HomeRamayanaBala KandaSarga 1Shloka 39
Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

श्रीमद्रामायणकथासङ्क्षेपः / The Ramayana in Synopsis

Narada’s Summary to Valmiki

गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रिय: ।।।।रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान्प्रविवेश ह ।।।।

gate tu bharate śrīmān satyasaṃdho jitendriyaḥ || 1.1.39 ||

rāmas tu punar ālakṣya nāgarasya janasya ca |

tatrāgamanam ekāgro daṇḍakān praviveśa ha || 1.1.40 ||

Nang makaalis na si Bharata, si Rāma—marilag, tapat sa panata, at nagwagi sa mga pandama—muling napansin na darating doon ang mga taga-lungsod at iba pang tao; kaya, iisang layon sa pag-iingat ng kaniyang panata, pumasok siya sa gubat ng Daṇḍaka.

गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; सप्तमी-सम्बन्धे लोके (locative absolute) नपुंसक/पुंलिङ्ग-एकवचन (भरते इत्यस्य सह)
तुthen / indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
भरतेwhen Bharata (had gone)
भरते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; लोके (locative absolute)
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणम्
सत्यसन्धःtrue to his vow
सत्यसन्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्य-सन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणम्; कर्मधारयः (सत्ये सन्धिः/प्रतिज्ञा यस्य)
जितेन्द्रियःself-controlled
जितेन्द्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणम्; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः—'जितानि इन्द्रियाणि येन'
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक
आलक्ष्यhaving noticed
आलक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + लक्ष् (धातु) → आलक्ष्य (कृदन्त-ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभावे कृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having perceived)
नागरस्यof the city-dwelling
नागरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; जनस्य इत्यस्य विशेषणम्
जनस्यof the people
जनस्य:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; आलक्ष्य इत्यस्य विषयः (what was perceived)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
तत्रthere
तत्र:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)
आगमनम्arrival
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; आलक्ष्य इत्यस्य कर्म (the arrival)
एकाग्रःsingle-minded
एकाग्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक-अग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणम्; कर्मधारयः (एकं अग्रं यस्य—single-pointed)
दण्डकान्the Daṇḍaka (forests)
दण्डकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदण्डक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; देशविशेषः (Dandaka forests)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
indeed / (narrative)
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/इतिहाससूचक निपात (narrative particle)

When Bharata departed, Sri Rama, a man of good fortune and steadfast in vows one who had conquered under control perceiving that the citizens from Ayodhya would arrive there, entered the Dandaka forest with single minded determination (so that there would not be breach of his promise).

R
Rāma
B
Bharata
C
Citrakūṭa (implied by 'tatra')
A
Ayodhyā citizens (nāgara-jana, implied)
D
Daṇḍaka forest (Daṇḍakāraṇya)

FAQs

Protecting a vow as dharma: Rāma avoids circumstances that might pressure him into breaking his promise, showing that truthfulness requires foresight and disciplined action.

After Bharata leaves, Rāma anticipates further arrival of citizens at Citrakūṭa and therefore proceeds into the Daṇḍaka forest to preserve the exile vow.

Rāma’s self-mastery and resolve (jitendriyatā, ekāgratā) in service of satya and dharma.