Sarga 104

Verse 1

तस्यक्रुद्धस्यवदनंदृष्टवारामस्यधीमतः ।।।।सर्वभूतानिवित्रेसुःप्राकम्पत च मेदिनी ।

Nang makita ang mukha ng marunong na si Rāma na nagngangalit, nanginig sa takot ang lahat ng nilalang, at pati ang lupa ay yumanig.

Verse 2

सिंहशार्दूलान्शैलस्सञ्चचालचलद्द्रुमः ।बभूवचापिक्षुभितःसमुद्रःसरिताम्पतिः ।।।।

Ang mga bundok, na tahanan ng mga leon at tigre, ay nayanig at ang mga puno ay nanginig; maging ang karagatan, ang panginoon ng mga ilog, ay labis na nabagabag.

Verse 3

खराश्चखरनिर्घोषागगनेपरुषाघनाः ।औत्पातिकानिनर्दन्तस्समन्तात्परिचक्रमुः ।।।।

Ang mga ulap na masamang pangitain—magaspang at mabigat—ay umuungal sa langit na tila hiyaw ng mga asno, at umiikot sa lahat ng dako, hudyat ng masamang tanda sa labanan.

Verse 4

रामंदृष्टवासुसङ्क्रुद्धमुत्पातांश्चैवसुदारुणान् ।वित्रेसुस्सर्वभूतानिरावणस्याभवद्भयम् ।।।।

Nang makita si Rāma na naglalagablab sa matinding poot, at ang mga kakila-kilabot na masamang pangitain, nanginig ang lahat ng nilalang; maging kay Rāvaṇa ay sumibol ang takot.

Verse 5

विमानस्थास्तदादेवागन्धर्वाश्चमहोरगाः ।ऋषिदावनदैत्याश्चगरुत्मन्तश्चखेचराः ।।।।ददृशुस्तेतदायुद्धंलोकसम्वर्तसंस्थितम् ।नानाप्रहरणैर्भीमैश्शूरयोस्सम्प्रयुध्यतोः ।।।।

Noon, ang mga deva na nasa mga vimāna, pati ang mga Gandharva, ang dakilang Nāga, ang mga Ṛṣi, mga Dānava at Daitya, at ang mga lumilipad na tulad ni Garuḍa, ay minasdan ang digmaang yaon—na wari’y pagkalusaw ng daigdig—habang ang dalawang bayani’y naglalaban gamit ang sari-saring nakapanghihilakbot na sandata.

Verse 6

विमानस्थास्तदादेवागन्धर्वाश्चमहोरगाः ।ऋषिदावनदैत्याश्चगरुत्मन्तश्चखेचराः ।।6.104.5।।ददृशुस्तेतदायुद्धंलोकसम्वर्तसंस्थितम् ।नानाप्रहरणैर्भीमैश्शूरयोस्सम्प्रयुध्यतोः ।।6.104.6।।

Noon, ang mga deva na nasa mga vimāna, pati ang mga Gandharva, ang dakilang Nāga, ang mga Ṛṣi, mga Dānava at Daitya, at ang mga lumilipad na tulad ni Garuḍa, ay minasdan ang digmaang yaon—na wari’y pagkalusaw ng daigdig—habang ang dalawang bayani’y naglalaban gamit ang sari-saring nakapanghihilakbot na sandata.

Verse 7

ऊचुस्सुरासुरास्सर्वेतदाविग्रहमागताः ।प्रेक्षमाणामहर्युद्धंवाक्यंभक्त्याप्रहृष्टवत् ।।।।

Pagkatapos, ang lahat ng mga Sura at Asura, na nasasabik habang pinapanood ang dakilang labanan, ay nagsalita ng mga salitang may debosyon at kagalakan.

Verse 8

दशग्रीवंजयेत्याहुरसुराःसमवस्थिताः ।देवाराममवोचंस्तेत्वंजयेतिपुनःपुनः ।।।।

Ang mga Asura ay sumigaw, "Tagumpay kay Dashagriva!" habang ang mga Deva ay paulit-ulit na nagsabi kay Rama, "Nawa'y magwagi ka!"

Verse 9

एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः ।प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।।।वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् ।शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।।।सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् ।अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।।।त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा ।प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।।।

Sa sandaling iyon, dahil sa poot laban kay Rāghava, si Rāvaṇa—masama ang kalooban at sabik manakit—ay iniabot ang kamay sa isang dakilang sandata. Matigas itong gaya ng vajra, umuugong nang malakas, at angkop na dumurog sa bawat kaaway; ang mga tulis nito’y parang tuktok ng bundok at nakapanghihilakbot kahit isipin. Mistulang may usok at matalim ang dulo, nagliliyab na gaya ng apoy sa wakas ng panahon—napakabangis, di-malapitan, at mahirap salagin kahit ni Kamatayan. Pananakot sa lahat ng nilalang—pumupunit at bumibiyak—si Rāvaṇa, nag-aalab sa galit, ay sinunggaban ang nagliliyab na śūla upang manalakay.

Verse 10

एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः ।प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।।वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् ।शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।।सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् ।अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।।त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा ।प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

Matigas na parang vajra at umuugong sa malakas na dagundong, may kapangyarihang puksain ang bawat kaaway—may mga tulis na gaya ng tuktok ng bundok, nakapangingilabot kahit pagmasdan at pag-isipan.

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः ।प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।।वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् ।शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।।सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् ।अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।।त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा ।प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

Ang matalim nitong dulo’y wari’y nababalutan ng usok, tulad ng apoy sa wakas ng isang yugto; lubhang kakila-kilabot, di-malapitan, at mahirap salagin kahit gaya ng Kamatayan.

Verse 12

एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः ।प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।।वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् ।शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।।सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् ।अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।।त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा ।प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

Isang sindak sa lahat ng nilalang—pumupunit at bumibiyak—sinunggaban ni Rāvaṇa ang trishula, na wari’y nagliliyab sa kanyang poot.

Verse 13

तच्छूलंपरमक्रुद्धोमध्येजग्राहवीर्यवान् ।अनेकैःसमरेश्शूरैराक्षसैःपरिवारितः ।।।।

Sa matinding poot, hinawakan ng makapangyarihan ang trident sa gitna nito, habang napalilibutan sa labanan ng maraming magigiting na rākṣasa.

Verse 14

समुद्यम्यमहाकायोननादयुधिभैरवम् ।संरक्तनयनोरोषात्स्वसैन्यमभिहर्षयन् ।।।।

Pag-angat niya, ang dambuhalang katawan ay umalingawngaw sa digmaan ng nakapanghihilakbot na sigaw; namula sa galit ang kanyang mga mata habang pinasigla at pinasigaw ang sarili niyang hukbo.

Verse 15

पृथिवींचान्तरिक्षं च दिशश्चप्रदिशस्तथा ।प्राकम्पयत्तदाशब्दोराक्षसेन्द्रस्यदारुणः ।।।।

Noon, ang mabagsik na tinig ng panginoon ng mga rākṣasa ay nagpayanig sa lupa at sa himpapawid, pati na sa lahat ng mga direksiyon at mga panig nito.

Verse 16

अतिनादस्य्यदानेनतेनतस्यदुरात्मनः ।सर्वभूतानिवित्रेसुस्सागरश्चप्रचुक्षुभे ।।।।

Dahil sa nakabibinging sigaw ng masamang-loob na iyon, nanginig sa takot ang lahat ng nilalang, at maging ang karagatan ay umalon at nagngitngit.

Verse 17

स गृहीत्वामहावीर्यश्शूलंतद्रावणोमहत् ।विनद्यसुमहानादंरामंपरुषमब्रवीत् ।।।।

Kinuha ni Rāvaṇa, ang makapangyarihang bayani, ang dakilang trident; at matapos umalingawngaw sa napakalakas na sigaw, marahas niyang kinausap si Rāma.

Verse 18

शूलोऽयंवज्रसारस्तेरामरोषान्मयोद्यतः ।तवभ्रातृसहायस्यसम्यक् प्राणान् हरिष्यति ।।।।

O Rama, ang tridenteng ito na kasing-tigas ng kidlat, na itinaas ko sa galit, ay tiyak na kikitil sa buhay mo at ng iyong kapatid na iyong kakampi.

Verse 19

रक्षसामद्यशूराणांनिहतानांचमूमुखे ।त्वांनिहत्यरणश्लाघीकरोमितरसासमम् ।।।।

Ngayon, matapos kitang paslangin nang mabilis sa harapan ng labanan, akong nagmamalaki sa digmaan ay isasama ka sa mga bayaning Rakshasa na nasawi na.

Verse 20

तिष्ठेदानींनिहमनित्वामेषशूलेनराघव ।एवमुक्त्वा स चिक्षेपतच्छूलंराक्षसाधिपः ।।।।

“Manatili ka riyan ngayon, O Raghava—papaslangin ka ng tridenteng ito!” Sa pagsasabi nito, inihagis ng panginoon ng mga Rakshasa ang tridenteng iyon.

Verse 21

तद्रावणकरान्मुक्तंविद्युन्मालासमावृतम् ।अष्टघण्टंमहानादंवियद्गतमशोभत ।।।।

Nang pakawalan mula sa kamay ni Ravana, ang tridenteng iyon ay nagliyab—napapalibutan ng mga kidlat; may walong kampanilya at umuugong nang malakas, ito ay nagningning habang bumabagtas sa himpapawid.

Verse 22

तच्छूलंराघवोदृष्टवाज्वलन्तंघोरदर्शनम् ।ससर्जविशिखान्रामश्चापमायम्यवीर्यवान् ।।।।

Nang makita ni Rāghava ang naglalagablab na tridenteng kakila-kilabot pagmasdan, hinigpitan ng magiting na Rāma ang kanyang busog at pinakawalan ang sunod-sunod na mga palaso laban dito.

Verse 23

आपतन्तंशरौघेणवारयामासराघवः ।उत्पतन्तंयुगान्तानगिंजलौघैरिववासवः ।।।।

Habang ito’y rumaragasa, hinarang iyon ni Rāghava sa pamamagitan ng ulang-palaso—gaya ni Vāsava na pinapawi ang sumisiklab na apoy ng yugto ng wakas sa pamamagitan ng mga baha ng tubig.

Verse 24

निर्ददाह स तान्बाणान्रामकार्मुकनिःसृतान् ।रावणस्यमहान् शूलःपतङ्गानिवपावकः ।।।।

Ngunit sinunog ng dakilang tridente ni Rāvaṇa ang mga palasong yaon na lumabas sa busog ni Rāma, na wari’y apoy na lumalamon sa mga gamu-gamo.

Verse 25

तान्दृष्टवाभस्मसाद्भूतान्शूलसम्स्पर्शचूर्णितान् ।सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवःक्रोधमाहरत् ।।।।

Nang makita ni Rāghava ang kanyang mga palaso sa himpapawid na nadurog sa haplos ng tridente at naging abo, siya’y sinakmal ng poot.

Verse 26

स तांमातलिनानीतांशक्तिंवासवसम्मताम् ।जग्राहपरमक्रुद्धोराघवोरघुनन्दनः ।।।।

Pagkaraan, si Rāghava—kagalakan ng angkan ni Raghu—na lubhang nagngangalit, ay dinampot ang Śakti (sibat) na dinala ni Mātali at pinahintulutan ni Vāsava (Indra).

Verse 27

सातोलिताबलवताशक्तिर्घण्टाकृतस्वना ।नभःप्रज्वालयामासयुगान्तोल्केवसप्रभा ।।।।

Buhat sa pagkakabuhat ng makapangyarihan, ang Śakti—na may tunog na tila kampana—ay nagpaalab sa kalangitan sa ningning nito, na wari’y bulalakaw sa wakas ng isang yugto.

Verse 28

साक्षिप्ताराक्षसेन्द्रस्यतस्मिन्कूलेपपात ह ।भिन्नःशक्त्यामहान् शूलोनिपपातहतद्युतिः ।।।।

Inihagis, tumama iyon sa trident ng hari ng mga Rākṣasa; ang dakilang trident, nabiyak ng Śakti, naparam ang ningning at bumagsak sa lupa.

Verse 29

निर्भिभेदततोबाणैर्हयानस्यमहाजवान् ।रामस्त्रीक्ष्णैर्महावेगैर्भाणवद्भिरजिह्मगैः ।।।।

Pagkatapos, tinamaan ng makapangyarihang si Rama ang mabibilis na kabayo ni Ravana gamit ang matatalim at matutulin na mga palaso.

Verse 30

निर्बिभेदोरपितदारावणंनिशितैश्शरैः ।राघवःपरमायत्तोललाटेपत्रतिभिस्त्रिभिः ।।।।

Si Raghava, na lubos na nakatuon, ay tinamaan si Ravana sa noo gamit ang tatlong matatalim na palaso.

Verse 31

स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गोगात्रप्रसृतशोणितः ।राक्षसेन्द्रस्समूहस्थःफुल्लाशोकइवाबभौ ।।।।

Sa kanyang katawan na tadtad ng mga palaso at dugong dumadaloy, ang Panginoon ng mga Rakshasa ay nagliwanag tulad ng namumulaklak na puno ng Ashoka.

Verse 32

स रामबाणैरतिविद्धगात्रोनिशाचरेन्द्रःक्षतजार्द्रगात्रः ।जगामखेदं च समाजमध्येक्रोधं च चक्रेसुभृशंतदानीम् ।।।।

Tinuhog sa buong katawan ng mga palaso ni Rāma, at nabasa ng dugong mula sa mga sugat, ang hari ng mga nilalang sa gabi ay napasailalim sa matinding dalamhati sa gitna ng kapulungan—at noon din ay nag-alab sa kanya ang napakasidhi at nag-uumapaw na poot.