Adhyaya 17

Verse 1

भीष्म उवाच । तस्मिन्यज्ञे किमाश्चर्यं तदासीद्द्विजसत्तम । कथं रुद्रः स्थितस्तत्र विष्णुश्चापि सुरोत्तमः

Sinabi ni Bhīṣma: O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, anong kababalaghan ang naganap sa paghahandog na iyon? At paano naroon si Rudra, at gayundin si Viṣṇu—ang pinakadakila sa mga diyos?

Verse 2

गायत्र्या किं कृतं तत्र पत्नीत्वे स्थितया तया । आभीरैः किं सुवृत्तज्ञैर्ज्ञात्वा तैश्च कृतं मुने

Ano ang ginawa roon ni Gāyatrī nang siya’y mailuklok bilang asawa? At ano naman ang ginawa ng mga Ābhīra—yaong mga nakaaalam ng wastong asal—pagkaalam nila nito, O pantas?

Verse 3

एतद्वृत्तं समाचक्ष्व यथावृत्तं यथाकृतम् । आभीरैर्ब्रह्मणा चापि ममैतत्कौतुकं महत्

Isalaysay mo sa akin ang pangyayaring ito—gaya ng tunay na naganap, gaya ng tunay na ginawa—kung paano ito nangyari sa mga Ābhīra at gayundin kay Brahmā; sapagkat dakila ang aking pananabik na malaman ito.

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । तस्मिन्यज्ञे यदाश्चर्यं वृत्तमासीन्नराधिप । कथयिष्यामि तत्सर्वं शृणुष्वैकमना नृप

Sinabi ni Pulastya: O panginoon ng mga tao, isasalaysay ko nang buo ang kababalaghang naganap sa paghahandog na iyon. Makinig ka nang may iisang-tutok na diwa, O hari.

Verse 5

रुद्रस्तु महदाश्चर्यं कृतवान्वै सदो गतः । निंद्यरूपधरो देवस्तत्रायाद्द्विजसन्निधौ

Si Rudra ay tunay na gumawa ng dakilang kababalaghan at saka lumisan. Sa pag-aanyong hamak na anyo, ang Diyos ay dumating doon sa harapan ng Brahmin.

Verse 6

विष्णुना न कृतं किंचित्प्राधान्ये स यतः स्थितः । नाशं तु गोपकन्याया ज्ञात्वा गोपकुमारकाः

Walang anumang ginawa si Viṣṇu, sapagkat nanatili siyang matatag sa kanyang pangunahing kadakilaan. Ngunit nang malaman ng mga batang pastol ang pagkamatay ng dalagang pastol…

Verse 7

गोप्यश्च तास्तथा सर्वा आगता ब्रह्मणोंतिकम् । दृष्ट्वा तां मेखलाबद्धां यज्ञसीमव्यस्थिताम्

At ang lahat ng mga babaing pastol ay gayon din na lumapit kay Brahmā. Nang makita nila siyang may bigkis sa baywang at nakatayo sa hangganan ng paghahandog,

Verse 8

हा पुत्रीति तदा माता पिता हा पुत्रिकेति च । स्वसेति बान्धवाः सर्वे सख्यः सख्येन हा सखि

Noon ay sumigaw ang ina, “Ay, anak kong babae!” at ang ama, “Ay, munting anak kong babae!” Lahat ng kamag-anak ay nanaghoy, “Kapatid!” at ang kanyang mga kaibigan, kasama ang kanilang mga kasama, ay sumigaw, “Ay, mahal na kaibigan!”

Verse 9

केन त्वमिह चानीता अलक्तांका तु संदरी । शाटीं निवृत्तां कृत्वा तु केन युक्ता च कंबली

Sino ang nagdala sa iyo rito, O marikit na may pulang laker sa mga paa? At nang alisin mo ang iyong balabal, sino ang nagbihis sa iyo ng kumot na ito?

Verse 10

केन चेयं जटा पुत्रि रक्तसूत्रावकल्पिता । एवंविधानि वाक्यानि श्रुत्वोवाच स्वयं हरिः

“Sino, anak ko, ang nag-ayos ng gusot na buhok na ito at tinalian ng pulang sinulid?” Pagkarinig sa gayong mga salita, si Hari mismo ang nagsalita.

Verse 11

इह चास्माभिरानीता पत्न्यर्थं विनियोजिता । ब्रह्मणालंबिता बाला प्रलापं मा कृथास्त्विह

Dito siya’y dinala namin at itinalaga upang maging asawa. Tinanggap na ng Brahmā ang dalaga—huwag kang managhoy dito sa walang saysay na pananalita.

Verse 12

पुण्या चैषा सुभाग्या च सर्वेषां कुलनंदिनी । पुण्या चेन्न भवत्येषा कथमागच्छते सदः

Siya’y banal at mapalad, kagalakan ng bawat angkan. Kung hindi siya tunay na may kabutihang-loob, paano siya laging nakapaparito sa kapulungang ito?

Verse 13

एवं ज्ञात्वा महाभाग न त्वं शोचितुमर्हसि । कन्यैषा ते महाभागा प्राप्ता देवं विरिंचनम्

Sa pagkaalam nito, O marangal, hindi ka nararapat magdalamhati. Ang iyong banal na dalaga ay nakamit ang diyos na si Viriñca (Brahmā).

Verse 14

योगिनो योगयुक्ता ये ब्राह्मणा वेदपारगाः । न लभंते प्रार्थयन्तस्तां गतिं दुहिता गता

Maging ang mga yogin na lubos na nakalubog sa yoga, at ang mga Brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda, ay hindi nakakamit ang gayong kalagayan kahit pinagsisikapan—ngunit ang anak na babae’y nakamit iyon.

Verse 15

धर्मवंतं सदाचारं भवंतं धर्मवत्सलम् । मया ज्ञात्वा ततः कन्या दत्ता चैषा विरंचये

Yamang ikaw ay matuwid, may mabuting asal, at mapagmahal sa dharma, aking nakilala; kaya ibinigay ko ang dalagang ito bilang asawa kay Virañci (Brahmā).

Verse 16

अनया तारितो गच्छ दिव्यान्लोकान्महोदयान् । युष्माकं च कुले चापि देवकार्यार्थसिद्धये

Sa pagliligtas niya, humayo kayo sa mga makalangit at lubhang mapalad na mga daigdig; at maganap nawa ang layon ng mga diyos—sa inyong angkan at sa inyong sambahayan din.

Verse 17

अवतारं करिष्येहं सा क्रीडा तु भविष्यति । यदा नंदप्रभृतयो ह्यवतारं धरातले

“Ako’y tunay na mag-aanyong-tao rito; yaon ang Aking banal na līlā—kapag si Nanda at ang iba pa’y lilitaw, at ang Aking pagbaba sa lupa ay magaganap.”

Verse 18

करिष्यंति तदा चाहं वसिष्ये तेषु मध्यतः । युष्माकं कन्यकाः सर्वा वसिष्यंति मया सह

Sa panahong iyon, ako man ay mananahan sa gitna nila; at ang lahat ninyong dalaga ay mananahan na kasama ko.

Verse 19

तत्र दोषो न भविता न द्वेषो न च मत्सरः । करिष्यंति तदा गोपा भयं च न मनुष्यकाः

Doon, walang kasalanan ang lilitaw—walang poot ni paninibugho. Sa panahong iyon, ang mga gopa ay mamumuhay nang wasto, at ang mga tao’y magiging malaya rin sa takot.

Verse 20

न चास्या भविता दोषः कर्मणानेन कर्हिचित् । श्रुत्वा वाक्यं तदा विष्णोः प्रणिपत्य ययुस्तदा

At kailanman ay hindi magkakaroon ng kapintasan sa kaniya dahil sa gawang ito. Nang marinig nila ang mga salita ni Viṣṇu, sila’y nagpatirapa at saka umalis.

Verse 21

एवमेष वरो देव यो दत्तो भविता हि मे । अवतारः कुलेस्माकं कर्तव्यो धर्मसाधनः

“Gayon nga, O Diyos; ang biyayang ipinagkaloob sa akin ay tunay na magaganap. Sa aming angkan ay dapat maganap ang isang pagkakatawang-tao, upang maisakatuparan ang dharma.”

Verse 22

भवतो दर्शनादेव भवामः स्वर्गवासिनः । शुभदा कन्यका चैषा तारिणी मे कुलैः सह

Sa pagtanaw pa lamang sa iyo, kami’y nagiging mga nananahan sa langit. Ang dalagang ito’y tagapagkaloob ng kabutihang-palad, at ililigtas niya ako kasama ng aking buong angkan.

Verse 23

एवं भवतु देवेश वरदानं विभो तव । अनुनीतास्तदा गोपाः स्वयं देवेन विष्णुना

“Gayon nawa, O Panginoon ng mga diyos—matupad nawa ang iyong biyaya, O sumasaklaw sa lahat.” Sa gayon, noon, ang mga pastol ng baka ay pinayapa ng Panginoong Viṣṇu mismo.

Verse 24

ब्रह्मणाप्येवमेवं तु वामहस्तेन भाषितम् । त्रपान्विता दर्शने तु बंधूनां वरवर्णिनी

Gayon din, maging si Brahmā ay nagsalita nang gayon, na may kilos ng kaniyang kaliwang kamay. At ang magandang kutis na ginang, puno ng hiya, ay nagpakita sa harap ng kaniyang mga kamag-anak.

Verse 25

कैरहं तु समाख्याता येनेमं देशमागताः । दृष्ट्वा तु तांस्ततः प्राह गायत्री गोपकन्यका

“Ako’y tinawag na ‘Kairaha’—sapagkat sa pamamagitan ko sila naparito sa lupaing ito.” Pagkakita sa kanila, nagsalita noon si Gayatrī, ang dalagang pastol ng mga baka.

Verse 26

वामहस्तेन तान्सर्वान्प्राणिपातपुरःसरम् । अत्र चाहं स्थिता मातर्ब्रह्माणं समुपागता

Sa aking kaliwang kamay, iniharap ko silang lahat, nauna ang kanilang pagpapatirapa. At ngayon, Ina, narito ako, lumapit na kay Brahmā.

Verse 27

भर्ता लब्धो मया देवः सर्वस्याद्यो जगत्पतिः । नाहं शोच्या भवत्या तु न पित्रा न च बांधवैः

Nakamit ko bilang asawa ang Diyos—ang unang Panginoon ng lahat, ang Hari ng sansinukob. Kaya hindi ako dapat kaawaan—ni ikaw, ni ang aking ama, ni ang aking mga kamag-anak.

Verse 28

सखीगणश्च मे यातु भगिन्यो दारकैः सह । सर्वेषां कुशलं वाच्यं स्थितास्मि सह दैवतैः

Pauwiin nawa ang aking mga kaibigang kasama, at ang aking mga kapatid na babae, kasama ang kanilang mga anak. Ipaabot sa lahat ang aking kagalingan: nananatili ako rito, kasama ng mga diyos.

Verse 29

गतेषु तेषु सर्वेषु गायत्री सा सुमध्यमा । ब्रह्मणा सहिता रेजे यज्ञवाटं गता सती

Nang makaalis na silang lahat, si Gayatrī na may payat na baywang—banal at dalisay—ay nagtungo sa pook ng paghahandog; kasama si Brahmā, siya’y nagningning sa karilagan.

Verse 30

याचितो ब्राह्मणैर्ब्रह्मा वरान्नो देहि चेप्सितान् । यथेप्सितं वरं तेषां तदा ब्रह्माप्ययच्छत

Nang pakiusapan si Brahmā ng mga brāhmaṇa—“Ipagkaloob mo sa amin ang mga biyayang minimithi”—noon din ay ipinagkaloob ni Brahmā sa kanila ang biyaya ayon sa kanilang nais.

Verse 31

तया देव्या च गायत्र्या दत्तं तच्चानुमोदितम् । सा तु यज्ञे स्थिता साध्वी देवतानां समीपगा

Ang handog na iyon ay ibinigay ng diyosang Gāyatrī at pinagtibay nang nararapat. Ang banal at mabuting ginang ay nanatiling nakatindig sa yajña, malapit sa mga diyos.

Verse 32

दिव्यंवर्षशतं साग्रं स यज्ञो ववृधे तदा । यज्ञवाटं कपर्दी तु भिक्षार्थं समुपागतः

Sa isang ganap na sandaang banal na taon—at higit pa—ang yajña ay patuloy na lumago. Pagkaraan, dumating si Kapardī (Śiva, ang may gusot na buhok) sa bakuran ng handog upang humingi ng limos.

Verse 33

बृहत्कपालं संगृह्य पंचमुण्डैरलंकृतः । ऋत्विग्भिश्च सदस्यैश्च दूरात्तिष्ठन्जुगुप्सितः

Bitbit ang isang malaking mangkok na bungo, at pinalamutian ng limang bungo, tumayo siya sa malayo—kinamuhian ng mga pari at ng mga kasaping naroon sa pagtitipon.

Verse 34

कथं त्वमिह संप्राप्तो निंदितो वेदवादिभिः । एवं प्रोत्सार्यमाणोपि निंद्यमानः स तैर्द्विजैः

“Paano ka nakarating dito, gayong hinahatulan ka ng mga tagapagsalita ng Veda?” Sa gayong paraan, kahit itinataboy na, patuloy pa rin siyang nilalait ng mga dvija.

Verse 35

उवाच तान्द्विजान्सर्वान्स्मितं कृत्वा महेश्वरः । अत्र पैतामहे यज्ञे सर्वेषां तोषदायिनि

Ngumiti si Mahēśvara at kinausap ang lahat ng mga dvija: “Dito, sa sinaunang yajña ni Pitāmaha (Brahmā), ang handog na nagbibigay-kasiyahan sa lahat…”

Verse 36

कश्चिदुत्सार्य तेनैव ऋतेमां द्विजसत्तमाः । उक्तः स तैः कपर्दी तु भुक्त्वा चान्नं ततो व्रज

Pagkatapos palayasin ang isang tao—maliban sa akin, O pinakamahuhusay na dvija—si Kapardī ay sinabihan nila: “Kumain ka muna ng pagkain, saka ka umalis.”

Verse 37

कपर्दिना च ते उक्ता भुक्त्वा यास्यामि भो द्विजाः । एवमुक्त्वा निषण्णः स कपालं न्यस्य चाग्रतः

Sinabi ni Kapardin: “Pagkakain ko, aalis ako, O mga dvija.” Pagkasabi nito, siya’y umupo at inilapag sa harap niya ang mangkok na bungo.

Verse 38

तेषां निरीक्ष्य तत्कर्म चक्रे कौटिल्यमीश्वरः । मुक्त्वा कपालं भूमौ तु तान्द्विजानवलोकयन्

Nang makita ng Panginoon ang kanilang asal, gumamit Siya ng isang pakana; ibinagsak Niya sa lupa ang mangkok na bungo at minasdan ang mga dvija.

Verse 39

उवाच पुष्करं यामि स्नानार्थं द्विजसत्तमाः । तूर्णं गच्छेति तैरुक्तः स गतः परमेश्वरः

Sinabi Niya: “O pinakamahuhusay na dvija, pupunta ako sa Puṣkara upang maligo.” Nang sabihan nila, “Magmadali kang pumaroon!”, umalis ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 40

वियत्स्थितः कौतुकेन मोहयित्वा दिवौकसः । स्नानार्थं पुष्करं याते कपर्दिनि द्विजातयः

Nakalutang sa himpapawid, sa paglalaro’y nilito niya ang mga deva; at nang si Kapardī (Śiva) ay nagtungo sa Puṣkara upang maligo, nagtungo rin doon ang mga dalawang-ulit-na-isinilang na brāhmaṇa.

Verse 41

कथं होमोत्र क्रियते कपाले सदसि स्थिते । कपालांतान्यशौचानि पुरा प्राह प्रजापतिः

Paano maisasagawa ang homa sa isang bungo, habang nakaupo sa kapulungan? Noong unang panahon, sinabi ni Prajāpati na ang mga bagay na mula sa bungo ay marumi at di-dalisay.

Verse 42

विप्रोभ्यधात्सदस्येकः कपालमुत्क्षिपाम्यहं । उद्धृतं तु सदस्येन प्रक्षिप्तं पाणिना स्वयम्

Pagkaraan, isang kasapi ng kapulungan ang nagsalita sa mga brāhmaṇa: “Ihahagis ko paitaas ang bungong ito.” Ngunit siya ring kasapi ang nag-angat nito at sa sarili niyang kamay ay itinapon palayo.

Verse 43

तावदन्यत्स्थितं तत्र पुनरेव समुद्धृतम् । एवं द्वितीयं तृतीयं विंशतिस्त्रिंशदप्यहो

Noon, isa pang bagay na nakahimlay doon ay muling naiangat. Kaya nangyari ito sa ikalawa, ikatlo—maging dalawampu o tatlumpung ulit pa, tunay na kagila-gilalas.

Verse 44

पंचाशच्च शतं चैव सहस्रमयुतं तथा । एवं नांतः कपालानां प्राप्यते द्विजसत्तमैः

Limampu, sandaang, sanlibo, at maging sampung libo—ganyan; kaya kahit ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang ay hindi maabot ang wakas ng mga bungong ito, sapagkat di-mabilang.

Verse 45

नत्वा कपर्दिनं देवं शरणं समुपागताः । पुष्करारण्यमासाद्य जप्यैश्च वैदिकैर्भृशम्

Pagyukod kay Kapardin (Śiva), ang Diyos, at sumilong sa Kanya, narating nila ang gubat ng Puṣkara at masaganang nagsagawa ng mga pagbigkas na Vedic at japa.

Verse 46

तुष्टुवुः सहिताः सर्वे तावत्तुष्टो हरः स्वयम् । ततः सदर्शनं प्रादाद्द्विजानां भक्तितः शिवः

Sama-sama silang lahat na nagpuri sa Kanya; noon ay nalugod si Hara (Śiva) mismo. Pagkaraan, dahil sa debosyon ng mga dalawang-ulit na isinilang, ipinagkaloob ni Śiva sa kanila ang Kanyang mapalad na pagpapakita.

Verse 47

उवाच तांस्ततो देवो भक्तिनम्रान्द्विजोत्तमान् । पुरोडाशस्य निष्पत्तिः कपालं न विना भवेत्

Pagkaraan ay nagsalita ang Panginoon sa mga dakilang dalawang-ulit na isinilang, na nakayukod sa debosyon: “Ang wastong paghahanda ng handog na puroḍāśa ay hindi mangyayari kung wala ang kapāla, ang palayok na panghain.”

Verse 48

कुरुध्वं वचनं विप्राः भागः स्विष्टकृतो मम । एवं कृते कृतं सर्वं मदीयं शासनं भवेत्

Gawin ninyo ang aking salita, O mga vipra: ang bahaging nakatalaga sa akin ay ang svīṣṭakṛt, ang handog na inihuhulog sa banal na apoy. Kapag ito’y nagawa, ang lahat ay ganap na, at matutupad ang aking utos.

Verse 49

तथेत्यूचुर्द्विजाश्शंभुं कुर्मो वै तव शासनम् । कपालपाणिराहेशो भगवंतं पितामहम्

“Gayon nga,” wika ng mga dalawang-ulit na isinilang kay Śambhu, “tunay na susundin namin ang iyong utos.” Pagkaraan, si Kapālapāṇi (Śiva), ang Dakilang Panginoon, ay nagsalita sa pinagpalang Pitāmaha (Brahmā).

Verse 50

वरं वरय भो ब्रह्मन्हृदि यत्ते प्रियं स्थितम् । सर्वं तव प्रदास्यामि अदेयं नास्ति मे प्रभो

“Humiling ka ng isang biyaya, O Brahman—yaong minamahal ng iyong puso. Ipagkakaloob ko sa iyo ang lahat; sapagkat para sa akin, O Panginoon, walang bagay na di maibibigay.”

Verse 51

ब्रह्मोवाच । न ते वरं ग्रहीष्यामि दीक्षितोहं सदः स्थितः । सर्वकामप्रदश्चाहं यो मां प्रार्थयते त्विह

Sinabi ni Brahmā: “Hindi ko tatanggapin ang iyong biyaya, sapagkat ako’y pinabanal at laging matatag sa aking panata. Ako nga ang nagbibigay ng lahat ng minimithing bunga sa sinumang dito’y dumadalangin sa akin.”

Verse 52

एवं वदंतं वरदं क्रतौ तस्मिन्पितामहम् । तथेति चोक्त्वा रुद्रः स वरमस्मादयाचत

Sa gayong paghahain, habang nagsasalita si Pitāmaha (Brahmā), ang tagapagkaloob ng mga biyaya, sumagot si Rudra, “Gayon na nga,” at saka humingi sa kanya ng isang biyaya.

Verse 53

ततो मन्वंतरेतीते पुनरेव प्रभुः स्वयम् । ब्रह्मोत्तरं कृतं स्थानं स्वयं देवेन शंभुना

Pagkaraan, nang lumipas ang Manvantara, muling ang Panginoon Mismo—si Śambhu, ang diyos—ang personal na nagtatag ng banal na pook na tinawag na Brahmottara.

Verse 54

चतुर्ष्वपि हि वेदेषु परिनिष्ठां गतो हि यः । तस्मिन्काले तदा देवो नगरस्यावलोकने

Tunay ngang yaong nakaabot sa ganap na kaganapan sa apat na Veda—sa panahong iyon, ang diyos ay lumabas upang pagmasdan ang lungsod.

Verse 55

संभाषणे द्विजानां तु कौतुकेन सदो गतः । तेनैवोन्मत्तवेषेण हुतशेषे महेश्वरः

Dahil sa pag-uusisa, si Maheśvara ay nagtungo sa kapulungan kung saan nag-uusap ang mga brāhmaṇa; at doon, sa gayunding anyo ng isang ulol, siya’y nanatili sa pook ng mga nalalabing handog ng yajña.

Verse 56

प्रविष्टो ब्रह्मणः सद्म दृष्टो देवैर्द्विजोत्तमैः । प्रहसंति च केप्येनं केचिन्निर्भर्त्सयंति च

Pagpasok niya sa tahanan ni Brahmā, siya’y nakita ng mga deva at ng pinakadakila sa mga dvija; may ilan na tumawa sa kanya, at may ilan namang umalipusta at sumaway.

Verse 57

अपरे पांसुभिः सिञ्चन्त्युन्मत्तं तं तथा द्विजाः । लोष्टैश्च लगुडैश्चान्ये शुष्मिणो बलगर्विताः

May ilang dvija ang nagwisik ng alikabok sa ulol na iyon; ang iba naman—mainitin ang ulo at palalo sa lakas—ay humampas sa kanya ng mga tipak ng lupa at mga pamalo.

Verse 58

प्रहरन्ति स्मोपहासं कुर्वाणा हस्तसंविदम् । ततोन्ये वटवस्तत्र जटास्वागृह्य चांतिकम्

Habang tumatawa at nanunuya, siya’y kanilang hinahampas, palihim na nagkakakumpas ng mga kamay. Pagkaraan, ang ibang mga batang naroon ay sinunggaban siya sa gusot na buhok at kinaladkad siyang palapit.

Verse 59

पृच्छंति व्रतचर्यां तां केनैषा ते निदर्शिता । अत्र वामास्त्रियः संति तासामर्थे त्वमागतः

Tinanong nila tungkol sa gayong panata at disiplina: “Sino ang nagturo sa iyo nito?” Dito’y may mga babae ng kaliwang landas; para sa kanila kaya ikaw naparito?

Verse 60

केनैषा दर्शिता चर्या गुरुणा पापदर्शिना । येनचोन्मत्तवद्वाक्यं वदन्मध्ये प्रधावसि

Sino ang nagturo sa iyo ng ganitong asal—isang gurong may makasalanang paningin—na kaya, gaya ng ulol sa pananalita, ikaw ay nagtatakbuhan sa gitna ng mga tao?

Verse 61

शिश्नं मे ब्रह्मणो रूपं भगं चापि जनार्दनः । उप्यमानमिदं बीजं लोकः क्लिश्नाति चान्यथा

“Ang aking lingga ay anyo ni Brahmā, at ang aking yoni ay si Janārdana (Viṣṇu) nga. Kapag naihasik ang binhing ito, ang daigdig ay napapanatili; kung hindi, ito’y magdurusa.”

Verse 62

मयायं जनितः पुत्रो जनितोनेन चाप्यहम् । महादेवकृते सृष्टिः सृष्टा भार्या हिमालये

“Sa akin isinilang ang anak na ito, at sa kanya nama’y ako rin ay ipinanganak. Ang paglikha ay ginawa ni Mahādeva; at isang asawa ay nilikha sa Himālaya.”

Verse 63

उमादत्ता तु रुद्रस्य कस्य सा तनया वद । मूढा यूयं न जानीथ वदतां भगवांस्तु वः

“Si Umādattā—kaninong anak na babae siya, at ano ang ugnayan niya kay Rudra? Sabihin mo. Nalilito kayo at hindi ninyo nalalaman; kaya’t ang Mapalad na Panginoon ang magsalita sa inyo.”

Verse 64

ब्रह्मणा न कृता चर्या दर्शिता नैव विष्णुना । गिरिशेनापि देवेन ब्रह्मवध्या कृतेन तु

Ang ganitong pagtalima ay hindi isinagawa ni Brahmā, ni ipinag-utos man ni Viṣṇu; ni ipinakita ng diyos na si Girīśa (Śiva)—sapagkat nagawa niya ang kasalanang brahma-hatyā, ang pagpatay sa isang brāhmaṇa.

Verse 65

कथंस्विद्गर्हसे देवं वध्योस्माकं त्वमद्य वै । एवं तैर्हन्यमानस्तु ब्राह्मणैस्तत्र शंकरः

“Paano mo nagagawang laitin ang Diyos? Ngayon, tunay kang papatayin namin.” Kaya habang binubugbog siya roon ng mga brāhmaṇa, si Śaṅkara (Śiva) ay nagtiis.

Verse 66

स्मितं कृत्वाब्रवीत्सर्वान्ब्राह्मणान्नृपसत्तम । किं मां न वित्थ भो विप्रा उन्मत्तं नष्टचेतनम्

Ngumiti at sinabi ng pinakadakilang hari sa lahat ng brāhmaṇa: “O mga iginagalang na vipra, hindi ba ninyo ako nakikilala—ako na nabaliw at nawalan ng ulirat?”

Verse 67

यूयं कारुणिकाः सर्वे मित्रभावे व्यवस्थिताः । वदमानमिदं छद्म ब्रह्मरूपधरं हरम्

Kayong lahat ay mahabagin at nananatili sa diwa ng pakikipagkaibigan. Dinggin ang salaysay na ito: kung paanong si Hari, nag-anyong Brahmā bilang pagbabalatkayo, ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 68

मायया तस्य देवस्य मोहितास्ते द्विजोत्तमाः । कपर्दिनं निजघ्नुस्ते पाणिपादैश्च मुष्टिभिः

Dahil sa māyā ng diyos na iyon, nalinlang ang mga pinakadakilang dvija. Sinaktan nila si Kapardin, binugbog siya ng mga kamay at paa, at ng mga nakakuyom na kamao.

Verse 69

दंडैश्चापि च कीलैश्च उन्मत्तवेषधारिणम् । पीड्यमानस्ततस्तैस्तु द्विजैः कोपमथागमत्

Pinalo rin siya ng mga tungkod at tinusok ng mga pako; nakabihis sa anyo ng isang baliw, siya’y pinahirapan ng mga dvija, at noon ay sinaklot siya ng galit.

Verse 70

ततो देवेन ते शप्ता यूयं वेदविवर्जिताः । ऊर्ध्वजटाः क्रतुभ्रष्टाः परदारोपसेविनः

Pagkaraan, isinumpa sila ng diyos: “Mawawalan kayo ng mga Veda—may nakataas na gusot na buhok, nahulog sa mga ritwal, at mahilig makipagsiping sa asawa ng iba.”

Verse 71

वेश्यायां तु रता द्यूते पितृमातृविवर्जिताः । न पुत्रः पैतृकं वित्तं विद्यां वापि गमिष्यति

Ngunit yaong nahuhumaling sa mga patutot at nalululong sa sugal—walang paggalang sa ama at ina—ang kanilang anak ay hindi magmamana ng yaman ng angkan, ni makakamtan ang karunungan.

Verse 72

सर्वे च मोहिताः संतु सर्वेंद्रियविवर्जिताः । रौद्रीं भिक्षां समश्नंतु परपिंडोपजीविनः

“Nawa’y malito silang lahat at mawalan ng lahat ng kakayahan; nawa’y kainin nila ang kakila-kilabot na limos, nabubuhay sa mga subo na pag-aari ng iba.”

Verse 73

आत्मानं वर्तयंतश्च निर्ममा धर्मवर्जिताः । कृपार्पिता तु यैर्विप्रैरुन्मत्ते मयि सांप्रतम्

Sila’y nabubuhay para sa sarili lamang—walang pagkapit sa pag-aari at salat sa dharma; gayunman, ang mga brāhmaṇa na nagpakita ng habag ay naghandog sa akin ng kanilang kabutihan ngayon, habang ako’y nasa ganitong pagkabaliw na kalagayan.

Verse 74

तेषां धनं च पुत्राश्च दासीदासमजाविकम् । कुलोत्पन्नाश्च वै नार्यो मयि तुष्टे भवन्विह

Kapag ako’y nalulugod, matatamo nila—dito mismo sa mundong ito—ang yaman at mga anak, mga aliping babae at aliping lalaki, mga kambing at mga tupa, at mga asawang mula sa marangal na angkan.

Verse 75

एवं शापं वरं चैव दत्वांतर्द्धानमीश्वरः । गतो द्विजागते देवे मत्वा तं शंकरं प्रभुम्

Sa gayon, matapos ipagkaloob kapwa ang sumpa at ang biyaya, naglaho sa paningin ang Panginoon. Inakala niyang ang diyos na dumating na anyong brāhmaṇa ay si Śaṅkara nga, ang Kataas-taasang Panginoon, kaya siya’y lumisan.

Verse 76

अन्विष्यंतोपि यत्नेन न चापश्यंत ते यदा । तदा नियमसंपन्नाः पुष्करारण्यमागताः

Bagaman masikap silang naghanap, nang hindi pa rin nila siya makita, sila—na may disiplina at tapat sa mga panata—ay nagtungo sa gubat ng Puṣkara.

Verse 77

स्नात्वा ज्येष्ठसरो विप्रा जेपुस्ते शतरुद्रियम् । जाप्यावसाने देवस्तानशीररगिराऽब्रवीत्

Pagkaligo sa Jyeṣṭha-saras, ang mga brāhmaṇa na pantas ay bumigkas ng himnong Śatarudriya. Nang matapos ang kanilang pagbigkas, isang diyos ang nagsalita sa kanila sa tinig na walang katawan.

Verse 78

अनृतं न मया प्रोक्तं स्वैरेष्वपि कुतः पुनः । आगते निग्रहे क्षेमं भूयोपि करवाण्यहम्

Hindi ako nagsalita ng kasinungalingan—lalo pa sa mga bagay na malaya kong pinili. Kahit dumating sa akin ang parusa, muli akong magsisikap na isakatuparan ang tama at kapaki-pakinabang.

Verse 79

शांता दांता द्विजा ये तु भक्तिमंतो मयि स्थिराः । न तेषां छिद्यते वेदो न धनं नापि संततिः

Yaong mga dalawang-ulit-na-ipinanganak na mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, puspos ng debosyon at matatag sa Akin—sa kanila’y hindi napuputol ang Veda, ni ang yaman, ni maging ang lahi.

Verse 80

अग्निहोत्ररता ये च भक्तिमंतो जनार्दने । पूजयंति च ब्रह्माणं तेजोराशिं दिवाकरम्

Yaong nakatuon sa Agnihotra at puspos ng debosyon kay Janārdana ay sumasamba rin kay Brahmā—ang Araw, ang bukal ng nag-uumapaw na liwanag.

Verse 81

नाशुभं विद्यते तेषां येषां साम्ये स्थिता मतिः । एतावदुक्त्वा वचनं तूष्णीं भूतस्तु सोऽभवत्

Sa kanila na ang isip ay nakatatag sa pagkakapantay-pantay, walang masamang palatandaan. Pagkasabi nito, siya’y nanahimik.

Verse 82

लब्ध्वा वरं सप्रसादं देवदेवान्महेश्वरात् । आजग्मुः सहितास्सर्वे यत्र देवः पितामहः

Matapos makamtan ang biyayang kaloob nang may lugod mula kay Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos, silang lahat ay nagsiparoon sa kinaroroonan ng banal na Pitāmaha (Brahmā).

Verse 83

विरिञ्चिं संहिताजाप्यैस्तोषयंतोऽग्रतः स्थिताः । तुष्टस्तानब्रवीद्ब्रह्मा मत्तोपि व्रियतां वरः

Nakatayo sa harap ni Viriñci (Brahmā), pinalugod nila siya sa paulit-ulit na pagbigkas ng mga banal na saṃhitā; nasiyahan si Brahmā at nagsalita: “Pumili rin kayo ng biyaya mula sa akin.”

Verse 84

ब्रह्मणस्तेनवाक्येन हृष्टाः सर्वे द्विजोत्तमाः । को वरो याच्यतां विप्राः परितुष्टे पितामहे

Sa mga salitang iyon ni Brahmā, nagalak ang lahat ng pinakadakilang mga dvija. “O mga vipra, humingi kayo ng anumang biyaya—sapagkat nalugod si Pitāmaha (Brahmā).”

Verse 85

अग्निहोत्राणि वेदाश्च शास्त्राणि विविधानि च । सांतानिकाश्च ये लोका वरदानाद्भवंतु नः

Nawa’y maging amin, sa biyayang iginagawad mo, ang mga ritong Agnihotra, ang mga Veda, at ang sari-saring śāstra; at gayundin ang mga daigdig na tinatawag na “Sāntānika.”

Verse 86

एवं प्रजल्पतां तत्र विप्राणां कोपमाविशत् । के यूयं केत्र प्रवरा वयं श्रेष्ठास्तथापरे

Habang sila’y nagsasalita roon nang gayon, sinaklot ng poot ang mga brāhmaṇa: “Sino kayo? Sino sa inyo ang pinakamarangal? Kami ang śreṣṭha (pinakamainam)—at gayon din ang iba (na nag-aangkin).”

Verse 87

नेतिनेति तथा विप्रा द्विजांस्तांस्तत्र संस्थितान् । ब्रह्मोवाचाभिसंप्रेक्ष्य ब्राह्मणान्क्रोधपूरितान्

Paulit-ulit nilang sinasabi, “Hindi ito, hindi ito,” at nanatili roon ang mga pantas. Pagkaraan, si Brahmā, minamasdan ang mga brāhmaṇa na puspos ng galit, ay nagsalita.

Verse 88

यस्माद्यूयं त्रिभिर्भागैः सभायां बाह्यतः स्थिताः । तस्मादामूलिको गुल्मो ह्येको भवतु वो द्विजाः

Sapagkat kayo, O mga dalawang-ulit na isinilang, ay nakatayo sa labas ng kapulungan na nahahati sa tatlong pangkat, kaya’t para sa inyo’y magkaroon ng iisang kumpol ng halaman—nabunot at walang ugat.

Verse 89

उदासीनाः स्थिता ये तु उदासीना भवंतु ते । सायुधाबद्धनिस्त्रिंशा योद्धुकामा व्यवस्थिताः

Yaong mga nakatayo nang walang pakialam—hayaan silang manatiling walang pakialam. Ngunit yaong mga may sandata, na may itinaling mga tabak, ay nakahanda, sabik na makipaglaban.

Verse 90

कौशिकीति गणो नाम तृतीयो भवतु द्विजाः । त्रिधाबद्धमिदं स्थानं सर्वं युष्मद्भविष्यति

“Ang ikatlong pangkat ay makilala sa pangalang Kauśikī, O mga dalawang-ulit-na-ipinanganak. Ang banal na pook na ito, na inayos sa tatlong bahagi, ay magiging ganap na inyo.”

Verse 91

बाह्यतो लोकशब्देन प्रोच्यमानाः प्रजास्त्विह । अविज्ञेयमिदं स्थानं विष्णुः पालयिता ध्रुवम्

Dito, ang mga nilalang ay tinatawag sa panlabas na pananalita bilang ‘mundo’ (loka). Ngunit ang kahariang ito’y di-maarok; tunay na si Viṣṇu ang matatag na tagapangalaga nito.

Verse 92

मया दत्तं चिरस्थायि अभंगं च भविष्यति । एवमुक्त्वा तदा ब्रह्मा समाप्तिं तामवैक्षत

“Ang ipinagkaloob ko ay mananatili nang matagal at hindi masisira.” Sa gayong wika, si Brahmā noon ay tumingin sa pagtatapos ng bagay na iyon.

Verse 93

ब्राह्मणाः सहितास्ते तु क्रोधामर्षसमन्विताः । अतिथिं भोजयानाश्च वेदाभ्यासरतास्तु ते

Ang mga brāhmaṇa, na nagkakatipon, ay napuspos ng galit at hinanakit; at habang pinakakain nila ang panauhin, nanatili silang masigasig sa pagbigkas at pagsasanay ng mga Veda.

Verse 94

एतच्च परमं क्षेत्रं पुष्करं ब्रह्मसंज्ञितम् । तत्रस्था ये द्विजाः शांता वसंति क्षेत्रवासिनः

Ito nga ang kataas-taasang banal na kṣetra—ang Puṣkara, na tinatawag na sariling pook ni Brahmā. Doon nananahan ang mapayapang mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, bilang mga naninirahan sa banal na lupain.

Verse 95

न तेषां दुर्लभं किंचिद्ब्रह्मलोके भविष्यति । कोकामुखे कुरुक्षेत्रे नैमिषे ऋषिसंगमे

Para sa kanila, walang anumang magiging mahirap makamtan sa Brahmaloka—maging sa Kokāmukha, sa Kurukṣetra, sa Naimiṣa, o sa pagtitipon ng mga ṛṣi.

Verse 96

वाराणस्यां प्रभासे च तथा बदरिकाश्रमे । गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे

Sa Vārāṇasī, at sa Prabhāsa, gayundin sa āśrama ng Badarī; sa Gaṅgādvāra, sa Prayāga, at sa tagpuan ng Gaṅgā at ng karagatan—

Verse 97

रुद्रकोट्यां विरूपाक्षे मित्रस्यापि तथा वने । तीर्थेष्वेतेषु सर्वेषु सिद्धिर्या द्वादशाब्दिका

Sa Rudrakoṭī, sa Virūpākṣa, at gayundin sa gubat ni Mitra—sa lahat ng mga banal na tīrtha na ito, ang natatamong siddhi ay yaong bunga ng labindalawang taon (ng disiplina).

Verse 98

प्राप्यते मानवैर्लोके षण्मासाद्राजसत्तम । पुष्करे तु न संदेहो ब्रह्मचर्यमना यदि

O pinakamainam sa mga hari, ang nakakamtan ng mga tao sa mundong ito sa loob ng anim na buwan ay nakakamtan sa Puṣkara, walang pag-aalinlangan—kung ang isip ay nakatuon sa brahmacarya (kalinisan at disiplina).

Verse 99

तीर्थानां परमं तीर्थं क्षेत्राणामपि चोत्तमम् । सदा तु पूजितं पूज्यैर्भक्तियुक्तैः पितामहे

O Pitāmaha (Brahmā), ito ang kataas-taasang tīrtha sa lahat ng mga tīrtha, at ang pinakadakila sa mga banal na kṣetra; lagi itong sinasamba ng mga karapat-dapat—mga debotong puspos ng bhakti.

Verse 100

अतः परं प्रवक्ष्यामि सावित्र्या ब्रह्मणा सह । वादो यथानुभूतस्तु परिहासकृतो महान्

Kaya ngayon ay isasalaysay ko ang sumunod—ang dakilang palitang-salita nina Sāvitrī at Brahmā, ayon sa tunay na naranasan, bagaman nagmula sa mapaglarong biruan.

Verse 101

सावित्रीगमने सर्वा आगता देवयोषितः । भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना विष्णुपत्नी यशस्विनी

Nang si Sāvitrī ay lumisan, dumating ang lahat ng mga dalagang makalangit. Kabilang doon ang marangal at tanyag na asawa ni Viṣṇu, na isinilang kay Bhṛgu sa pamamagitan ni Khyāti.

Verse 102

आमन्त्रिता सदा लक्ष्मीस्तत्रायाता त्वरान्विता । मदिरा च महाभागा योगनिद्रा विभूतिदा

Nang tawagin, si Lakṣmī ay agad na dumating doon, laging mabilis tumugon. Dumating din ang marangal na Madirā, at si Yoganiḍrā na tagapagkaloob ng mga banal na kapangyarihan.

Verse 103

श्रीः कमलालयाभूतिः कीर्तिः श्रद्धा मनस्विनी । पुष्टितुष्टिप्रदा या तु देव्या एताः समागताः

Dumating si Śrī—ang nananahan sa lotus na si Kamalā—kasaganaan, katanyagan, at matatag na pananampalataya; at ang diyosang nagbibigay ng pag-aaruga at kasiyahan—lahat ng mga banal na kapangyarihang ito ay nagtipon.

Verse 104

सती या दक्षतनया उमेति पार्वती शुभा । त्रैलोक्यसुंदरी देवी स्त्रीणां सौभाग्यदायिनी

Siya na dating Satī, ang anak ni Dakṣa—na tinatawag ding Umā, ang mapalad na Pārvatī—ang diyosa, ang kagandahan ng tatlong daigdig, na nagkakaloob ng magandang kapalaran sa mga kababaihan.

Verse 105

जया च विजया चैव मधुच्छंदामरावती । सुप्रिया जनकांता च सावित्र्या मंदिरे शुभे

At naroon sina Jayā at Vijayā, gayundin sina Madhucchandā at Amarāvatī; sina Supriyā at Janakāntā rin—lahat ay nasa mapalad na templo ni Sāvitrī.

Verse 106

गौर्या सह समायातास्सुवेषा भरणान्विताः । पुलोमदुहिता चैव शक्राणी च सहाप्सराः

Kasama ni Gaurī, sila’y dumating na marikit ang bihis at hitik sa mga hiyas; naroon din ang anak ni Pulomā, at si Śakrāṇī (Indrāṇī), kasama ang mga Apsarā.

Verse 107

स्वाहा चापि स्वधाऽऽयाता धूमोर्णा च वरानना । यक्षी तु राक्षसी चैव गौरी चैव महाधना

Nagpakita rin sina Svāhā at Svadhā; si Dhūmorṇā at ang magandang-mukhang Varānanā; gayundin ang Yakṣī at ang Rākṣasī; at si Gaurī rin, labis ang kayamanan.

Verse 108

मनोजवा वायुपत्नी ऋद्धिश्च धनदप्रिया । देवकन्यास्तथाऽऽयाता दानव्यो दनुवल्लभाः

Dumating doon si Manojavā, asawa ni Vāyu, at si Ṛddhi, minamahal ni Dhanada (Kubera); dumating din ang mga dalagang makalangit, at ang mga babaeng Dānava na mahal ni Danu.

Verse 109

सप्तर्षीणां महापत्न्य ऋषीणां च वरांगनाः । एवं भगिन्यो दुहिता विद्याधरीगणास्तथा

Naroon din ang mga dakilang asawa ng Pitong Ṛṣi, at ang mararangal na babae ng iba pang mga pantas; gayundin ang mga kapatid na babae at mga anak na dalaga, at ang mga pangkat ng mga Vidyādharī.

Verse 110

राक्षस्यः पितृकन्याश्च तथान्या लोकमातरः । वधूभिः सस्नुषाभिश्च सावित्री गंतुमिच्छति

Ang mga babaeng Rākṣasī, ang mga anak na babae ng mga Pitṛ, at ang iba pang “mga ina ng mga daigdig”—kasama ang kanilang mga manugang at mga manugang ng mga anak—ninais ni Sāvitrī na lumabas at magtungo.

Verse 111

अदित्याद्यास्तथा सर्वा दक्षकन्यास्समागताः । ताभिः परिवृता साध्वी ब्रह्माणी कमलालया

Si Aditi at ang lahat ng iba pang anak na babae ni Dakṣa ay nagtipon doon. Napalilibutan nila, naroon ang banal at marangal na Brahmāṇī, ang kabiyak ni Brahmā, na ang tahanan ay ang lotus.

Verse 112

काचिन्मोदकमादाय काचिच्छूर्पं वरानना । फलपूरितमादाय प्रयाता ब्रह्मणोंतिकम्

May isang magandang-mukhang babae ang kumuha ng mga modaka (matatamis na kakanin); ang isa nama’y kumuha ng bilao. Taglay ang mga bungang pampuno sa handog, sila’y umalis at nagtungo sa harap ni Brahmā.

Verse 113

आढकीः सह निष्पावा गृहीत्वान्यास्तथापरा । दाडिमानि विचित्राणि मातुलिंगानि शोभना

Ang iba pa’y kumuha ng āḍhakī na mga butil kasama ng niṣpāva na mga butil; gayundin, nagdala sila ng magagandang sari-saring granada at mariringal na citron (mātuliṅga).

Verse 114

करीराणि तथा चान्या गृहीत्वा कमलानि च । कौसुंभकं जीरकं च खर्जूरमपरा तथा

Ang iba’y kumuha ng karīra na bunga at iba pang bagay, at nagtipon din ng mga lotus; ang isa pa nama’y nagdala ng kusumbha (safflower), ng kumin, at gayundin ng mga datiles.

Verse 115

उत्तमान्यपरादाय नालिकेराणि सर्वशः । द्राक्षयापूरितं काचित्पात्रं शृंगाटकं तथा

Kumuha sila ng sari-saring pinakamainam na handog—mga niyog sa lahat ng uri, at isang sisidlang punô ng ubas, pati na rin ang mga singkamas-tubig (water-chestnut).

Verse 116

कर्पूराणि विचित्राणि जंबूकानि शुभानि च । अक्षोटामलकान्गृह्य जंबीराणि तथापरा

Kumuha sila ng sari-saring kamper, ng mapalad na bunga ng jujube, at kinuha rin ang mga nogales at mga bungang āmalaka; ang isa pa’y kumuha rin ng mga jambīra, mga citron (limon).

Verse 117

बिल्वानि परिपक्वानि चिपिटानि वरानना । कार्पासतूलिकाश्चान्या वस्त्रं कौसुंभकं तथा

O marikit ang mukha, naroon ang mga hinog na bunga ng bilva at mga pinipisang keyk; at may iba pang bagay—bulak na wadding at gayundin ang telang tinina ng kusumbha (saffron).

Verse 118

एवमाद्यानि चान्यानि कृत्वा शूर्पे वराननाः । सावित्र्या सहिताः सर्वाः संप्राप्ताः सहसा शुभाः

Sa gayon, matapos isagawa ang mga unang ritwal at ang iba pa, ang lahat ng mapagpala at marikit ang mukha na kababaihan—kasama si Sāvitrī—ay biglang dumating sa salaan (winnowing basket).

Verse 119

सावित्रीमागतां दृष्ट्वा भीतस्तत्र पुरंदरः । अधोमुखः स्थितो ब्रह्मा किमेषा मां वदिष्यति

Nang makita ni Purandara (Indra) na dumarating si Sāvitrī, siya’y natakot doon. Si Brahmā nama’y tumayo na nakayuko ang mukha, iniisip: “Ano kaya ang sasabihin niya sa akin?”

Verse 120

त्रपान्वितौ विष्णुरुद्रौ सर्वे चान्ये द्विजातयः । सभासदस्तथा भीतास्तथा चान्ये दिवौकसः

Napuno ng hiya sina Viṣṇu at Rudra; gayundin ang lahat ng iba pang mga dvija. Nanginig din sa takot ang mga kasapi ng kapulungan, at gayon din ang iba pang mga nilalang na makalangit.

Verse 121

पुत्राः पौत्रा भागिनेया मातुला भ्रातरस्तथा । ऋभवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः

Mga anak, mga apo, mga pamangkin sa kapatid na babae, mga tiyuhin sa ina, at gayundin mga kapatid—at yaong mga diyos na tinatawag na Ṛbhu, na maging sa mga diyos ay mga diyos din.

Verse 122

वैलक्ष्येवस्थिताः सर्वे सावित्री किं वदिष्यति । ब्रह्मपार्श्वे स्थिता तत्र किंतु वै गोपकन्यका

Nakatayo roon ang lahat na waring napapahiya—ano pa nga ba ang masasabi ni Sāvitrī? Ngunit doon, sa tabi ni Brahmā, nakatayo nga ang isang dalagang pastol ng baka.

Verse 123

मौनीभूता तु शृण्वाना सर्वेषां वदतां गिरः । अद्ध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी

Nanatili siyang tahimik, nakikinig sa mga salitang binibigkas ng lahat. Bagaman tinawag ng adhvaryu, ang magandang-kutis na ginang ay hindi lumapit.

Verse 124

शक्रेणान्याहृताभीरा दत्ता सा विष्णुना स्वयम् । अनुमोदिता च रुद्रेण पित्राऽदत्ता स्वयं तथा

Ang babaing Abhīrā na dinala ni Śakra (Indra) mula sa ibang dako ay ibinigay sa pag-aasawa ni Viṣṇu Mismo; at pinahintulutan ito ni Rudra. Gayundin, ang kanyang ama ay siya ring personal na nagkaloob sa kanya (sa pag-aasawa).

Verse 125

कथं सा भविता यज्ञे समाप्तिं वा व्रजेत्कथम् । एवं चिंतयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया

“Paano siya makadadalo sa yajña, at paano ito ganap na matatapos?” Habang sila’y nag-iisip nang gayon, pumasok doon si Kamalā (Lakṣmī), ang nananahan sa lotus.

Verse 126

वृतो ब्रह्मासदस्यैस्तु ऋत्विग्भिर्दैवतैस्तथा । हूयंते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वैदपारगैः

Noon si Brahmā ay napalibutan ng mga kasapi ng kaniyang kapulungan, ng mga pari na tagapagpatupad ng ritwal, at gayundin ng mga diyos; at doon, ang mga banal na apoy ay sinindihan at inihandog ng mga brāhmaṇa na ganap na bihasa sa Veda.

Verse 127

पत्नीशालास्थिता गोपी सैणशृंगा समेखला । क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायंती परमं पदम्

Nakatayo sa silid ng mga asawa, ang babaeng pastol ng baka—may palamuting sungay at may bigkis sa baywang, at nakasuot ng telang lino—ay nagmumuni-muni sa Kataas-taasang Tahanan.

Verse 128

पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्ये च निवेशिता । रूपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा

Siya’y tapat na pativrata, at ang asawa ang kaniyang mismong hininga ng buhay; nakatatag sa karangalan at kahusayan; may kagandahan, malalaking mata, at nagniningning na tila araw sa kaniyang ningning.

Verse 129

द्योतयंती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा । ज्वलमानं तथा वह्निं श्रयंते ऋत्विजस्तथा

Doon, pinaliwanag niya ang kapulungan gaya ng liwanag ng araw; at gayundin, ang mga ritvik na pari ay sumandig at nagkanlong sa naglalagablab na apoy ng paghahandog.

Verse 130

पशूनामिह गृह्णाना भागं स्वस्व चरोर्मुदा । यज्ञभागार्थिनो देवा विलंबाद्ब्रुवते तदा

Habang masayang kinukuha nila rito ang kani-kanilang bahagi ng handog sa yajña at ng mga hayop, ang mga deva—nagnanais ng kanilang bahagi sa sakripisyo—ay nagsalita noon, nagrereklamo sa pagkaantala.

Verse 131

कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं यतः । वेदेष्वेवमधीकारो दृष्टः सर्वैर्मनीषिभिः

Hindi dapat isagawa ang ritwal sa di-wastong panahon, sapagkat ang gawaing wala sa panahon ay hindi nagbubunga. Ganito ang tuntunin ng karapatan at takdang oras sa mga Veda, na kinikilala ng lahat ng pantas.

Verse 132

प्रावर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वयेन संयुक्त शृतेनाध्वर्युणा तथा

Kapag isinasagawa ang ritwal na Prāvargya ng mga Brahmanang ganap sa Veda, ang paring Adhvaryu ay naghahanda rin ng handog—pinakuluan at pinagsama sa dalawang uri ng gatas.

Verse 133

उपहूतेनागते न चाहूतेषु द्विजन्मसु । क्रियमाणे तथा भक्ष्ये दृष्ट्वा देवी रुषान्विता

Nang makita niyang hindi dumarating ang inanyayahang panauhin, at naroon ang mga dalawang-beses-isinilang na hindi naman inanyayahan, at gayon pa man ay inihahanda ang pagkain, ang Diyosa ay napuno ng poot.

Verse 134

उवाच देवी ब्रह्माणं सदोमध्ये तु मौनिनम् । किमेतद्युज्यते देव कर्तुमेतद्विचेष्टितम्

Sinabi ng Diyosa kay Brahmā, na tahimik na nakaupo sa gitna ng kapulungan: “O Panginoon, paano ito nararapat gawin—ang ganitong kakaibang pagkilos?”

Verse 135

मां परित्यज्य यत्कामात्कृतवानसि किल्बिषम् । न तुल्या पादरजसा ममैषा या शिरः कृता

Dahil sa pagnanasa, nagkasala ka sa pagtalikod sa akin. Ang ulo kong iyong pinayukod ay hindi man lamang kapantay ng alabok sa aking mga paa.

Verse 136

यद्वदंति जनास्सर्वे संगताः सदसि स्थिताः । आज्ञामीश्वरभूतानां तां कुरुष्व यदीच्छसि

Anuman ang sinasabi ng lahat ng tao, na nagkatipon at nakaupo sa kapulungan—kung ibig mo, isagawa mo ang utos na iyon, sapagkat wari’y utos iyon ng mga panginoon.

Verse 137

भवता रूपलोभेन कृतं लोकविगर्हितम् । पुत्रेषु न कृता लज्जा पौत्रेषु च न ते प्रभो

Dahil sa kasakiman sa kagandahan, ginawa mo ang kinamumuhian ng daigdig. Wala kang hiya sa harap ng iyong mga anak, ni maging sa iyong mga apo, O panginoon.

Verse 138

कामकारकृतं मन्य एतत्कर्मविगर्हितम् । पितामहोसि देवानामृषीणां प्रपितामहः

Itinuturing kong ang gawang ito’y bunga ng pagnanasa, kaya’t karapat-dapat sisihin. Ikaw ang lolo ng mga diyos at ang lolo-sa-tuhod ng mga rishi.

Verse 139

कथं न ते त्रपा जाता आत्मनः पश्यतस्तनुम् । लोकमध्ये कृतं हास्यमहं चापकृता प्रभो

Paano hindi sumibol sa iyo ang hiya, kahit tinitingnan mo ang sarili mong katawan? Sa gitna ng mga tao ginawa mo akong katatawanan at inapi mo ako, O panginoon.

Verse 140

यद्येष ते स्थिरो भावस्तिष्ठ देव नमोस्तुते । अहं कथं सखीनां तु दर्शयिष्यामि वै मुखम्

Kung tunay na matatag ang iyong pasiya, manatili, O Panginoon—pagpupugay sa iyo. Ngunit paano ko maihaharap ang aking mukha sa aking mga kasama?

Verse 141

भर्त्रा मे विधृता पत्नी कथमेतदहं वदे । ब्रह्मोवाच । ऋत्विग्भिस्त्वरितश्चाहं दीक्षाकालादनंतरम्

“Inagaw ng aking asawa ang aking kabiyak—paano ko ito maibibigkas?” Sinabi ni Brahmā: “Kaya, sa pagmamadali at pag-uudyok ng mga pari ng yajña, ako’y nagpatuloy agad pagkaraan ng panahon ng dīkṣā.”

Verse 142

पत्नीं विना न होमोत्र शीघ्रं पत्नीमिहानय । शक्रेणैषा समानीता दत्तेयं मम विष्णुना

Kung walang asawa, walang handog na homa rito; dalhin agad dito ang aking asawa. Siya’y dinala ni Śakra (Indra); at ang isang ito’y ipinagkaloob sa akin ni Viṣṇu.

Verse 143

गृहीता च मया सुभ्रु क्षमस्वैतं मया कृतम् । न चापराधं भूयोन्यं करिष्ये तव सुव्रते

O marikit, kinuha kita; patawarin mo ang aking nagawa. At ikaw na may marangal na panata, hindi na ako muling magkakasala laban sa iyo.

Verse 144

पादयोः पतितस्तेहं क्षमस्वेह नमोस्तुते । पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ता तदा क्रुद्धा ब्रह्माणं शप्तुमुद्यता

“Ako’y nagpatirapa sa iyong mga paa—patawarin mo ako rito; pagpupugay sa iyo.” Sinabi ni Pulastya: Sa gayong pananalita, siya’y nag-alab sa galit at naghanda nang sumpain si Brahmā.

Verse 145

यदि मेस्ति तपस्तप्तं गुरवो यदि तोषिताः । सर्वब्रह्मसमूहेषु स्थानेषु विविधेषु च

Kung tunay ngang nakapagsagawa ako ng matinding tapasya, at kung nalugod ang aking mga guro, nawa’y manaig ang bisa ng aking kabutihan sa lahat ng kapulungan ni Brahmā at sa sari-saring banal na pook.

Verse 146

नैव ते ब्राह्मणाः पूजां करिष्यंति कदाचन । ॠते तु कार्तिकीमेकां पूजां सांवत्सरीं तव

Kailanma’y hindi ka sasambahin ng mga brāhmaṇa—maliban sa iisang pagdiriwang sa Kārtika: ang taunang pagsamba para sa iyo.

Verse 147

करिष्यंति द्विजाः सर्वे मर्त्या नान्यत्र भूतले । एतद्ब्रह्माणमुक्त्वाह शतक्रतुमुपस्थितम्

Gagawin ito ng lahat ng dalawang-ulit-na-ipinanganak bilang mga mortal—at wala nang iba pang dako sa ibabaw ng lupa. Pagkasabi nito kay Brahmā, saka niya hinarap si Śatakratu (Indra) na nakatayo sa tabi.

Verse 148

भोभोः शक्र त्वयानीता आभीरी ब्रह्मणोंतिकम् । यस्मात्ते क्षुद्रकं कर्म तस्मात्वं लप्स्यसे फलम्

“Hoy, Śakra (Indra)! Dinala mo ang babaeng Ābhīrī sa harap ni Brahmā. Yamang hamak at marumi ang iyong ginawa, tiyak na tatanggapin mo ang nararapat na bunga nito.”

Verse 149

यदा संग्राममध्ये त्वं स्थाता शक्र भविष्यसि । तदा त्वं शत्रुभिर्बद्धो नीतः परमिकां दशाम्

Kapag sa gitna ng digmaan ikaw ay tatayo, O Śakra, sa sandaling iyon ay tatalian ka ng iyong mga kaaway at dadalhin sa sukdulang kalagayan ng pagdurusa.

Verse 150

अकिंचनो नष्टसत्वः शत्रूणां नगरे स्थितः । पराभवं महत्प्राप्य न चिरादेव मोक्ष्यसे

Dukha at salat sa yaman, at nawalan ng tapang, naninirahan ka sa lungsod ng iyong mga kaaway; matapos magdanas ng malaking pagkatalo, di magtatagal at ikaw ay pakakawalan, maililigtas.

Verse 151

शक्रं शप्त्वा तदा देवी विष्णुं वाक्यमथाब्रवीत् । भृगुवाक्येन ते जन्म यदा मर्त्ये भविष्यति

Nang sumpain noon ng Diyosa si Śakra (Indra), saka niya sinabi kay Viṣṇu ang mga salitang ito: “Kapag, ayon sa pahayag ni Bhṛgu, ang iyong kapanganakan ay maganap sa daigdig ng mga mortal…”

Verse 152

भार्यावियोगजं दुःखं तदा त्वं तत्र भोक्ष्यसे । हृता ते शत्रुणा पत्नी परे पारो महोदधेः

Doon mo pagdaraanan ang dalamhating isinilang sa pagkawalay sa iyong asawa. Inagaw ng kaaway ang iyong maybahay, sa malayong pampang ng dakilang karagatan.

Verse 153

न च त्वं ज्ञास्यसे नीतां शोकोपहतचेतनः । भ्रात्रा सह परं कष्टामापदं प्राप्य दुःखितः

At hindi mo mauunawaan ang nangyari sa kanya, sapagkat ang iyong isip ay tinamaan ng matinding dalamhati; kasama ng iyong kapatid, masasadlak ka sa sukdulang mabigat na kapahamakan at magdurusa.

Verse 154

यदा यदुकुले जातः कृष्णसंज्ञो भविष्यसि । पशूनां दासतां प्राप्य चिरकालं भ्रमिष्यसि

Kapag ikaw ay isinilang sa angkan ng Yadu at makikilala sa pangalang “Kṛṣṇa,” mahuhulog ka sa pagkaalipin sa piling ng mga hayop, at maglalagalag nang mahabang panahon.

Verse 155

तदाह रुद्रं कुपिता यदा दारुवने स्थितः । तदा त ॠषयः क्रुद्धाः शापं दास्यंति वै हर

Nang si Rudra ay nananahan sa Dāruvana, siya, sa tindi ng galit, ay nagsalita sa kanya. Noon din, ang mga ṛṣi ay nagngitngit at naghanda ngang magpataw ng sumpa, O Hara.

Verse 156

भोभोः कापालिक क्षुद्र स्त्रीरस्माकं जिहीर्षसि । तदेतद्दर्पितं तेद्य भूमौ लिगं पतिष्यति

“Hoy, hamak na Kāpālika! Inaagaw mo ang aming babae. Kaya ngayong araw, ang mapagmataas mong liṅga ay babagsak sa lupa!”

Verse 157

विहीनः पौरुषेण त्वं मुनिशापाच्च पीडितः । गंगाद्वारे स्थिता पत्नी सा त्वामाश्वासयिष्यति

Wawalan ka ng lakas-panlalaki at pahihirapan ng sumpa ng isang muni; ngunit aaliwin ka ng iyong asawa na nananatili sa Gangādvāra.

Verse 158

अग्ने त्वं सर्वभक्षोसि पूर्वं पुत्रेण मे कृतः । भृगुणा धर्मनित्येन कथं दग्धं दहाम्यहम्

O Agni, ikaw ay tagalamon ng lahat; gayunman, noon ay nilikha ka ng aking anak—ni Bhṛgu, na laging matatag sa dharma. Paano ko susunugin ang nasunog na?

Verse 159

जातवेदस्स रुद्रस्त्वां रेतसा प्लावयिष्यति । अमेध्येषु च ते जिह्वा अधिकं प्रज्वलिष्यति

Yaong Rudra, ang Jātavedas na ganap na nakaaalam, ay lulunod sa iyo sa kanyang binhi; at sa harap ng maruruming bagay, ang iyong dila ay lalo pang mag-aalab.

Verse 160

ब्राह्मणानृत्विजः सर्वान्सावित्री वै शशाप ह । प्रतिग्रहार्थाग्निहोत्रो वृथाटव्याश्रयास्तथा

Tunay ngang isinumpa ni Sāvitrī ang lahat ng paring brāhmaṇa: “Nawa’y ang inyong mga agnihotra ay gawin lamang dahil sa pagtanggap ng mga kaloob, at nawa’y sa walang saysay ay magkubli rin kayo sa gubat.”

Verse 161

सदा तीर्थानि क्षेत्राणि लोभादेव भजिष्यथ । परान्नेषु सदा तृप्ता अतृप्तास्स्वगृहेषु च

Dahil sa lubos na kasakiman, lagi ninyong dadalawin ang mga tīrtha at banal na pook; laging busog sa pagkain ng iba, ngunit di nasisiyahan sa sarili ninyong tahanan.

Verse 162

अयाज्ययाजनं कृत्वा कुत्सितस्य प्रतिग्रहम् । वृथाधनार्जनं कृत्वा व्ययं चैव तथा वृथा

Nakapagsagawa kayo ng yajña para sa mga di dapat paghandugan, tumanggap ng kaloob mula sa hamak na tao, nagtipon ng yaman nang walang saysay, at gayon din ay winaldas ito nang walang saysay—

Verse 163

प्रेतानां तेन प्रेतत्वं भविष्यति न संशयः । एवं शक्रं तथा विष्णुं रुद्रं वै पावकं तथा

Dahil dito, tiyak na darating ang kalagayang pagiging preta sa mga pretang iyon—walang pag-aalinlangan. Gayon din niyang binanggit si Śakra, at gayundin si Viṣṇu, si Rudra, at si Pāvaka (Agni).

Verse 164

ब्रह्माणं ब्राह्मणांश्चैव सर्वांस्तानाशपद्रुषा । शापं दत्वा तथा तेषां निष्क्रांता सदसस्तथा

Sa galit ay isinumpa niya si Brahmā at ang lahat ng mga brāhmaṇa; matapos ibigay ang sumpa sa kanila, lumisan din siya mula sa kapulungan.

Verse 165

ज्येष्ठं पुष्करमासाद्य तदा सा च व्यवस्थिता । लक्ष्मीं प्राह सतीं तां च शक्रभार्यां वराननाम्

Nang marating niya si Jyeṣṭhā sa Puṣkara, tumigil siya roon at nagsalita kay Lakṣmī—banal na sādvī, marikit ang mukha—na siya ring asawa ni Śakra.

Verse 166

युवतीस्तास्तथोवाच नात्र स्थास्यामि संसदि । तत्र चाहं गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न च ध्वनिम्

Pagkatapos ay sinabi niya sa mga dalagang iyon: “Hindi ako mananatili sa kapulungang ito. Pupunta ako sa pook na ni isang tunog ay hindi ko maririnig.”

Verse 167

ततस्ताः प्रमदाः सर्वाः प्रयाताः स्वनिकेतनम् । सावित्री कुपिता तासामपि शापाय चोद्यता

Pagkaraan, ang lahat ng babaeng iyon ay umuwi sa kani-kanilang tahanan. Si Sāvitrī, nagngangalit sa galit, ay naudyok ding sumpain sila.

Verse 168

यस्मान्मां तु परित्यज्य गतास्ता देवयोषितः । तासामपि तथा शापं प्रदास्ये कुपिता भृशम्

“Sapagkat iniwan nila ako at lumisan ang mga diwata, ako—sa matinding poot—ay magpapataw rin ng sumpa sa kanila.”

Verse 169

नैकत्रवासो लक्ष्म्यास्तु भविष्यति कदाचन । क्षुद्रा सा चलचित्ता च मूर्खेषु च वसिष्यति

“Si Lakṣmī ay hindi kailanman nananatili sa iisang dako. Siya’y hamak at pabagu-bago ang isip, at maninirahan sa piling ng mga hangal.”

Verse 170

म्लेच्छेषु पार्वतीयेषु कुत्सिते कुत्सिते तथा । मूर्खेषु चावलिप्तेषु अभिशप्ते दुरात्मनि

Sa mga mleccha, sa mga naninirahan sa kabundukan, sa mga kasuklam-suklam—muli’t muli; sa mga mangmang at mapagmataas, sa mga sinumpa at may masamang kaluluwa.

Verse 171

एवंविधे नरे स्यात्ते वसतिः शापकारिता । शापं दत्वा ततस्तस्या इंद्राणीमशपत्ततदा

“Sa taong ganyang uri, ang iyong paninirahan mismo ang nagiging sanhi ng sumpa.” Pagkasambit ng sumpa, noon ding sandali ay isinumpa rin niya si Indrāṇī.

Verse 172

ब्रह्महत्या गृहीतेंद्रे पत्यौ ते दुःखभागिनि । नहुषापहृते राज्ये दृष्ट्वा त्वां याचयिष्यति

O ikaw na nababalot ng dalamhati—kapag ang iyong asawa na si Indra ay sinakmal ng kasalanang pagpatay sa brāhmaṇa, at kapag ang paghahari ay inagaw ni Nahusha, makikita ka niya at magmamakaawa sa iyo.

Verse 173

अहमिंद्रः कथं चैषा नोपस्थास्यति बालिशा । सर्वान्देवान्हनिष्यामि न लप्स्येहं शचीं यदि

“Ako si Indra—paanong ang hangal na babaeng ito’y hindi lalapit sa akin? Kung hindi ko makakamtan dito si Śacī, papatayin ko ang lahat ng mga diyos.”

Verse 174

नष्टा त्वं च तदा त्रस्ता वाक्पतेर्दुःखिता गृहे । वसिष्यसे दुराचारे मम शापेन गर्विते

At sa gayon, ikaw ay mawawala at manginginig sa takot, maninirahan sa bahay ni Vākpati sa dalamhati. O masamang asal, o mapagmataas—doon ka mananahan dahil sa aking sumpa.

Verse 175

देवभार्यासु सर्वासु तदा शापमयच्छत । न चापत्यकृतां प्रीतिमेताः सर्वा लभिष्यथ

Pagkatapos, nagbitiw siya ng sumpa sa lahat ng mga asawa ng mga diyos: “Wala sa inyo ang makatatamo ng ligayang nagmumula sa pagkakaroon ng supling.”

Verse 176

दह्यमाना दिवारात्रौ वंध्याशब्देन दूषिताः । गौर्य्यप्येवं तदा शप्ता सावित्र्या वरवर्णिनी

Nasusunog sila araw at gabi, nadungisan ng panlalait na “baog”; gayon din noon ay sinumpa si Gaurī sa kaparehong paraan ng maputing-balat na Sāvitrī, ang marikit ang anyo.

Verse 177

रुदमाना तु सा दृष्टा विष्णुना च प्रसादिता । मा रोदीस्त्वं विशालाक्षि एह्यागच्छ सदा शुभे

Nang makita siyang umiiyak, magiliw siyang inaliw ni Viṣṇu: “Huwag kang lumuha, O malalapad ang mga mata; lumapit ka—O laging mapalad na ginang.”

Verse 178

प्रविश्य च सभां देहि मेखलां क्षौमवाससी । गृहाण दीक्षां ब्रह्माणि पादौ च प्रणमामि ते

“Pumasok ka sa kapulungan at ibigay (sa akin) ang pamigkis at ang mga kasuotang lino. O Brahmāṇī, tanggapin mo ang pagsisimula; at ako’y yumuyukod sa iyong mga paa.”

Verse 179

एवमुक्ताऽब्रवीदेनं न करोमि वचस्तव । तत्र चाहं गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न वै ध्वनिम्

Sa gayong pananalita, sinabi niya sa kanya: “Hindi ko susundin ang iyong salita. Pupunta ako roon sa pook na hindi ko maririnig ang anumang tunog.”

Verse 180

एतावदुक्त्वा सारुह्य तस्मात्स्थानद्गिरौ स्थिता । विष्णुस्तदग्रतः स्थित्वा बध्वा च करसंपुटं

Pagkasabi ng gayon lamang, siya’y sumakay at nanatili sa bundok sa dakong yaon. Si Viṣṇu, na nakatayo sa harap niya, ay pinagdugtong ang mga palad bilang pagpupugay.

Verse 181

तुष्टाव प्रणतो भूत्वा भक्त्या परमया स्थितः । विष्णुरुवाच । सर्वगा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतोद्भुता

Pagpupuri at pagyukod ang ginawa niya, nanatiling may sukdulang debosyon. At nagsalita si Viṣṇu: “Siya’y laganap sa lahat—nasa lahat ng nilalang—dapat makita sa bawat dako, kahanga-hanga sa lahat ng paraan.”

Verse 182

सदसच्चैव यत्किंचिद्दृश्यं तन्न विना त्वया । तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिमीप्सुभिः

Anumang nakikita—tunay man o di-tunay—ay hindi umiiral nang hiwalay sa iyo. Gayunman, may ilang pook na dapat dalawin ng mga naghahangad ng espirituwal na kaganapan.

Verse 183

स्मर्तव्या भूमिकामैर्वा तत्प्रवक्ष्यामि तेग्रतः । सावित्री पुष्करे नाम तीर्थानां प्रवरे शुभे

O ng mga nagnanais ng mga antas ng banal na pagsasanay, ito’y dapat alalahanin. Ipapahayag ko ngayon sa iyo nang hayagan: ang Sāvitrī sa Puṣkara—mapalad, at pinakadakila sa mga tīrtha.

Verse 184

वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिंगधारिणी । प्रयागे ललितादेवी कामुका गंधमादने

Sa Vārāṇasī siya’y si Viśālākṣī; sa Naimiṣa siya’y si Liṅgadhāriṇī; sa Prayāga siya’y si Lalitādevī; at sa Gandhamādana siya’y tinatawag na Kāmukā.

Verse 185

मानसे कुमुदा नाम विश्वकाया तथांबरे । गोमंते गोमती नाम मंदरे कामचारिणी

Sa Mānasarovara siya’y tinatawag na Kumudā; sa kalangitan, Viśvakāyā ang Kanyang pangalan. Sa Gomanta, Gomatī; at sa Mandara, siya’y malayang gumagalaw bilang Kāmacāriṇī.

Verse 186

मदोत्कटा चैत्ररथे जयंती हस्तिनापुरे । कान्यकुब्जे तथा गौरी रंभा मलयपर्वते

Sa Caitraratha, siya’y sinasamba bilang Madotkaṭā; sa Hastināpura, bilang Jayantī. Sa Kānyakubja naman, siya’y Gaurī; at sa bundok Malaya, siya’y Rambhā.

Verse 187

एकाम्रके कीर्तिमती विश्वा विश्वेश्वरी तथा । कर्णिके पुरुहस्तेति केदारे मार्गदायिका

Sa Ekāmra, siya’y tinatawag na Kīrtimatī; at siya rin ay Viśvā at Viśveśvarī. Sa Karṇikā, siya’y kilala bilang Puruhastā; at sa Kedāra, bilang Mārgadāyikā, ang tagapagpakita ng landas.

Verse 188

नंदा हिमवतः पृष्टे गोकर्णे भद्रकालिका । स्थाण्वीश्वरे भवानी तु बिल्वके बिल्वपत्रिका

Sa likuran, sa hilagang dalisdis ng Himavat, siya’y kilala bilang Nandā; sa Gokarṇa, bilang Bhadrakālikā. Sa Sthāṇvīśvara, siya’y Bhavānī; at sa Bilvaka, siya’y Bilvapatrikā.

Verse 189

श्रीशैले माधवीदेवी भद्रा भद्रेश्वरी तथा । जया वराहशैले तु कमला कमलालये

Sa Śrīśaila, siya’y Mādhavīdevī; siya rin ay Bhadrā at Bhadreśvarī. Sa Varāha-śaila, siya’y Jayā; at sa Kamalālaya, siya’y Kamalā.

Verse 190

रुद्रकोट्यां तु रुद्राणी काली कालंजरे तथा । महालिंगे तु कपिला कर्कोटे मंगलेश्वरी

Sa Rudrakoṭī siya’y si Rudrāṇī; sa Kālañjara naman, si Kālī. Sa Mahāliṅga siya’y Kapilā; at sa Karkoṭa, si Maṅgaleśvarī.

Verse 191

शालिग्रामे महादेवी शिवलिंगे जलप्रिया । मायापुर्यां कुमारी तु संताने ललिता तथा

Sa Śālagrāma siya’y Mahādevī; sa Śiva-liṅga, si Jalapriyā. Sa Māyāpurī tunay na siya’y Kumārī, at sa pagpapala ng supling, gayon din siya’y Lalitā.

Verse 192

उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला । गयायां मंगला नाम विमला पुरुषोत्तमे

Sa Sahasrākṣa siya’y tinatawag na Utpalākṣī; sa Hiraṇyākṣa, Hiraṇyākṣī; at siya rin ay Mahotpalā. Sa Gayā siya’y kilala bilang Maṅgalā, at sa Puruṣottama siya’y Vimalā.

Verse 193

विपाशायाममोघाक्षी पाटला पुण्यवर्द्धने । नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकूटे भद्रसुंदरी

Sa ilog na Vipāśā siya’y kilala bilang Amoghākṣī; sa Puṇyavardhana, bilang Pāṭalā. Sa bundok na Supārśva siya’y Nārāyaṇī; at sa Trikūṭa, siya’y Bhadrasuṃdarī.

Verse 194

विपुले विपुला नाम कल्याणी मलयाचले । कोटवी कोटितीर्थे तु सुगंधा माधवीवने

Sa Vipula, siya’y may pangalang Vipulā; sa bundok na Malaya, siya’y Kalyāṇī. Sa Koṭitīrtha siya’y Koṭavī; at sa kakahuyang Mādhavī, siya’y Sugandhā.

Verse 195

कुब्जाम्रके त्रिसंध्या तु गंगाद्वारे हरिप्रिया । शिवकुंडे शिवानंदा नंदिनी देविकातटे

Sa Kubjāmraka siya’y tinatawag na Trisaṃdhyā; sa Gaṅgādvāra, Haripriyā; sa Śivakuṇḍa, Śivānandā; at sa pampang ng ilog Devikā, Nandinī.

Verse 196

रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृंदावने तथा । देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी

Sa Dvāravatī nananahan si Rukmiṇī; gayundin sa Vṛndāvana si Rādhā. Sa Mathurā naninirahan si Devakī; at sa Pātāla nananahan ang Kataas-taasang Diyosa, si Parameśvarī.

Verse 197

चित्रकूटे तथा सीता विंध्ये विंध्यनिवासिनी । सह्याद्रावेकवीरा तु हरिश्चंद्रे तु चंद्रिका

Sa Citrakūṭa siya’y tinatawag na Sītā; sa lupain ng Vindhya, bilang Vindhya-nivāsinī, ang Ginang na nananahan sa Vindhya. Sa kabundukang Sahya siya’y Ekavīrā; at sa Hariścandra siya’y Candrikā.

Verse 198

रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती । करवीरे महालक्ष्मी रुमादेवी विनायके

Sa Rāma-tīrtha siya’y sinasamba bilang Ramaṇā; sa Yamunā siya’y Mṛgāvatī. Sa Karavīra siya’y iginagalang bilang Mahālakṣmī, at sa Vināyaka siya’y kilala bilang Rumādevī.

Verse 199

अरोगा वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी । अभया पुष्पतीर्थे तु अमृता विंध्यकंदरे

Sa Vaidyanātha siya’y tinatawag na Arogā; sa Mahākāla, Maheśvarī. Sa Puṣpa-tīrtha siya’y Abhayā; at sa mga yungib ng Vindhya, siya’y Amṛtā.

Verse 200

मांडव्ये मांडवी देवी स्वाहा माहेश्वरे पुरे । वेगले तु प्रचंडाथ चंडिकामरकंटके

Sa Māṇḍavya-tīrtha ay ang diyosang Māṇḍavī; sa lungsod ng Māheśvara ay si Svāhā; sa Vegala ay si Pracaṇḍā; at sa Caṇḍikāmarakaṇṭaka ay ang diyosang may gayong pangalan.