Shloka 38

श्रीमद्रामायणकथासङ्क्षेपः / The Ramayana in Synopsis

Narada’s Summary to Valmiki

Devanagari script

स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ।।।।नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।

Transliteration

sa kāmam anavāpyaiva rāmapādāv upaspṛśan |

nandigrāme ’karod rājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā ||

Translation

Kaya, hindi man natupad ang kaniyang hangaring maibalik si Rāma, buong paggalang na hinipo ni Bharata ang mga sandalyas ni Rāma at pinamahalaan ang kaharian mula sa Nandigrāma, sabik sa pagbabalik ni Rāma.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता (भरतः)

• कामम्: (his) desire
• कामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनवाप्य इत्यस्य कर्म (what was not obtained)

• अनवाप्य: without obtaining
• अनवाप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + आप् (धातु) → अनवाप्य (कृदन्त-ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभावे कृदन्त (gerund); नञ्-पूर्वकः; 'प्राप्य' इत्यर्थे—'न प्राप्य' (without obtaining)

• एव: only
• एव: Avadharana (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (just/only)

• रामपादौ: Rāma’s feet
• रामपादौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम-पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; उपस्पृशन् इत्यस्य कर्म; षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य पादौ)

• उपस्पृशन्: touching (reverently)
• उपस्पृशन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप + स्पृश् (धातु) → उपस्पृशन् (कृदन्त-शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि, क्रियासहचर

• नन्दिग्रामे: in Nandigrāma
• नन्दिग्रामे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नन्दिग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; स्थानाधिकरणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नन्देः ग्रामः)

• अकरोत्: ruled / administered
• अकरोत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• राज्यम्: the kingdom
• राज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; अकरोत् इत्यस्य कर्म

• रामागमनकाङ्क्षया: with longing for Rāma’s return
• रामागमनकाङ्क्षया: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: राम-आगमन-काङ्क्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; हेतौ (out of longing); षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य आगमनम्) + तस्य काङ्क्षा

Context

Disaaponted in his mission to take Rama back, Bharata worshipped the sandals of Rama and ruled the kingdom from Nandigrama, awaiting his return.

Characters & Entities

• Bharata
• Rāma
• Nandigrāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as loyal stewardship: Bharata governs not as claimant but as caretaker, keeping the kingdom aligned with the rightful sovereign and awaiting restoration.

What is the narrative situation?

Bharata fails to persuade Rāma to return; he instead rules from Nandigrāma, honoring Rāma’s authority through the sandals.

Which character virtue is emphasized?

Bharata’s devotion and detachment: he accepts administrative duty while refusing personal kingship.