hindi na nila ako muling tatakutin.”

Verse 44

अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ।।6.116.44।।ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितंनिबोधप्लवङ्गम ।

“O unggoy, may isang sinaunang taludtod na kaayon ng dharma, na minsang inawit ng isang oso sa harap ng isang tigre. Pakinggan mo iyon.”

Verse 45

न पर: पापमादत्तेपरेषांपापकर्मणाम् ।।6.116.45।।समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।

Ang marangal ay hindi kumakapit sa kasalanan dahil lamang sa kasalanang gawa ng iba. Sa tamang panahon, dapat bantayan ang wastong asal—ang mabuting pagkatao ang tunay na palamuti.

Verse 46

पापानांवाशुभानांवावधार्हाणांप्लवङ्गम ।।6.116.46।।कार्यंकरुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।

Maging makasalanan man o mabuti, kahit yaong tila karapat-dapat parusahan ng kamatayan, O plavangga—ang marangal ay dapat kumilos nang may habag; huwag gumawa ng kasamaan.

Verse 47

लोकहिंसाविहाराणांरक्षसांकामरूपिणाम् ।।6.116.47।।कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।

Kahit ang mga rākṣasa—na nalulugod sa pananakit sa daigdig at nakapag-aanyong ayon sa nais—ay gumagawa ng kasalanan, hindi pa rin nararapat gumanti sa kahihiyan at kasamaan.

Verse 48

एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ।।6.116.48।।प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।

Nang masabihan nang gayon ni Sītā, si Hanumān—dalubhasa sa pananalita—ay sumagot pagkatapos sa maluwalhating Sītā, asawa ni Rāma.

Verse 49

युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ।।6.116.49।।प्रतिसन्दिशमांदेवि गमिष्येयत्रराघवः ।

O Devī, tunay ngang ikaw ang karapat-dapat at tanyag na dharma-patnī ni Rāma. Ipagkatiwala mo sa akin ang iyong mensahe; tutungo ako sa kinaroroonan ni Rāghava.

Verse 50

एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ।।6.116.50।।साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।

Nang masabihan nang gayon ni Hanumān, si Vaidehī—anak ni Janaka—ay nagsabi: “O pinakadakila sa mga vanara, nais kong makita ang aking asawa.”

Verse 51

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Hanumān—anak ng Hangin—na marunong at may malawak na pag-unawa, ay muling nagsalita kay Maithilī upang pasayahin ang kanyang puso.

Verse 52

पूर्णचन्द्राननंरामंद्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ।।6.116.52।।स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।

“O marangal na ginang, masisilayan mo ngayon si Rāma, na ang mukha’y tulad ng ganap na buwan, kasama si Lakṣmaṇa—matatag sa mga kaibigan, nagapi ang mga kaaway—gaya ni Śacī na tumitingin kay Indra, panginoon ng mga diyos.”

Verse 53

तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ।।6.116.53।।आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।

Pagkasabi nito sa nagniningning na Sītā, na wari’y si Lakṣmī mismo, ang mabilis na si Hanumān ay nagmadaling tumungo sa kinaroroonan ni Rāghava.

Verse 54

Pagdaka’y isinalaysay ni Hanumān, ang pinakadakila sa mga unggoy, kay Rāghava—na kasingningning ni Indra—ang tugon ni Sītā, inuulit ang kanyang mensahe nang salita-sa-salita at sa gayunding pagkakasunod.