Sarga 115
विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā
युद्धकाण्ड
Pagbagsak ni Rāvaṇa, ang mga nilalang na makalangit—mga Deva, Gandharva, at Dānava—ay nagsiuwi sa kani-kanilang vimāna, na isinasalaysay ang mapalad na tagumpay at ang mga kabutihang nahayag: ang lakas ni Rāma, ang pagsalakay ng mga Vānara, ang payo ni Sugrīva, ang debosyon at kagitingan ni Lakṣmaṇa, ang katapatan ni Sītā, at ang kabayanihan ni Hanumān. Pormal na pinalaya ni Rāma si Mātali, ang kutsero ni Indra; nagbalik ito sa langit kasama ang banal na karwahe. Niyakap ni Rāma si Sugrīva at nagbalik sa kampo. Pagkaraan, inutusan ni Rāma si Lakṣmaṇa na italaga si Vibhīṣaṇa bilang hari ng Laṅkā, dahil sa kanyang bhakti, katapatan, at naunang paglilingkod. Kumuha si Lakṣmaṇa ng gintong sisidlan; ang matatapang na pinuno ng Vānara ay nagdala ng tubig-dagat; at si Vibhīṣaṇa ay pinaupo sa marangal na trono at pinahiran sa gitna ng mga Rākṣasa, ayon sa mga mantra at sa tuntuning śāstra—hayagang “sa utos ni Rāma”—upang maitatag ang ganap na lehitimong paghahari. Nagalak ang mga Rākṣasa at Vānara at naghandog ng pagpupugay kay Rāma. Pinaaliw ni Vibhīṣaṇa ang mga mamamayan, tumanggap ng mga mapalad na handog (gatas-asim, akṣata, matatamis, piniritong butil, at mga bulaklak), at iniharap ang mga ito kina Rāma at Lakṣmaṇa; tinanggap ni Rāma upang parangalan ang pag-ibig at paggalang ni Vibhīṣaṇa. Sa huli, inutusan ni Rāma si Hanumān—matapos hingin ang pahintulot ni Vibhīṣaṇa—na pumasok sa Laṅkā, ipabatid kay Vaidehī (Sītā) ang mabuting balita, at magbalik dala ang kanyang tugon.
Shlokas
Verse 1
तेरावणवधंदृष्टवादेवगन्धर्वदानवाः ।जग्मुस्स्वैस्वैर्विमानैस्तेकथयन्तश्शुभाःकथाः ।।।।
Nang masaksihan ang pagpaslang kay Rāvaṇa, ang mga Deva, Gandharva, at Dānava ay nagsiuwi sa kani-kanilang mga vimāna, nag-uusap-usap ng mga mapalad na salaysay tungkol sa pangyayaring iyon.
Verse 2
रावणस्यवधंघोरंराघवस्यपराक्रमम् ।सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ।।।।अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ।।।।कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।
Isinasalaysay nila ang kakila-kilabot na pagpaslang kay Rāvaṇa, ang kagitingan ni Rāghava, ang marangal na pakikidigma ng mga Vānara at ang payo ni Sugrīva; gayundin ang tapat na pag-ibig at lakas ni Lakṣmaṇa, ang wagas na pagiging pativrata ni Sītā, at ang kabayanihan ni Hanumān—ang mga pinagpala, nagagalak, ay lumisan gaya ng kanilang pagdating.
Verse 3
रावणस्यवधंघोरंराघवस्यपराक्रमम् ।सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ।।6.115.2।।अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ।।6.115.3।।कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।
Isinasalaysay nila ang pag-ibig at kagitingan ni Lakṣmaṇa na anak ni Sumitrā, ang wagas na katapatan ni Sītā bilang tapat na asawa, at ang kabayanihan ni Hanūmān; ang mga mararangal na iyon ay nagalak at umalis, nagbalik gaya ng kanilang pagdating.
Verse 4
राघवस्तुरथंदिव्यमिन्द्रदत्तंशिखिप्रभम् ।।।।अनुज्ञायमहाभागोर्मातलिंप्रत्यपूजयत् ।
Si Rāghava, ang marangal, ay nagpaalam kay Mātali at marapat na ibinalik ang kahanga-hangang karwaheng makalangit—kaloob ni Indra, kumikislap na tila apoy.
Verse 5
राघवेणाभ्यनुज्ञातोमातलिश्शक्रसारथिः ।।।।दिव्यंतंरथमास्थायदिवमेवारूरोहसह ।
Sa pahintulot ni Rāghava, si Mātali—ang sarathi ni Śakra (Indra)—ay sumakay sa banal na karwaheng iyon at umakyat na muli sa langit.
Verse 6
तस्मिंस्तुदिवमारूढेसुसारथिसन्तमे ।।।।राघवःपरमप्रीतस्सुग्रीवंपरिषस्वजे ।
Nang si Mātali—ang pinakadakila sa mga sarathi—ay nakaakyat na sa langit, si Rāghava, puspos ng kagalakan, ay niyakap si Sugrīva nang may taos na pag-ibig.
Verse 7
परिष्वज्य च सुग्रीवंलक्ष्मणेनाभिवादितः ।।।।पूज्यमानोहरिगणैराजगामबलालयम् ।
Matapos yakapin si Sugrīva at batiin ni Lakṣmaṇa, si Rāma, pinararangalan ng mga pangkat ng mga Vānara, ay nagbalik sa himpilan ng hukbo.
Verse 8
अथोवाच स काकुत्स्थस्समीपपरिवर्तिनम् ।।।।सौमित्रिंसत्त्वसम्पन्नंलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
Pagkaraan, nagsalita ang anak ng angkan ni Kakutstha kay Lakṣmaṇa—si Saumitrī—na nakatayo sa tabi, matatag ang loob at may mapalad na mga tanda.
Verse 9
भीषणमिमंसौम्य लङ्कायामभिषेचय ।।।।अनुरक्तं च भक्तं च तथापूर्वोपकारिणम् ।
O maamong Lakṣmaṇa, italaga at koronahan si Vibhīṣaṇa sa Laṅkā; siya’y tapat na deboto, lubhang mapagkalinga, at yaong dating nagkaloob ng tulong.
Verse 10
एषमेपरमःकामोयदिमंरावणानुजम् ।।।।लङ्कायांसौम्य पश्येमभिषिक्तंविभीषणम् ।
“O mabait na kaibigan, ito ang aking pinakamataas na hangarin: na makita natin sa Laṅkā si Vibhīṣaṇa—nakababatang kapatid ni Rāvaṇa—na pinapahiran at itinatanghal sa pagkahari.”
Verse 11
एवमुक्तस्तुसौमित्रीराघवेणमहात्मना ।।।।तथेत्युक्त्वासुसम्हृष्टःसौवर्णंघटमाददे ।
Nang gayon ang sinabi ng dakilang-loob na Rāghava kay Saumitri, siya’y nagalak at sumagot, “Mangyari nawa,” at kinuha ang isang gintong sisidlan.
Verse 12
तम्घटंवानरेन्द्राणांहस्तेदत्त्वामनोजवान् ।।।।व्यादिदेशमहासत्त्व: समुद्रसलिलंतदा ।
Ibinigay ng makapangyarihang Lakṣmaṇa ang sisidlan sa kamay ng mabilis na pinuno ng mga Vānara at iniutos noon na kumuha ng tubig-dagat mula sa karagatan.
Verse 13
अतिशीघ्रंततोगत्वावानरास्तेमनोजवाः ।।।।आगतास्तुजलंगृह्यसमुद्राद्वानरोत्तमाः ।
Kaya’t nagmadali silang umalis—ang mga Vānara na kasingbilis ng isip—at ang mga pinakadakila sa kanila’y nagbalik na may dalang tubig mula sa karagatan.
Verse 14
ततःस्त्वेकंघटंगृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ।।।।घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।लङ्कायांरक्षसांमध्येराजानंरामशासनात् ।।।।विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।
Pagkaraan, kumuha siya ng isang sisidlan at iniluklok si Vibhīṣaṇa sa marangal na trono; at si Saumitri, sa tubig ng sisidlang yaon, ay nag-abhiṣeka sa kanya—sa utos ni Rāma—sa gitna ng mga Rakṣasa sa Laṅkā, ayon sa wastong ritong itinakda ng śāstra at mga mantra, habang napaliligiran ng kanyang mga mabubuting kaibigan.
Verse 15
ततःस्त्वेकंघटंगृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ।।6.115.14।।घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।लङ्कायांरक्षसांमध्येराजानंरामशासनात् ।।6.115.15।।विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।
Noon, ang lahat—maging mga Rakṣasa at mga Vānara—na napuspos ng di-matatawarang galak, ay nagpuri kay Rāma lamang.
Verse 16
अभ्यषिञ्चंस्तदासर्वेराक्षसावानरास्तथा ।।।।प्रहर्षमतुलंगत्वातुष्टुवूराममवे ह ।
Noon, ang lahat—maging mga Rakṣasa at mga Vānara—na napuspos ng di-matatawarang galak, ay nagpuri kay Rāma lamang.
Verse 17
तस्यामात्याजहृषिरेभक्तायेचास्यराक्षसाः ।।।।दृष्टवाभिषिक्तंलङ्कायांराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।
Nang makita nilang si Vibhīṣaṇa ay nabasbasan sa Laṅkā bilang panginoon ng mga Rakṣasa, nagalak ang kanyang mga ministro at ang mga Rakṣasang tapat sa kanya.
Verse 18
राघवःपरमांप्रीतिंजगामसहलक्ष्मणः ।।।।स तद्राज्यंमहत्प्राप्यरामदत्तंविभीषणः ।
Si Rāghava, kasama si Lakṣmaṇa, ay nakadama ng sukdulang kagalakan; at si Vibhīṣaṇa, nang tanggapin ang dakilang kahariang ipinagkaloob ni Rāma, ay nakamit ang nararapat niyang kalagayan.
Verse 19
प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ।।।।दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ।।।।
Matapos aliwin ang mga nasasakupan, lumapit siya kay Rāma. At ang mga mamamayan—yaong mga nilalang na gumagala sa gabi—na nasiyahan, ay naghandog sa kanya: gatas-asim, bigas na may dilaw na kulay, matatamis na modaka, nilagang butil, at mga bulaklak.
Verse 20
प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ।।6.115.19।।दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ।।6.115.20।।
Pagkaraan, ang mga mamamayan, labis ang galak, ay nagdala ng dadhi (yogurt), dilaw na bigas na pangpala (akṣata), mga modaka na matatamis, inihaw na butil (lājā), at mga bulaklak, at inialay iyon sa kanya.
Verse 21
सःतान् गृहीत्वादुर्धर्षोराघवायन्यवेदयत् ।।।।माङ्गल्यंमङ्गलंसर्वंलक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
Tinanggap niya ang mga iyon; ang matapang at di-matitinag ay inihandog ang lahat ng mapalad at mapagpala sa Panginoong Rāma, at gayundin kay Lakṣmaṇa.
Verse 22
कृतकार्यंसमृद्धार्थंदृष्टवारामोविभीषणम् ।।।।प्रतिजग्राहतत्सर्वंतस्यैवप्रियकाम्यया ।
Nang makita ni Rāma si Vibhīṣaṇa—na natupad na ang kanyang layon at matatag na ang kanyang kalagayan—tinanggap niya ang lahat ng handog, tanging upang bigyang-lugod siya.
Verse 23
ततःशैलोपमंवीरंप्राञ्जलिंप्रणतंस्थितम् ।।।।उवाचेदंवचोरामोहनूमन्तंप्लवङ्गमम् ।
Pagkaraan, kinausap ni Rāma si Hanūmān—ang bayaning mandirigmang unggoy, tila bundok sa tindig—na nakatayo sa harap niya, nakatiklop ang mga palad at nakayukod sa paggalang.
Verse 24
अनुज्ञाप्यमहाराजमिमंसौम्य विभीषणम् ।।।।प्रविश्यनगरींलङ्कांकौशलंब्रूहिमैथिलीम् ।
“O mahinahon kong kaibigan, matapos humingi ng pahintulot sa dakilang haring ito, si Vibhīṣaṇa, pumasok ka sa lungsod ng Laṅkā at alamin ang kalagayan ni Maithilī.”
Verse 25
वैदेह्यैमांकुशलिनंसुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ।।।।आचक्ष्ववदतांश्रेष्ठरावणं च हतंरणे ।
“Ibalita mo kay Vaidehī na ako’y ligtas at maayos—kasama si Lakṣmaṇa—at ligtas din si Sugrīva; at ikaw na pinakamagaling magsalita, sabihin mo rin sa kanya na si Rāvaṇa ay napatay sa labanan.”
Verse 26
प्रियमेतदुदाहृत्यवैदेह्यास्त्वंहरीश्वर ।।।।प्रतिगृह्य च सन्देशमुपावर्तितुमर्हसि ।
“O panginoon ng mga unggoy, ihatid mo kay Vaidehī ang masayang balitang ito; at matapos tanggapin ang kanyang tugon, nararapat kang bumalik.”
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the immediate establishment of lawful governance in Laṅkā: Rāma orders Vibhīṣaṇa’s consecration not as a spoil of war but as a dharma-based political settlement, emphasizing loyalty, prior service, and ritual legitimacy to prevent post-war disorder.
Victory is incomplete without restoration of order and humane reconciliation. The sarga teaches that righteous leadership transitions from battlefield success to civic stability through śāstric procedure, gratitude to allies, and truthful, compassionate communication—exemplified by commissioning Hanumān to reassure Sītā.
Laṅkā is foregrounded as the seat of post-war kingship; the ocean functions as a ritual source for abhiṣeka water; and the cultural landmark is the consecration rite itself—mantra-guided, scripture-aligned enthronement with auspicious offerings (dadhi, akṣata, modaka, lājā, flowers) reflecting civic participation in legitimizing rule.