Adhyaya 51

Verse 1

नरोत्तम उवाच । त्रिदशानां च देवानामन्येषां जगदीश्वरः । प्रभुः कर्ता च हर्त्ता च गोप्ता भर्त्ता पिता प्रसूः

Sinabi ni Narottama: Ang Panginoon ng sansinukob ang pinuno ng tatlumpu’t tatlong diyos at ng lahat pang nilalang—Siya ang makapangyarihang Hari, ang lumikha at sumisira, ang tagapangalaga at tagapagtaguyod, ang Ama at pinagmumulan ng lahat ng kapanganakan.

Verse 2

अस्माकं वाक्श्रमो विष्णोः कथनेनैव युज्यते । किंतु कौतूहलं मेऽस्ति पिपासा वा क्षुधापि वा

Ang aming pagod sa pananalita ay tunay na nagkakabunga lamang sa pagsasalaysay tungkol kay Viṣṇu. Gayunman, may pananabik akong malaman—ito ba’y uhaw, o maging gutom?

Verse 3

कृतं पृच्छति येनैव वक्तव्यं तत्प्रियेण हि । अतीतं चैव जानाति कथं नाथ पतिव्रता

Itinatanong niya ang nagawa na, at ang dapat sabihin ay yaong kalugud-lugod sa kanya. Nalalaman pa niya ang nagdaan—kaya paano, O Panginoon, makagagawa ng iba ang isang pativratā, tapat na maybahay?

Verse 4

किं वा तस्यां प्रभावं च वक्तुमर्हस्यशेषतः । भगवानुवाच । कथितं मे पुरा वत्स पुनः कौतूहलं द्विज

“At ano pa ang kapangyarihan nito? Isalaysay mo nang lubos.” Wika ng Mapalad: “Nasabi mo na sa akin noon, anak; gayunman, O Brahmana, muling sumibol ang pag-uusisa.”

Verse 5

कथयिष्यामि तत्सर्वं यत्ते मनसि वर्तते । पतिव्रता पतिप्राणा सदा पत्युर्हिते रता

Isasalaysay ko sa iyo ang lahat ng nasa iyong isipan. Siya’y pativratā, ginagawang mismong buhay ang asawa, at laging abala sa ikabubuti ng kanyang panginoon.

Verse 6

देवानामपि साऽऽराध्या मुनीनां ब्रह्मवादिनां । धवस्यैकस्य या नारी लोके पूज्यतमा स्मृता

Siya’y karapat-dapat sambahin maging ng mga deva, at ng mga muni na nagpapahayag ng Brahman. Ang babaeng tapat sa iisang asawa lamang ay itinuturing sa daigdig na pinakamarapat parangalan.

Verse 7

तस्या संमानने गुर्वी निभृता न भविष्यति । मध्यदेशे पुरा तात नगरी चातिशोभना

Sa paggalang sa kanya, walang mabigat na pag-aatubili o pag-urong. Noong unang panahon sa Madhyadeśa, anak, may isang lungsod na lubhang marilag at maningning.

Verse 8

तस्यां च ब्रह्मजातीया सेव्या नाम्नी पतिव्रता । तस्या धवोऽभवत्कुष्ठी पूर्वकर्मविरोधतः

At sa pook na iyon ay may isang babaing Brahmana na ang pangalan ay Sevyā, tapat sa panatang-asawa. Ang kanyang asawa ay tinamaan ng ketong dahil sa masamang bunga ng dating mga gawa.

Verse 9

गलद्व्रणास्य पत्युश्च नित्यं चर्यापरायणा । यद्यन्मनोरथं तस्य शक्त्या सा कुरुते भृशम्

At siya, laging masigasig sa araw-araw na tungkulin at sa paglilingkod sa asawang ang bibig ay may umaagos na sugat, ay tinutupad—sa sariling kapangyarihan—ang anumang nasa niyang sumibol sa isip nito, nang sagana.

Verse 10

अर्चयेद्देववन्नित्यं स्नेहं कुर्यादमत्सरा । कदाचित्पथि गच्छंतीं वेश्यां परमसुंदरीम्

Dapat niyang sambahin siya araw-araw na parang isang diyos, at, walang paninibugho, ipakita ang mapagmahal na pag-aaruga. Minsan, sa daan, may isang bayarang babae na napakaganda ang naglalakad.

Verse 11

दृष्ट्वाऽतीवाभवन्मोहान्मन्मथाविष्टचेतनः । निश्श्वस्य सुतरां दीर्घं ततस्तु विमनाऽभवत्

Nang makita iyon, siya’y lubos na nalito; ang kanyang isip ay sinakmal ni Kāma, ang diyos ng pag-ibig. Siya’y huminga nang napakahaba, at pagkaraan ay nalugmok sa lungkot.

Verse 12

श्रुत्वा गृहाद्विनिःसृत्य साध्वी पप्रच्छ तं पतिं । उन्मनास्त्वं कथं नाथ निःश्वासस्ते कथं विभो

Nang marinig iyon, lumabas mula sa bahay ang banal na asawa at tinanong ang kanyang kabiyak: “Bakit ka ganyan, aking panginoon, naliligalig ang isip? At bakit ka, O makapangyarihan, napabuntong-hininga?”

Verse 13

ब्रूहि मे यच्च कर्तव्यमकर्तव्यं च यत्प्रियम् । दयितं ते करिष्यामि त्वमेको मे गुरुः प्रियः

Sabihin mo sa akin ang dapat gawin at ang di dapat gawin, at ang nakalulugod sa iyo. Gagawin ko ang mahal mo; ikaw lamang ang aking minamahal na guru.

Verse 14

अभीष्टं वद मे नाथ यथाशक्ति करोम्यहम् । इत्युक्ते तामुवाचेदं वृथा किं भाषसे प्रिये

“Sabihin mo, aking panginoon, ang iyong ninanais; ayon sa aking makakaya ay gagawin ko.” Nang masabi niya iyon, sinabi niya sa kanya: “Minamahal, bakit ka nagsasalita nang walang saysay?”

Verse 15

न शक्ता त्वं न चैवाहं मोघं वक्तुं न युज्यते । प्रष्टुं नाधिकरोषीति यथा दीर्घतरोः फलम्

Hindi ka may kakayahan, ni ako man; hindi nararapat ang magsalita nang walang saysay. Wala kang karapatang magtanong—gaya ng bungang nasa napakataas na puno.

Verse 16

भूमौ स्थित्वा तु खर्वात्मा समुद्धर्तुं प्रवांछति । तथा मे रमणी लोभान्मोहाद्यदभिवांछितम्

Nakatayo man sa lupa, ang mangmang ay nagnanais buhatin ang (daigdig). Gayon din, aking sinta—dahil sa kasakiman at kamangmangan—hinangad ang bagay na guniguni lamang.

Verse 17

दंपत्योरपि दुःसाध्यमपयानं वदाम्यहम् । पतिव्रतोवाच । ज्ञात्वा तु त्वन्मनोवृत्तं शक्ताहं कार्यसाधने

“Sasabihin ko ang pag-alis na mahirap maisagawa kahit ng mag-asawa.” Wika ng tapat na asawang deboto: “Ngunit nang maunawaan ko ang takbo ng iyong isip, kaya kong tuparin ang dapat gawin.”

Verse 18

आदेशं कुरु मे नाथ कर्तव्यं येन केनचित् । यदि ते दुर्लभं कार्यं कर्तुं शक्नोमि यत्नतः

O Panginoon, iutos Mo sa akin—anumang gawain. Kung may mahirap Kang tungkulin, magagawa ko iyon sa taimtim na pagsisikap.

Verse 19

तदा मे त्वतिकल्याणं फलिष्यति परे त्विह । इत्युक्ते परमः प्रीतः स्थितो वचनमब्रवीत्

“Kung gayon, sa akin ay mamumunga ang sukdulang pagpapala—dito at sa kabilang daigdig.” Nang masabi ito, siya’y lubhang nalugod, nanatili roon at nagsalita ng ganito.

Verse 20

पापाभ्यासाच्च पाप्मानं पृच्छतीति विनिश्चयः । पथ्यस्मिन्संप्रगच्छंतीं वेश्यां परमसुंदरीम्

Napagpasyahan na, dahil sa paulit-ulit na pagkasanay sa kasalanan, ang tao’y nagtatanong hinggil sa landas ng kasamaan. Sa daang ito, nasalubong niya ang isang kortesana—napakaganda—na naglalakad.

Verse 21

सर्वतश्चानवद्यांगीं दृष्ट्वा मे दह्यते मनः । यदि तां त्वत्प्रसादाच्च प्राप्नोमि नवयौवनां

Nang makita ko siya—walang kapintasan sa bawat bahagi—nag-aapoy ang aking puso. Kung sa iyong biyaya ay makamtan ko siyang muli, sa panibagong kabataan...

Verse 22

तदा मे सफलं जन्म कुरु साध्वि हितं मम । यदि मां कुष्ठिनं दीनं पूतिगंधं नवव्रणम्

O banal na ginang, kung gayon ay gawing mabunga ang aking pagsilang; gawin mo ang makabubuti sa akin—kahit ako’y ketongin, dukha, mabaho, at may siyam na sugat.

Verse 23

न गच्छति वरारोहा तदा मे निधनं हितम् । श्रुत्वा तेनेरितं वाक्यं साध्वी वचनमब्रवीत्

Kung ang marikit na binibini ay hindi paroroon, mas mabuti pang ako ay mamatay. Nang marinig ang kanyang mga salita, ang banal na babae ay sumagot.

Verse 24

यथाशक्ति करिष्यामि स्थिरी भव प्रभोऽधुना । मनसाथ समालोच्य क्षपांते ह्युषसि द्रुतम्

Gagawin ko ito sa abot ng aking makakaya. Maging matatag ka ngayon, O Panginoon. Matapos magbulay-bulay, kikilos ako nang mabilis sa pagtatapos ng gabi—sa madaling-araw.

Verse 25

गोमयं सह शोधन्या गृहीत्वा सा ययौ मुदा । संप्राप्य गणिकागेहं शोधयित्वा च चत्वरम्

Dala ang dumi ng baka at walis na panlinis, siya ay masayang umalis. Pagdating sa bahay ng kortesana, nilinis din niya ang patyo.

Verse 26

प्रतोलीं वीथिकां चैव गोमयं प्रददौ मुदा । सा तूर्णमागता गेहे जनस्यालोकने भयात्

Masaya niyang nilagyan ng dumi ng baka ang tarangkahan at ang daan; pagkatapos, sa takot na makita ng mga tao, mabilis siyang bumalik sa loob ng bahay.

Verse 27

एवं क्रमेण सा साध्वी चरति स्म दिनत्रयम् । अथ सा वारमुख्या च चेटिकाश्चेटकानपि

Sa ganitong paraan, ang banal na babae ay nagpatuloy sa loob ng tatlong araw. Pagkatapos, ang punong kortesana, kasama ang kanyang mga katulong—at maging ang mga lalaking tagapaglingkod—ay lumapit.

Verse 28

अपृच्छत्कस्य कर्माणि शोभनानि च चत्वरे । मया नोक्तेप्युषः काले कस्य मत्प्रियकारणात्

Sa liwasang-bayan ay nagtanong siya: “Kaninong mararangal na gawa ang mga ito?”—bagaman sa bukang-liwayway ay hindi ko pa nasasabi—(iniisip) dahil kanino, alang-alang sa akin, siya’y naging kalugud-lugod.

Verse 29

रुच्यकर्मणि दीप्यंते रथ्या चत्त्वर वीथिकाः । परस्परेण संचिंत्य वारमुख्यां च तेऽब्रुवन्

Nang magningas ang kaaya-ayang pagdiriwang, nagliwanag ang mga lansangan, sangandaan, at makikitid na daan. Pagkaraang mag-usap-usap sila, kinausap nila ang pangunahing kurtisana.

Verse 30

अस्माभिर्न कृतं भद्रे कर्म चैतत्प्रमार्जनम् । अथ सा विस्मयं गत्वा संचिंत्य रजनीक्षये

“O marangal na ginang, wala kaming nagawang anumang pag-aayuno o pagtubos-sala para rito.” Pagdaka’y siya, nabigla sa pagkamangha, ay nagmuni-muni habang papawi ang gabi.

Verse 31

तया च दृश्यते सा च तथैव पुनरागता । दृष्ट्वा तां महतीं साध्वीं ब्राह्मणीं च पतिव्रताम्

Nakita niya iyon, at siya rin ay muling nagbalik sa gayon ding paraan. Pagkakita nila sa dakila at banal na brāhmaṇī, tapat na pativratā sa asawa, sila’y napuno ng paggalang.

Verse 32

दधार चरणे तस्या हा क्षमस्वेति भाषिणी । आयुर्देहं च संपत्तिर्यशोर्थः कीर्तिरेव च

“Ay, patawarin mo ako,” wika niya, at niyakap ang mga paa nito. Sa pagpapakumbaba’y inialay niya ang buhay at katawan, at ang kasaganaan—karangalan, yaman, at katanyagan din.

Verse 33

एतासां मे विनाशाय स्फुरसीव पतिव्रते । यद्यत्प्रार्थयसे साध्वि नित्यं दास्यामि तद्दृढम्

O tapat na asawa, nagliliyab kang wari’y upang lipulin ang aking mga kaaway. Anuman ang iyong idalangin, O banal na ginang, tiyak kong ipagkakaloob—lagi at hindi magkukulang.

Verse 34

सुवर्णं मणिरत्नं वा चेलं वा यन्मनोरथं । तामुवाच ततः साध्वी न मे चार्थे प्रयोजनम्

“Ginto man, hiyas na mamahalin, o kasuotan—anumang nasa iyong hangad,” wika niya. Ngunit sumagot ang banal na babae, “Wala akong pangangailangan sa gayong yaman.”

Verse 35

अस्ति कार्यं च ते किञ्चिद्वदामि कुरुषे यदि । तदा मे हृदि संतोषः कृतं सर्वं त्वयाऽधुना

May munting gawain ako para sa iyo—kung gagawin mo ang ayon sa aking sasabihin, masisiyahan ang aking puso; wari’y natupad mo na ang lahat para sa akin ngayon.

Verse 36

गणिकोवाच । सत्यं सत्यं करिष्यामि द्रुतं वद पतिव्रते । कुरु मे रक्षणं मातर्द्रुतं कृत्यं च मे वद

Sinabi ng courtesan: “Tunay, tunay—gagawin ko. Magsalita ka agad, O tapat na asawa. Ingatan mo ako, Ina; sabihin mo agad ang dapat kong gawin.”

Verse 37

त्रपया निकृतं वाच्यं तस्यामुक्तं वरं प्रियम् । क्षणं विमृश्य सा वेश्या कृत्वा क्षांतिमुवाच च

Dahil sa hiya, maingat at pigil ang kanyang pananalita, at nagsambit siya ng mga salitang kaaya-aya at nakalulugod. Pagkaraan ng isang saglit na pagninilay, ang courtesan, na nagtimpi nang may pagtitiis, ay muling nagsalita.

Verse 38

कुष्ठिनः पूतिगंधस्य संपर्के दुःखिता भृशम् । दिनैकं च करिष्यामि यद्यागच्छति मद्गृहम्

Lubha akong nagdurusa sa pagdikit sa ketonging may mabahong amoy. Gayunman, titiisin ko ito sa loob lamang ng isang araw—kung siya’y darating sa aking bahay.

Verse 39

पतिव्रतोवाच । आगमिष्यामि ते गेहमद्य रात्रौ च सुंदरि । भुक्तभोग्यं पतिं हृष्टं पुनर्नेष्यामि मद्गृहम्

Wika ng tapat na asawa: “O marikit, darating ako sa iyong bahay ngayong gabi. Pagkatapos niyang matanggap ang iyong pag-aasikaso, ibabalik ko ang aking asawa sa aming tahanan, na may galak.”

Verse 40

गणिकोवाच । गच्छ शीघ्रं महाभागे स्वगृहं च पतिव्रते । पतिस्ते चार्द्धरात्रे स आगच्छतु च मद्गृहम्

Wika ng bayarang babae: “Magmadali ka, mapalad na ginang, sa iyong sariling tahanan, O tapat na asawa. Pumarito sa aking bahay ang iyong asawa sa hatinggabi.”

Verse 41

बहवो मे प्रियास्संति राजानस्तत्समाश्च ये । एकैको मद्गृहे नित्यं तिष्ठतीह निरंतरम्

Marami akong minamahal na mga hari, at iba pa na kapantay nila; at bawat isa sa kanila’y nananatili sa aking bahay dito, araw-araw, walang patid.

Verse 42

अद्याहं मे गृहं शून्यं करिष्यामि च त्वद्भयात् । स चागच्छतु ते भर्त्ता स चास्मान्प्राप्य गच्छतु

Ngayong araw, dahil sa takot sa iyo, lilinisin kong walang tao ang aking bahay. Pumarito ang iyong asawa; at matapos kaming makaharap, hayaan siyang umalis sa kanyang landas.

Verse 43

एतच्छ्रुत्वा तु सा साध्वी गतासौ स्वगृहे तथा । पत्यौ निवेदयामास कृत्यं ते फलितं प्रभो

Pagkarinig nito, ang banal at marangal na babae ay umuwi sa sariling tahanan. Isinumbong niya sa asawa: “O panginoon, nagbunga na ang iyong itinakdang gawain.”

Verse 44

अद्य रात्रौ च तद्गेहं गंतुं ख्यातिं करोति सा । प्रभूताः पतयस्तस्यास्तव कालो न विद्यते

Ngayong gabi pa man, pinasisikat niya ang sarili sa pagpunta sa bahay ng lalaking iyon. Marami na siyang naging asawa—wala nang panahon para sa iyo (sa kanya).

Verse 45

विप्र उवाच । कथं यास्यामि तद्गेहं मया गंतुं न शक्यते । एतज्ज्ञात्वा कुतः क्षांतिः कृतं कार्यं कथं भवेत्

Sinabi ng brāhmaṇa: “Paano ako pupunta sa bahay na iyon? Hindi ko kayang pumunta. Kung alam ko ito, paano magkakaroon ng kapayapaan ng loob? At paano masasabing natapos ang gawain?”

Verse 46

पतिव्रतोवाच । स्वपृष्ठस्थमहं कृत्वा नेष्यामि तद्गृहं प्रति । सिद्धे ह्यर्थे नयिष्यामि पुनस्ते नैव वर्त्मना

Sinabi ng tapat na asawa: “Ilalagay kita sa aking likod at dadalhin kita sa bahay na iyon. Kapag natupad ang layon, ibabalik kita—ngunit hindi sa landas na ito rin.”

Verse 47

द्विज उवाच । कल्याणि त्वत्कृतेनैव सर्वं मे कृत्यमेष्यति । इदानीं यत्कृतं कर्म स्त्रीजनैरपि दुःसहम्

Sinabi ng brāhmaṇa: “O mapalad na babae, dahil sa ginawa mo lamang, matutupad ang lahat ng aking tungkulin. Ngunit ang gawaing sinimulan ngayon ay mabigat—kahit para sa mga babae.”

Verse 48

तस्मिंश्च नगरे रम्ये नित्यं च धनिनो गृहे । पौरेश्च प्रचुरं वित्तं हृतं राज्ञा श्रुतं तदा

Nabalitaan noon na sa yaong kaaya-ayang lungsod, ang saganang yaman ng mga maykaya at ng mga mamamayan ay palagiang kinukuha ng hari.

Verse 49

श्रुत्वा सर्वान्निशाचारानाहूय नृपती रुषा । जीवितुं यदि वो वांछा चोरं मामद्य दास्यथ

Nang marinig ito, galit na ipinatawag ng hari ang lahat ng mga gumagala sa gabi at sinabi: “Kung ibig ninyong mabuhay, ibigay ninyo sa akin ngayon ang magnanakaw.”

Verse 50

गृहीत्वा तु नृपस्याज्ञां यत्तैर्जिघृक्षयाकुलैः । चारैश्चोरो गृहीतस्तैर्बलाच्चैव नृपाज्ञया

Tinanggap nila ang utos ng hari; at ang mga espiya, sabik na madakip siya, ay dinakip ang magnanakaw sa pamamagitan ng puwersa, ayon sa kautusan ng hari.

Verse 51

नगरोपांतदेशे च वृक्षमूले घने वने । समाधिस्थोमहातेजामांडव्योमुनिपुंगवः

Sa isang pook sa labas ng lungsod, sa paanan ng isang puno sa masukal na gubat, ang dakila at maningning na rishi na si Māṇḍavya—pinakamataas sa mga asceta—ay nakalubog sa samādhi.

Verse 52

व्यातिष्ठद्वह्निसंकाशो योगिनां प्रवरो मुनिः । अंतर्नाडीगतो वायुः किंचिन्न प्रतिभाति च

Nakatindig ang pantas, nagniningas na tila apoy, ang pinakadakila sa mga yogin; datapwat ang prāṇa na pumasok sa mga panloob na nāḍī ay hindi man lamang nagpakita ng anumang tanda.

Verse 53

तं ब्रह्मतुल्यं तिष्ठन्तं दृष्ट्वा दुष्टा महामुनिम् । चोरोयमद्भुताकारो धूर्तस्तिष्ठति कानने

Nang makita ang dakilang pantas na nakatayo doon—na kapantay ni Brahma sa dangal—sinabi ng masama: "Ito ay isang magnanakaw na may kahanga-hangang anyo; isang manloloko ang nakatayo sa kagubatan."

Verse 54

एवमुक्त्वा तु तं पापा बबन्धुर्मुनिसत्तमम् । नोक्ताश्च नेक्षितास्तेन पुरुषा अतिदारुणाः

Matapos magsalita ng ganito, iginapos ng mga makasalanang iyon ang pinakamahusay sa mga pantas. At ang mga lubhang nakakatakot na lalaki ay hindi kinausap o tiningnan man lang niya.

Verse 55

ततो राजा उवाचेदं संप्राप्तस्तस्करो मया । उपांते च पथिद्वारे कुरुध्वं घोरदण्डनम्

Pagkatapos ay sinabi ng hari ito: "Isang magnanakaw ang nahuli ko. Malapit sa tarangkahan sa tabing daan, magpataw ng matinding parusa."

Verse 56

मांडव्यश्च मुनिस्तत्र पथिशूले च कीलितः । पायुदेशे च तैर्दत्तं शूलं यावच्च मस्तकम्

Doon, ang pantas na si Mandavya ay itinusok sa isang tulos sa tabing daan. Ipinasok nila ang sibat sa kanyang puwitan, hanggang sa kanyang ulo.

Verse 57

व्यथां स च न जानाति शूले विद्धतनुर्यमात् । अन्यैरपि कृतो दण्डः कृतस्तैस्तु मनोहितः

Hindi man lang siya nakakaramdam ng sakit, kahit na ang kanyang katawan ay tinusok sa isang tulos ni Yama. Kahit ang parusang ipinataw ng iba ay nagiging, para sa kanya, isang bagay na kaaya-aya at nakalulugod sa isipan.

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे रात्रावंधकारे घनोन्नते । स्वपतिं पृष्ठतः कृत्वा प्रययौ सा पतिव्रता

Samantala, sa gabi, nang kumapal ang dilim, ang tapat na asawang pativrata ay inilagay ang kanyang asawa sa likuran at nagpatuloy sa paglakad.

Verse 59

मांडव्यस्य तनौ सङ्गात्कुष्ठिनो गंध आगतः । भग्नः समाधिस्तस्यैवं कुष्ठिसंसर्गतो ध्रुवम्

Dahil sa pagdikit sa katawan ni Māṇḍavya, dumapo sa kanya ang amoy ng ketongin; kaya tiyak na naputol ang kanyang malalim na pagninilay—dahil sa pakikisama sa ketongin.

Verse 60

मांडव्य उवाच । एवं येनाधुना कृच्छ्रं कारितं गात्रवेदनम् । स एव भस्मतां यातु प्रोदिते च विरोचने

Sinabi ni Māṇḍavya: “Ang mismong nagdulot sa akin ngayon ng matinding hirap at pighati sa katawan—nawa’y siya lamang ang maging abo pag sumikat ang maningning na araw.”

Verse 61

मांडव्येनैवमुक्तस्स पपात धरणीतले । ततः पतिव्रता चाह ब्रध्नो नोदयतु ध्रुवं

Nang masabi ito ni Māṇḍavya, siya’y bumagsak sa lupa. Pagkaraan, sinabi ng pativrata: “Huwag nawang sumikat si Bradhna; manatili itong nakapirmi.”

Verse 62

दिनत्रयं गृहं नीत्वा शापाद्वेश्मगता ततः । शयनीये स्थितं रम्ये धृत्वाऽतिष्ठत्पतिव्रता

Sa loob ng tatlong araw ay dinala niya siya sa tahanan; pagkaraan, dahil sa sumpa, pumasok siya sa bahay. Ang pativrata, hawak siya, ay nanatiling nakatayo sa tabi ng marikit na higaan.

Verse 63

शप्त्वा तं च मुनिश्रेष्ठो गतो देशमभीष्टकम् । सूरो नोदयते लोके यावच्चैव दिनत्रयम्

Matapos sumpain siya, ang pinakadakilang muni ay nagtungo sa pook na kanyang ninanais. At sa sanlibutan, ang araw ay hindi sumikat sa loob ng tatlong araw.

Verse 64

निखिलं व्यथितं दृष्ट्वा त्रैलोक्यं सचराचरम् । शतक्रतुं पुरस्कृत्य गता देवाः पितामहम्

Nang makita nilang ang buong tatlong daigdig—may gumagalaw at di-gumagalaw—ay nababalisa, ang mga deva, na si Śatakratu (Indra) ang nangunguna, ay nagtungo kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 65

वृत्तं न्यवेदयन्सर्वं पद्मयोनौ दिवौकसः । कारणं च न जानीमस्त्वं तु योग्यं विधेहि नः

Isinalaysay ng mga naninirahan sa langit ang buong pangyayari sa Padmayoni, ang Isinilang sa Loto (Brahmā). “Hindi namin alam ang sanhi; ikaw ang karapat-dapat—pakitakda mo ito para sa amin.”

Verse 66

ब्रह्मोवाच । पतिव्रताया यद्वृत्तं मांडव्यस्य मुनेश्च यत् । यथा नोदयते ब्रध्नो धाता देवेष्ववेदयत्

Sinabi ni Brahmā: “Pakinggan ninyo ang salaysay tungkol sa tapat na asawa, at gayundin tungkol sa muni na si Māṇḍavya—kung paanong si Dhātṛ, ang Tagapag-ayos, ay ipinaalam ito sa mga deva, upang si Bradhna ay hindi na muling sumikat.”

Verse 67

ततो देवा विमानैश्च पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । गतास्तदंतिकं विप्र तूर्णं सर्वे च भूतलम्

Pagkatapos, ang mga deva, na si Prajāpati ang nangunguna at nakasakay sa kanilang mga vimāna, ay mabilis na nagtungo—O brāhmaṇa—sa pook na yaon sa ibabaw ng lupa, silang lahat na magkakasama.

Verse 68

तेषां श्रिया विमानानां मुनीनां किरणैस्तथा । शतसूर्यमिवाभाति नान्यत्र च गृहोदरे

Dahil sa kaningningan ng mga sasakyang panghimpapawid na yaon, at gayundin sa liwanag ng mga muni, ang loob ng tahanan ay nagningning na wari’y may sandaang araw—at wala nang ibang dako na may gayong ningning.

Verse 69

हा हतास्मि कथं सूरो मद्गृहे समुपस्थितः । अदृश्यंत तया देवा विमानैर्हंससन्निभैः

“Ay, ako’y napahamak! Paano naparito ang Araw at nagpakita sa aking bahay?” Sa pamamagitan niya, nakita ang mga deva na nakasakay sa mga sasakyang panghimpapawid na kahawig ng mga gansa.

Verse 70

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा तामुवाच पतिव्रताम् । अखिलानां च देवानां द्विजानां च गवां तथा

Samantala, si Brahmā ay nagsalita sa kanya—sa tapat na asawang pativrata—sa ngalan ng lahat ng mga deva, ng mga dalawang-ulit na isinilang, at gayundin ng mga baka.

Verse 71

यथैव निधनं तेषां कथं ते परिरोचते । मातः क्रोधं त्यजस्वाद्य सूर्यस्योदयनं प्रति

Kung tunay ngang kamatayan ang sasapitin nila, paano iyon makalulugod sa iyo? Ina, iwan mo na ngayon ang iyong galit—ituon mo ang isip sa pagsikat ng Araw.

Verse 72

पतिव्रतोवाच । सर्वलोकानतिक्रम्य पतिरेको गुरुर्मम । अस्य मृत्युर्मुनेश्शापादुदिते च विरोचने

Ang pativrata ay nagsabi: “Nilalampasan ang lahat ng daigdig, ang aking asawa lamang ang aking guru. Ang kanyang kamatayan ay magaganap dahil sa sumpa ng isang muni, at mangyayari iyon kapag sumikat na si Virocana.”

Verse 73

तेनैव कारणेनैष मया शप्तो दिवाकरः । न कोपान्न च मोहाच्च लोभात्कामान्न मत्सरात्

Dahil sa gayong dahilan, aking isinumpa ang Araw (Divākara)—hindi dahil sa galit, ni sa pagkalito, ni sa kasakiman, ni sa pagnanasa, ni sa inggit.

Verse 74

ब्रह्मोवाच । एकस्य निधनेनैव त्रैलोक्यस्य हितं भवेत् । ततस्ते चाधिकं पुण्यं मातरेवं भविष्यति

Wika ni Brahmā: “Kung sa pagkamatay ng iisa ay maisasakatuparan ang kapakanan ng tatlong daigdig, kung gayon ay higit pang kabutihang-loob (puṇya) ang iyong matatamo—gaya ng para sa isang ina.”

Verse 75

सा चोवाच विधिं तत्र देवानामग्रतः सती । पतिं त्यक्त्वा च मे सत्यं शिवं मे नानुरोचते

At nagsalita roon si Satī kay Brahmā sa harap ng mga diyos: “Tunay, kahit talikuran ko ang aking asawa, si Śiva ay hindi pa rin magiging katanggap-tanggap sa akin.”

Verse 76

ब्रह्मोवाच । उदिते च खगे सौम्ये पत्यौ ते भस्मतां गते । स्वस्थेभूते च त्रैलोक्ये करिष्यामि हितं तव

Wika ni Brahmā: “O mahinahon, kapag sumikat na ang mapalad na ibon, at ang iyong asawa’y naging abo—kapag ang tatlong daigdig ay muling naging payapa—gagawin ko ang makabubuti para sa iyo.”

Verse 77

भस्मनः पुरुषो भाव्यः कामदेवसमप्रभः । गुणैः सर्वैर्युतो भर्ता रतिवत्त्वं च सर्वदा

Mula sa abo ay lilikhain ang isang lalaki—nagniningning na tulad ni Kāma-deva; taglay ang lahat ng kabutihan, isang karapat-dapat na asawa, at laging may kapangyarihan ng pag-ibig at ligaya.

Verse 78

यथापूज्यो हरिर्दैवैर्यथा लक्ष्मीश्च पूजिता । तथैव दंपती स्वर्गे तस्मान्मद्वचनं कुरु

Kung paanong sinasamba si Hari ng mga diyos, at kung paanong iginagalang din si Lakṣmī, gayon din pararangalan sa langit ang mag-asawang ito; kaya gawin mo ang aking salita.

Verse 79

पतिव्रतोवाच । पत्युर्मे निधने ब्रह्मन्विधवा लोकनिंदिता । कांस्तु लोकान्गमिष्यामि भग्ना चारामलीमसा

Ang tapat na asawa ay nagsabi: “O Brahmin, sa pagkamatay ng aking asawa ako’y naging balo, hinahamak ng daigdig. Wasak at nadungisan ng karumihan ng gayong kalagayan, saang mga daigdig ako ngayon tutungo?”

Verse 80

ब्रह्मोवाच । अतस्ते नास्ति दोषो वै न मृतस्ते धवोऽधुना । अस्माकं वचनेनैव कुष्ठी मन्मथतां व्रजेत्

Sinabi ni Brahmā: “Kaya’t wala kang kasalanan; hindi patay ang iyong asawa kahit ngayon. Sa aking mismong salita, ang ketonging ito’y aabot sa kalagayan ni Manmatha, ang diyos ng pag-ibig.”

Verse 81

वदत्येवंविधौ सा च विमृश्य क्षणमेव च । बाढमुक्तवती सा च ततस्सूर्योदयोऽभवत्

Habang sinasabi niya ito, siya’y nagmuni-muni lamang nang isang saglit; saka sumagot, “Mangyari nawa.” Pagkaraan nito, sumikat ang araw.

Verse 82

अभवद्भस्मरूपोऽसौ मुनिशापप्रपीडितः । भस्मनो मध्यतो जातो द्विजो मन्मथपीडितः

Dahil sa sumpa ng isang muni, siya’y naging anyong abo. At mula sa gitna ng abong iyon, isinilang ang isang dalawang-beses-na-ipinanganak, pinahihirapan ni Kāma, ang diyos ng pagnanasa.

Verse 83

दृष्ट्वा विस्मयपमापन्नाः सर्वे ते पुरवासिनः । मुदिता देवसंघाश्च जनः स्वस्थतरोऽभवत्

Nang makita iyon, ang lahat ng naninirahan sa lungsod ay napuno ng pagkamangha. Nagalak ang mga kapulungan ng mga deva, at ang mga tao’y lalo pang naging payapa at maginhawa.

Verse 84

विमानेनार्कवर्णेन स्वर्लोकादागतेन च । पतिना सह सा साध्वी सुरैः सार्द्धं गता दिवम्

Sa isang makalangit na vimāna na kulay-araw, na dumating mula sa Svarga, ang banal na babae, kasama ang kanyang asawa, ay umakyat sa langit na kasama ang mga deva.

Verse 85

एवं पतिव्रता यस्माच्छुभा चैव तु मत्समा । तेन वृत्तं च जानाति भूतं भव्यं प्रवर्तनम्

Sapagkat siya’y ganitong pativrata—tapat sa asawa—mapalad at kapantay ko, kaya’t nalalaman niya ang naganap, ang darating, at ang pag-ikot ng mga pangyayari.

Verse 86

य इदं श्रावयेल्लोके पुण्याख्यानमनुत्तमम् । तस्य पापं क्षयं याति जन्मजन्मकृतं च यत्

Sinumang magpabigkas sa daigdig ng walang kapantay na banal at mapagpala na salaysay na ito—ang kanyang mga kasalanan, kahit yaong nagawa sa maraming kapanganakan, ay napapawi.

Verse 87

अक्षयं लभते स्वर्गं विबुधैः संप्रयुज्यते । ब्राह्मणो लभते वेदं जन्मजन्मसु बाडव

Nakakamit niya ang di-nasisirang Svarga at nakikiisa sa mga vibudha. Ang isang brāhmaṇa naman ay nagkakamit ng Veda sa bawat kapanganakan, O Bāḍava.

Verse 88

सकृच्छृणोति यः पूतो दुष्कृतौघाद्विमुच्यते । सुरालयमवाप्नोति स्वर्गाद्भ्रष्टो धनी भवेत्

Sinumang makarinig nito kahit minsan ay nagiging dalisay at napapalaya sa baha ng masasamang gawa. Nararating niya ang tahanan ng mga deva; at kahit mahulog man mula sa langit, nagiging mayaman siya sa lupa.