Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 7, Shloka 2

मन्थराप्रवेशः

Manthara Observes Ayodhya and Incites Kaikeyi

Devanagari script

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत।।।।

Transliteration

siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakusumotkarām | ayodhyāṃ mantharā tasmāt prāsādād anvavaikṣata ||

Translation

Mula sa palasyong yaon, tumingin si Mantharā at nasilayan ang buong Ayodhyā—ang mga lansangang panghari’y bagong winisikan ng tubig at natambakan ng mga bulaklak—na inihanda sa maringal na pagdiriwang.

Word by Word

• सिक्तराजपथाम्: with sprinkled royal roads
• सिक्तराजपथाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिक्त-राजपथ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: सिक्तः राजपथः यस्याः ‘whose royal roads are sprinkled’ (qualifies अयोध्याम्)

• कृत्स्नाम्: entire
• कृत्स्नाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of अयोध्याम्

• प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्: strewn with heaps of flowers
• प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रकीर्ण-कुसुम-उत्कर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: प्रकीर्णः कुसुमोत्करः यस्याः ‘strewn with heaps of flowers’

• अयोध्याम्: Ayodhyā
• अयोध्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नगरनाम (proper noun)

• मन्थरा: Mantharā
• मन्थरा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्थरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; ‘from that’

• प्रासादात्: from the palace
• प्रासादात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• अन्ववैक्षत: beheld
• अन्ववैक्षत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-आ-ईक्ष् (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘looked at, beheld’

Context

Tomorrow under the spell of the Pushya star, king Dasaratha will consecrate blameless Rama born in the race of Raghu as heir-apparent (the maid said).

Characters & Entities

• Mantharā
• Ayodhyā
• palace (prāsāda)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears indirectly as civic order and royal propriety: the city’s disciplined, auspicious preparation reflects a kingdom functioning in harmony under righteous governance.

What is the narrative situation?

Ayodhyā is being decorated for an imminent royal ceremony; Mantharā observes the festive city from the palace, setting up her later interference.

Which character virtue is emphasized?

Not a personal virtue, but the collective virtue of orderly public conduct—cleanliness, auspiciousness, and respect for royal rites.