Sarga 33

Verse 1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमत:।शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत।।1.33.1।।

Nang marinig ang mga salitang iyon ng marunong na si Kūśanābha, ang kanyang sandaang anak na dalaga ay idinampi ang kanilang mga ulo sa kanyang mga paa at saka nagsalita.

Verse 2

वायुस्सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति।अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते।।1.33.2।।

O Hari, ang diyos na Vayu na sumasaklaw sa lahat ay nagnanais na lapastanganin kami; sa paglakad sa masamang landas, hindi niya iginagalang ang dharma.

Verse 3

पितृमत्यस्स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिता:।पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव।।1.33.3।।

‘May ama kami—pagpapala sa iyo—kaya hindi kami malayang pumili ayon sa nais. Hilingin mo sa aming ama; kung ipagkakaloob niya kami sa iyo, saka mangyayari iyon.’

Verse 4

तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता।एवं ब्रुवन्त्यस्सर्वास्स्म वायुना निहता भृशम्।।1.33.4।।

Habang ganito kaming nagsasalita, yaong nakagapos sa masamang landas at tumatangging tanggapin ang aming salita ay marahas kaming pinuksa—sa lakas ni Vāyu.

Verse 5

तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिक:।प्रत्युवाच महातेजा: कन्याशतमनुत्तमम्।।1.33.5।।

Nang marinig ng hari—lubhang matuwid at dakila ang ningning—ang mga salitang iyon ng kaniyang mga anak na babae, sumagot siya sa kaniyang di-matatawarang sandaang dalaga.

Verse 6

क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्य: कर्तव्यं सुमहत्कृतम्।ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम।।1.33.6।।

‘Mga anak kong babae, ipinamalas ninyo ang pagtitiis na sa tunay na mapagtiis nababagay—isang napakadakilang gawa. Sa inyong pagkakaisa, naingatan ninyo ang dangal ng aking angkan.’

Verse 7

अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा।दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषत:।।1.33.7।।यादृशी व: क्षमा पुत्र्यस्सर्वासामविशेषत:।

‘Sa babae man, at sa lalaki rin, ang pagpapatawad ay isang palamuti. Mahirap ang gayong pagpapatawad—lalo na kahit sa mga diyos. Gayon nga ang inyong pagtitiis, mga anak ko: sa inyong lahat, walang pagkakahati.’

Verse 8

क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं हि पुत्रिका:।।1.33.8।।क्षमा यश: क्षमा धर्म: क्षमया निष्ठितं जगत्।

Ang pagpapasensya ay kawanggawa; ang pagpapasensya ay handog na yajña; ang pagpapasensya nga ang katotohanan, O mga anak na babae. Ang pagpapasensya ay karangalan; ang pagpapasensya ay dharma—sa pagpapasensya nananatiling matatag ang daigdig.

Verse 9

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।1.33.9।।मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।1.33.10।।

O Kakutstha, matapos pauwiin ang kaniyang mga anak na dalaga, ang hari—na ang tapang ay tulad ng sa mga deva at bihasa sa payo—ay nakipagsangguni sa kaniyang mga ministro tungkol sa pag-aalay ng mga dalaga sa pag-aasawa: ang nararapat na lugar at panahon ng kaloob, at ang angkop na mapapangasawa.

Verse 10

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।1.33.9।।मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।1.33.10।।

O inapo ni Kakutstha, matapos pauwiin ang kanyang mga anak na dalaga, ang hari—makapangyarihang tulad ng mga diyos at bihasa sa payo—ay sumangguni sa kanyang mga ministro tungkol sa pag-aasawa: ang nararapat na lugar at panahon, at ang karapat-dapat na mapapangasawa.

Verse 11

एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महातपा:।ऊर्ध्वरेताश्शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत्।।1.33.11।।

Sa mismong panahong iyon, may isang dakilang ascetic na nagngangalang Cūlī—namumuhay sa ganap na pagpipigil at may dalisay na asal—na nagsagawa ng brahmanikong pag-aayuno at pagninilay, sa paghahangad kay Brahman.

Verse 12

तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते।सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा।।1.33.12।।

Doon, habang ang rishi ay nagsasagawa ng matinding pag-austeridad, siya’y pinaglilingkuran ng isang dalagang Gandharvī—si Somadā ang pangalan, anak ni Ūrmilā. Pagpapala sa iyo.

Verse 13

सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा।उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरु:।।1.33.13।।

At siya, yumukod sa kanya, ay nanatiling lubos na nakatuon sa paglilingkod. Sa paglipas ng panahon, namuhay siyang matatag sa dharma; kaya’t nalugod ang kanyang guro at siya’y lubos na nasiyahan sa kanya.

Verse 14

स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन।परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम्।।1.33.14।।

At sa takdang panahon, O kagalakan ng angkan ni Raghu, sinabi niya sa kanya: “Nalulugod ako. Pagpapala sa iyo—anong kabutihang-loob ang magagawa ko upang ikalugod mo?”

Verse 15

परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरा।उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम्।।1.33.15।।

Nang malaman niyang nasiyahan na ang muni, ang gandharvi—may matamis na tinig at lubhang nagagalak—ay nagsalita, bihasa sa pananalita, sa dalubhasa sa wika.

Verse 16

लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपा:।ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिक।।1.33.16।।

“O dakilang tapasvin, nagniningning sa brahmanikong karangalan at wari’y si Brahmā mismo—O matuwid na banal, ninanais ko ang isang anak na may brahmanikong tapas.”

Verse 17

अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित्।ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम्।।1.33.17।।

Ako’y walang asawa—pagpapala nawa sa iyo—at hindi ako pag-aari ninuman bilang maybahay. Yamang lumapit ako sa iyo bilang kanlungan, nararapat mong ipagkaloob sa akin ang isang anak sa kapangyarihan ng iyong brahman, ang bisa ng iyong pagkamapanata.

Verse 18

तस्या: प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम्।ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनस्सुतम्।।1.33.18।।

Nalugod ang brahmarṣi sa kanya at ipinagkaloob ang isang anak na walang kapantay—isinilang sa isip, anak ni Cūlin—na sumikat sa pangalang Brahmadatta.

Verse 19

स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा।कांपिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम्।।1.33.19।।

Ang haring iyon—anak ni Somadā—ay nanahan noon sa lungsod ng Kāṁpilya sa dakilang kasaganaan, gaya ng hari ng mga deva sa langit.

Verse 20

स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभस्सुधार्मिक:।ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा।।1.33.20।।

Kaya ang haring Kūśanābha, lubhang matuwid—O Kakutstha—ay nagpasya noon na ipagkaloob kay Brahmadatta ang kanyang sandaang anak na dalaga.

Verse 21

तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपति:। ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना।।1.33.21।।

Ipinatawag ng makapangyarihang panginoon ng lupa si Brahmadatta, at ang hari, na lubos ang galak sa kalooban, ay masayang ipinagkaloob sa kanya ang sandaang dalaga.

Verse 22

यथाक्रमं तत: पाणीन् जग्राह रघुनन्दन।ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा।।1.33.22।।

Pagkaraan, O ligaya ng angkan ni Raghu, tinanggap ni Haring Brahmadatta ang kanilang mga kamay ayon sa wastong pagkakasunod, gaya ni Indra na tumatanggap sa mga diyosa.

Verse 23

स्पृष्टमात्रे तत: पाणौ विकुब्जा विगतज्वरा:।युक्ता: परमया लक्ष्म्या बभु: कन्याशतं तदा।।1.33.23।।ृ32

Pagdampi pa lamang ng kanyang kamay, ang mga kuba ay napawi ang lagnat at pighati; at ang sandaang dalaga noon ay napuspos ng sukdulang kagandahan at biyaya.

Verse 24

स दृष्ट्वा वायुना मुक्ता: कुशनाभो महीपति:।बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुन:पुन:।।1.33.24।।

Nang makita ng haring si Kūśanābha na ang kanyang mga anak ay napalaya sa pahirap na dulot ni Vāyu, siya’y lubhang nagalak at paulit-ulit na nalasap ang tuwa.

Verse 25

कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपति:।सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा।।1.33.25।।

Nang ganap na ang kasal, ipinauwi ng hari si Brahmadatta, kasama ang kanyang mga asawa at ang pangkat ng mga pari at guro.

Verse 26

सोमदाऽपि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम्।यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ता: प्रत्यनन्दत।।1.33.26।।

Si Somadā, ang gandharvī, ay lubhang nagalak; sapagkat nakita niyang ang kanyang anak ay kumilos nang karapat-dapat sa kanya, at ayon sa nararapat ay pinuri niya ang mga manugang na babae.