Valmiki Ramayana 2.68.7 — Ayodhya Kanda, Sarga 68, Shloka 7

दूतप्रेषणम् — Dispatch of Messengers to Kekaya

Bharata’s Recall

Devanagari script

पुरोहित स्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया।।2.68.7।।

Transliteration

purohitas tvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ | tvaramāṇaś ca niryāhi kṛtyam ātyayikaṃ tvayā || 2.68.7 ||

Translation

“Ang purohita ng angkan at ang lahat ng mga ministro ay nagpaparating ng pagbati at kagalingan sa iyo. Magbalik ka agad nang nagmamadali; may kagyat na tungkuling naghihintay sa iyo.”

Word by Word

• पुरोहितः: the priest
• पुरोहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• कुशलम्: welfare
• कुशलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राह: said/asked (after welfare)
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• मन्त्रिणः: counsellors
• मन्त्रिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• त्वरमाणः: hastening
• त्वरमाणः: Kartr-visheshana (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वर् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• निर्याहि: go out/return quickly
• निर्याहि: Vidhi (विधि/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: निर् + या (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कृत्यम्: task/duty
• कृत्यम्: Karma (कर्म/thing to be done)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• आत्ययिकम्: urgent
• आत्ययिकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आत्ययिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (कर्ता/agent in obligation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

Context

The family priest and all the counsellors wish your welfare. You must return in haste. There is an urgent task required to be done by you.

Characters & Entities

• Bharata
• Vasiṣṭha
• mantriṇaḥ (ministers)
• purohita (family priest)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is presented as immediate obligation to public duty: when the realm faces crisis, personal comfort yields to responsibility.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha drafts the wording of the summons, emphasizing urgency while maintaining formal goodwill.

Which character virtue is emphasized?

Sense of duty and responsiveness to legitimate summons.