भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival
Chitrakuta Encampment
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।।।
manye 'ham āgato 'yodhyāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ |
mama prāṇāt priyataro kuladharmam anusmaran ||
śrutvā pravrājitaṃ māṃ hi jaṭāvalkaladhāriṇam |
jānakyāsahitaṃ vīra tvayā ca puruṣarṣabha ||
snehena ākrāntahṛdayaḥ śokenākulitaindriyaḥ |
draṣṭum abhyāgato hy eṣa bharato nānyathāgataḥ ||
O magiting, pinakamainam sa mga lalaki, iniisip kong dumating mula sa Ayodhyā si Bharata—mapagmahal sa mga kapatid at higit na mahal ko kaysa buhay—na inaalala ang dharma ng aming angkan. Nang marinig niyang ako’y ipinatapon, na may gusot na buhok at kasuotang balat ng punò, kasama si Jānakī at ikaw, O dakilang lalaki, ang kanyang puso’y nilamon ng pag-ibig at ang kanyang mga pandama’y nayanig sa dalamhati; kaya siya’y dumating upang makita ako. Hindi siya dumating para sa iba pang layunin.
O gentle Lakshmana, lordship of this earth with the sea as its garment is not difficult to obtain (for me). But I do not desire even Indrahood by unrighteous means.
Kuladharma and brotherly duty motivate righteous action: Bharata’s journey is framed as devotion and grief-driven concern, not political ambition.
Rāma interprets Bharata’s approach as an affectionate visit after learning of Rāma’s exile with Sītā and Lakṣmaṇa.
Bharata’s fraternal loyalty and dharmic disposition—he acts from love and adherence to lineage duty.