Sarga 105

Verse 1

स तेनतुतदाक्रोधात्काकुत्स्थेनार्दितोरणे ।रावणस्समरश्लाघिमहाक्रोधामुपागमत् ।।।।

Pagkaraan, sa digmaan, nang masugatan siya dahil sa galit na Kakutstha, si Rāvaṇa—palalo sa kanyang giting sa labanan—ay napasailalim sa matinding poot.

Verse 2

स दीप्तनयनोरोषाच्चापमायाम्यवीर्यवान् ।अभ्यर्दयत्सुसङ्कृद्धोराघवंपरमाहवे ।।।।बाणधारसहस्रैस्तैस्सतोयदइवाम्बरात् ।राघवंरावणोबाणैस्तटकमिवपूरयन् ।।।।

Pagkatapos, ang makapangyarihang Rāvaṇa—naglalagablab ang mga mata sa galit—iniunat ang kanyang busog at, sa dakilang labang iyon, marahas na dinagukan si Rāghava. Sa libu-libong palaso ay bumuhos siya na parang ulang mula sa langit, at pinuno si Rāma ng mga palaso na wari’y tangke na napupuno ng ulan.

Verse 3

स दीप्तनयनोरोषाच्चापमायाम्यवीर्यवान् ।अभ्यर्दयत्सुसङ्कृद्धोराघवंपरमाहवे ।।6.105.2।।बाणधारसहस्रैस्तैस्सतोयदइवाम्बरात् ।राघवंरावणोबाणैस्तटकमिवपूरयन् ।।6.105.3।।

Pagkaraan, si Rāvaṇa, na wari’y mula sa langit ay nagpaulan ng libu-libong agos ng mga palaso na gaya ng ulap-ulan; at pinuno niya ng mga palaso ang paligid ni Rāghava, na parang binabaha ang isang tangke ng tubig.

Verse 4

पूरितःशरजालेनधनुर्मुक्तेनसम्युगे ।महागिरिरिवाकम्प्यःकाकुत्स्थो न प्रकम्पते ।।।।

Sa gitna ng sagupaan, bagaman nababalutan ng lambat ng mga palasong pinakawalan mula sa busog, si Kakutstha ay hindi nanginig—di-matitinag na gaya ng isang dakilang bundok.

Verse 5

स शरैश्शरजालानिवारयन् समरेस्थितः ।गभस्तीनिवसूर्यस्यप्रतिजग्राहवीर्यवान् ।।।।

Nakatindig siyang matatag sa labanan; ang magiting ay sinagupa at hinarang ang mga lambat ng palaso sa pamamagitan ng sarili niyang mga palaso, at tiniis yaon na gaya ng pagtanggap ng araw sa kanyang mga sinag.

Verse 6

ततश्शरसहस्राणिक्षिप्रहस्तोनिशाचरः ।निजघानोरसिक्रुद्धोराघवस्यमहात्मनः ।।।।

Pagkaraan, ang nilalang ng gabi, mabilis ang kamay at nagngangalit, ay tumama sa dibdib ng dakilang-loob na Rāghava ng libu-libong palaso.

Verse 7

स शोणितसमादिग्धस्समरेलक्ष्मणाग्रजः ।दृष्टःफुल्लइवारण्येसुमहान् किंशुकद्रुमः ।।।।

Sa labang iyon, ang nakatatandang kapatid ni Lakṣmaṇa—nababalutan ng dugo—ay nagmistulang napakalaking punong kiṁśuka na ganap ang pamumukadkad sa gubat.

Verse 8

शराभिघातसम्रब्दःसोऽभिजग्राहसायकान् ।काकुत्स्थ: सुमहातेजायुगान्तादित्यतेजसः ।।।।

Nagalit sa hagupit ng mga palaso, ang Kakutstha na may dakilang ningning ay sinunggaban ang kaniyang mga palaso, nagliliyab na tila araw sa wakas ng yugto.

Verse 9

ततोऽन्योन्यंसुसम्रब्धौतावुभौरामरावणौ ।शरान्धकारेसमरेनोपलक्ष्यतांतदा ।।।।

Pagkatapos, kapwa nagngangalit, sina Rāma at Rāvaṇa ay nagpalitan ng sunod-sunod na palaso; sa digmaan, dahil sa dilim na nilikha ng mga palaso, hindi sila magkakitaan noon.

Verse 10

ततःक्रोधसमाविष्टोरामोदशरथात्मजः ।उवाचरावणंवीरःप्रहस्यपरुषंवचः ।।।।

Pagkaraan, si Rāma, ang magiting na anak ni Daśaratha, na sinaklot ng poot, ay tumawa at nagsalita kay Rāvaṇa ng mabibigat at matatalim na salita.

Verse 11

ममभार्याजनस्थानादज्ञानाद्राक्षसाधम ।हृतातेविवशायस्मात्तस्मात्त्वंनासिवीर्यवान् ।।।।

O pinakamasamang rākṣasa! Sapagkat inagaw mo ang aking asawa sa Jana-sthāna nang siya’y walang malay at walang magawa, hindi ka maituturing na tunay na magiting.

Verse 12

मयाविरहितांदीनांवर्तमानांमहावने ।वैदेहींप्रसभंहृत्वाशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

Nang si Vaidehī ay nahiwalay sa akin, dukha at namumuhay sa malawak na gubat—pagkaraang agawin mo siya nang sapilitan—iniisip mo pa ba, ‘Ako’y bayani’?

Verse 13

स्त्रीषुशूरविनाथासुपरदाराभिमर्शक ।कृत्वाकापुरुषंकर्मशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

Ikaw na nananakit sa mga babaeng walang tagapagtanggol, at humahawak sa asawa ng iba—matapos gawin ang duwag na gawa—iniisip mo pa rin ba, ‘Ako’y bayani’?

Verse 14

भिन्नमर्यादनिर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित ।दर्पान्मृत्युमुपादायशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

Ikaw na sumira sa hangganan ng dangal, walang hiya at di matatag sa wastong asal—dahil sa kayabangan ay tumatakbo ka sa kamatayan, ngunit iniisip mo pa, ‘Ako’y bayani’!

Verse 15

शूरेणधनदभ्रात्राबलैःसमुदितेन च ।श्लाघनीयंमहत्कर्मयशस्यं च कृतंत्वया ।।।।

Tunay nga, ikaw—magiting na kapatid ni Dhanada (Kubera), na nag-uumapaw sa lakas at kapangyarihan—ay nakagawa ng dakilang gawa na pinupuri at nagdulot sa iyo ng katanyagan.

Verse 16

उत्सेकानाभिपन्नस्यगर्हितस्याहितस्य च ।कर्मणःप्राप्नुहीदानांतस्याद्यसुमहत्फलम् ।।।।

Nalunod sa kayabangan, at gumawa ng kahiya-hiya at mapaminsalang gawa—ngayon, sa araw na ito, tanggapin mo ang napakalaking bunga ng iyong ginawa.

Verse 17

शूरोऽहमितिचात्मानमवगच्छसिदुर्मते ।नैवलज्जास्तितेसीतांचौरवद्वृपकर्षतः ।।।।

Masamang-isip na tao! Inaakala mong ikaw ay bayani; ngunit nang kaladkarin mo si Sītā na parang magnanakaw, ni anino ng hiya ay hindi man lamang tumindig sa harap mo.

Verse 18

यदिमत्सन्निधौसीताधर्षितास्यात्त्वयाबलात् ।भ्रातरंतुखरंपश्येस्तदामत्सायकैर्हतः ।।।।

Kung sa aking harapan ay nilapastangan mo si Sītā sa dahas, noon pa man ay pinatay na kita ng aking mga palaso—upang makaharap mo na ang kapatid mong si Khara.

Verse 19

दिष्ट्यासिममदुष्टात्मश्चक्षुर्विषयमागतः ।अद्यत्वांसायकैस्तीक्ष्णैर्नयामियमसादनम् ।।।।

Sa biyaya ng kapalaran, O masamang-kalooban, napasok ka sa aking paningin; ngayon, sa aking matutulis na palaso, ihahatid kita sa tahanan ni Yama.

Verse 20

अद्यतेमच्छरैश्चिन्नंशिरोज्वलितकुण्डलम् ।क्रव्यादाव्यपकर्षन्तुविकीर्णंरणपांसुषु ।।।।

Ngayong araw, ang iyong ulo—na pinutol ng aking mga palaso habang nagniningning ang mga hikaw—ay kakaladkarin ng mga hayop na kumakain ng laman sa alikabok ng labanan.

Verse 21

निपत्योरसिगृध्रास्तेक्षितौक्षिप्तस्यरावण ।पिबन्तुरुधिरंतर्षाद्बाणशल्यान्तरोत्थितम् ।।।।

O Ravana, kapag ikaw ay bumagsak sa lupa, nawa'y dumapo ang mga buwitre sa iyong dibdib at inumin ang dugong umaagos mula sa mga sugat ng aking mga palaso.

Verse 22

अद्यमद्बाणभिन्नस्यगतासोःपतितस्यते ।कर्षन्त्वन्त्राणिपतगागरुत्मन्तइवोरगान् ।।।।

Ngayong araw, sa iyong pagbagsak na walang buhay at katawang biyak ng aking mga palaso, nawa'y hilahin ng mga ibon ang iyong mga bituka tulad ng paghila ni Garuda sa mga ahas.

Verse 23

इत्येवं स वदन्वीरोरामश्शत्रुनिबर्हणः ।राक्षसेन्द्रंसमीपस्थंशरवर्षैरवाकिरत् ।।।।

Sa pagsasabi nito, ang magiting na si Rama—ang tagapuksa ng mga kaaway—ay nagpaulan ng mga palaso sa hari ng mga Rakshasa na nakatayo sa malapit.

Verse 24

बभूवद्विगुणंवीर्यंबलंहर्षश्चसंयुगे ।रामस्यास्त्रबलंचैवशत्रोर्निधनकाङ्क्षिणः ।।।।

Sa gitna ng labanan, ang tapang, lakas, at tuwa ni Rama ay dumoble—kasama ang kapangyarihan ng kanyang mga sandata—dahil hangad niya ang pagkasira ng kaaway.

Verse 25

प्रादुर्भभूवुरस्त्राणिसर्वाणिविदितात्मनः ।प्रहर्षाच्चमहातेजाश्शीघ्रहस्ततरोऽभवत् ।।।।

Nagpakita kay Rāma, ang nakaaalam sa Sarili, ang lahat ng mga sandata; at sa galak, ang dakilang maningning na bayani ay lalo pang naging mabilis ang kamay.

Verse 26

शुभान्येतानिचिह्नानिविज्ञायात्मगतानिसः ।भूयएवार्दयद्रामोरावणंराक्षसान्तकृत् ।।।।

Nang makilala niya ang mga mapalad na palatandaang umusbong sa kanyang kalooban, si Rāma—tagapaglipol ng mga rākṣasa—ay muling dumurog kay Rāvaṇa nang higit pang lakas.

Verse 27

हरीणांचाश्मनिकरैश्शरवर्षाच्चराघवात् ।हन्यमानोदशग्रीवोविघूर्णहृदयोऽभवत् ।।।।

Sa ulang ng mga palasong mula kay Rāghava at sa mga bugso ng batong inihahagis ng mga unggoy, ang sampung-ulong si Rāvaṇa ay matinding tinamaan at naguluhan ang kanyang puso.

Verse 28

यदा च शस्त्रंनारेभे न चकर्षशरासनम् ।नास्यप्रत्यकरोवदीर्यंविक्लबेनान्तरात्मना ।।।।

Noon, sa loob na naguguluhan, hindi niya mapasikad ang sandata ni mahila ang busog; nanghina ang kanyang tapang at hindi niya nakayang salagin ang kapangyarihan ni Rāma.

Verse 29

क्षिप्ताःश्चाशुशरास्तेनशस्त्राणिविविधानि च ।मरणार्थायवर्तन्तेमृत्युकालोऽभ्यवर्तत ।।।।

Ang mga palasong mabilis niyang inihagis, at ang sari-saring sandata pa, ay nawalan ng bisa; sapagkat kamatayan ang naging hantungan, at lumapit na ang takdang oras ng pagpanaw.

Verse 30

सूतस्तुरथनेतास्यतदवस्थंनिरीक्ष्यतम् ।शनैर्युद्धासम्भ्रान्तोरथंतस्यापवाहयत् ।।।।

Nang makita ng kanyang tagapagmaneho ng karwahe ang gayong kalagayan niya, nabalisa sa pangamba, dahan-dahan niyang inilayo ang karwahe mula sa larangan ng digmaan.

Verse 31

रथं च तस्याथजवेनसाथिर्निवार्यभीमंजलदस्वनंतदा ।जगामभीत्यासमरान्महीपतिंनिरस्तवीर्यंपतितंसमीक्ष्य ।।।।

Pagkatapos, ang tagapagmaneho, sa bilis ay pinigil ang kakila-kilabot na karwaheng umuugong na parang kulog ng ulap; at sa matinding takot ay tumakas mula sa labanan, nang makita ang hari na bumagsak at naubos ang kanyang tapang.