Adhyaya 91

Verse 1

कुंजलौवाच । ब्रह्महत्याभिभूतस्तु सहस्राक्षो यदा पुरा । गौतमस्य प्रियासंगादगम्यागमनं महत्

Sinabi ni Kuñjala: Noong unang panahon, nang ang libong-mata (Indra) ay nabibigatan ng kasalanang pagpatay sa brāhmaṇa, dahil sa pakikisama sa minamahal ni Gautama (Ahalyā), nagawa niya ang malaking paglabag—ang paglapit sa hindi dapat lapitan.

Verse 2

संजातं पातकं तस्य त्यक्तो देवैश्च ब्राह्मणैः । सहस्राक्षस्तपस्तेपे निरालंबो निराश्रयः

Sumibol ang kasalanan para sa kanya; tinalikuran siya ng mga deva at ng mga brāhmaṇa. Kaya ang Sahasrākṣa (Indra), walang sandigan at walang kanlungan, ay nagsagawa ng matitinding tapasya.

Verse 3

तपोंते देवताः सर्वा ऋषयो यक्षकिन्नराः । देवराजस्य पूजार्थमभिषेकं प्रचक्रिरे

Sa banal na pook ng pag-aayuno at tapas, ang lahat ng mga deva—kasama ang mga rishi, Yaksha, at Kinnara—ay nagsagawa ng abhiṣeka upang parangalan ang Hari ng mga Deva.

Verse 4

देशं मालवकं नीत्वा देवराजं सुतोत्तम । चक्रे स्नानं महाभाग कुंभैरुदकपूरितैः

O pinakamabuting anak, dinala niya ang Devarāja sa lupain ng Mālava; at ang mapalad na iyon ay nagsagawa ng paliligo-ritwal gamit ang mga banga na punô ng tubig.

Verse 5

स्नापितुं प्रथमं नीतो वाराणस्यां स्वयं ततः । प्रयागे तु सहस्राक्ष अर्घतीर्थे ततः पुनः

Una, dinala siya upang paliguan sa Vārāṇasī, at siya mismo ang nanguna; pagkatapos, O may sanlibong mata, dinala siya sa Prayāga, at muli pa, sa Arghatīrtha.

Verse 6

पुष्करेण महात्मासौ स्नापितः स्वयमेव हि । ब्रह्मादिभिः सुरैः सर्वैर्मुनिवृंदैर्द्विजोत्तम

Ang dakilang-loob na iyon ay tunay na pinaliguan ni Puṣkara mismo—sa harap ni Brahmā at ng iba pang mga deva, ng lahat ng mga diyos, at ng mga pulutong ng mga muni, O pinakamabuting dvija.

Verse 7

नागैर्वृक्षैर्नागसर्पैर्गंधर्वैस्तु सकिन्नरैः । स्नापितो देवराजस्तु वेदमंत्रैः सुसंस्कृतः

Pagkaraan, ang Hari ng mga Deva ay seremonyal na pinaliguan ng mga Nāga, ng mga banal na punò, ng mga ahas na Nāga, ng mga Gandharva at ng mga Kinnara—pinabanal ng maayos na bigkas na mga mantrang Veda.

Verse 8

मुनिभिः सर्वपापघ्नैस्तस्मिन्काले द्विजोत्तम । शुद्धे तस्मिन्महाभागे सहस्राक्षे महात्मनि

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, nang panahong yaon, sa pamamagitan ng mga muni na pumupuksa sa lahat ng kasalanan—nang ang mapalad, dakilang-espiritu, libong-mata ay nalinis—nagkagayon ito.

Verse 9

ब्रह्महत्या गता तस्य अगम्यागमनं तथा । ब्रह्महत्या ततो नष्टा अगम्यागमनेन च

Dumating sa kaniya ang kasalanang brahma-hatyā, ang pagpatay sa isang brāhmaṇa, at gayundin ang kasalanan ng paglapit sa ipinagbabawal na babae. Pagkaraan, ang brahma-hatyā ay napawi sa mismong paglapit na yaon.

Verse 10

पापेन तेन घोरेण सार्द्धमिंद्रस्य भूतले । सुप्रसन्नः सहस्राक्षस्तीर्थेभ्यो हि वरं ददौ

Dahil sa kakila-kilabot na kasalanang yaon, at kasama si Indra sa ibabaw ng lupa, ang libong-mata (Indra), na lubhang nalugod, ay tunay na nagkaloob ng biyaya sa mga banal na tīrtha.

Verse 11

भवंतस्तीर्थराजानो भविष्यथ न संशयः । मत्प्रसादात्पवित्राश्च यस्मादहं विमोक्षितः

Tunay na kayo’y magiging mga hari sa mga banal na tawiran (tīrtha)—walang pag-aalinlangan. Sa aking biyaya kayo’y magiging dalisay, sapagkat sa pamamagitan ninyo ako’y napalaya.

Verse 12

सुघोरात्किल्बिषादत्र युष्माभिर्विमलैरहम् । एवं तेभ्यो वरं दत्वा मालवाय वरं ददौ

“Dito, sa pamamagitan ninyong mga dalisay, ako’y napalaya mula sa sukdulang kakila-kilabot na kasalanan. Kaya, matapos magkaloob ng mga biyaya sa kanila, nagkaloob din siya ng biyaya sa Mālava.”

Verse 13

यस्मात्त्वया मलं मेऽद्य विधृतं श्रमदायकम् । तस्मात्त्वमन्नपानैश्च धनधान्यैरलंकृतः

Sapagkat ngayo’y dinala mo ang aking dumi—isang nakapapagod na pasanin—kaya nawa’y pagpalain ka ng pagkain at inumin, at pagandahin ng yaman at masaganang butil.

Verse 14

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादान्न संशयः । सुदुःकालैर्विना त्वं तु भविष्यसि सुपुण्यवान्

Tunay na uunlad ka—walang pag-aalinlangan. Sa aking biyaya, walang kawalang-katiyakan. At ikaw, nang hindi daraan sa mabibigat na panahon, ay magiging lubhang mapagpala sa kabutihan.

Verse 15

एवं तस्मै वरं दत्वा देवराजः पुरंदरः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि देशो मालवकस्तथा

Sa gayon, matapos igawad ang biyaya sa kanya, si Purandara, ang hari ng mga deva, ay nagpahayag na ang mga banal na pook—ang lahat ng tīrtha—at gayundin ang lupain ng Mālava ay mapupuspos ng kabanalan at bisa ng kabutihan.

Verse 16

आखंडलेन सार्द्धं ते स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे । सूत उवाच । तदाप्रभृति चत्वारः प्रयागः पुष्करस्तथा

Kasama ni Ākhaṇḍala (Indra), sila’y nagbalik sa sarili nilang tahanan. Wika ni Sūta: Mula noon, may apat na banal na pook—ang Prayāga, at gayundin ang Puṣkara...

Verse 17

वाराणसी चार्घतीर्थं प्राप्ता राजत्वमुत्तमम्

Ang Vārāṇasī, nang marating ang banal na tawiran na tinatawag na Cārgha-tīrtha, ay nagkamit ng pinakamataas na paghahari.

Verse 18

कुंजल उवाच । अस्ति पंचालदेशेषु विदुरो नाम क्षत्रियः । तेन मोहप्रसंगेन ब्राह्मणो निहतः पुराः

Wika ni Kuñjala: Sa lupain ng Pañcāla ay may isang kṣatriya na nagngangalang Vidura. Noong unang panahon, dahil sa pagkahulog niya sa pagkalito, isang brāhmaṇa ang napatay niya.

Verse 19

शिखासूत्रविहीनस्तु तिलकेन विवर्जितः । भिक्षार्थमटतेसोऽपि ब्रह्मघ्नोहं समागतः

Walang śikhā at walang banal na sinulid, at ni tilaka’y wala; bagaman siya’y gumagala upang mamalimos, sa katotohanan siya’y mamamatay-tao ng brāhmaṇa—kaya ako’y naparito upang ipahayag ito.

Verse 20

ब्रह्मघ्नाय सुरापाय भिक्षा चान्नं प्रदीयताम् । गृहेष्वेवं समस्तेषु भ्रमते याचते पुरा

“Magkaloob ng limos at pagkain maging sa pumatay ng brāhmaṇa at maging sa umiinom ng alak.” Ganito noon, siya’y gumagala at namamalimos sa lahat ng tahanan.

Verse 21

एवं सर्वेषु तीर्थेषु अटित्वैव समागतः । ब्रह्महत्या न तस्यापि प्रयाति द्विजसत्तम

Kaya, kahit nalibot na niya ang lahat ng mga tīrtha at nakabalik, hindi pa rin lumilisan sa kanya ang kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa, O pinakadakila sa mga dvija.

Verse 22

वृक्षच्छायां समाश्रित्यदह्यमानेन चेतसा । संस्थितो विदुरः पापो दुःखशोकसमन्वितः

Sumilong sa lilim ng isang puno, tumindig doon ang makasalanang Vidura—nag-aalab ang kanyang diwa sa loob—nababalot ng pighati at dalamhati.

Verse 23

चंद्रशर्मा ततो विप्रो महामोहेन पीडितः । न्यवसन्मागधे देशे गुरुघातकरश्च सः

Pagkaraan, ang brāhmaṇang si Candraśarmā, pinahirapan ng matinding pagkalito, ay nanirahan sa lupain ng Magadha; at siya’y naging mamamatay ng sariling guro.

Verse 24

स्वजनैर्बंधुवर्गैश्च परित्यक्तो दुरात्मवान् । स हि तत्र समायातो यत्रासौ विदुरः स्थितः

Tinalikuran ng sariling mga tao at ng mga kamag-anak, ang masamang-loob na iyon ay nagtungo roon—oo, dumating siya sa mismong pook na tinutuluyan ni Vidura.

Verse 25

शिखासूत्रविहीनस्तु विप्रलिंगैर्विवर्जितः । तदासौ पृच्छितस्तेन विदुरेण दुरात्मना

Wala na ang kanyang śikhā at sagradong sinulid, at wala rin ang panlabas na tanda ng isang brāhmaṇa; noon ay tinanong siya ni Vidura, yaong masamang-loob.

Verse 26

भवान्को हि समायातोः दुर्भगो दग्धमानसः । विप्रलिंगविहीनस्तु कस्मात्त्वं भ्रमसे महीम्

“Sino ka na naparito rito—kapus-palad at ang puso’y tila nasunog sa dalamhati? At bakit ka gumagala sa daigdig, na wala ang mga tanda ng isang brāhmaṇa?”

Verse 27

विदुरेणोक्तमात्रस्तु चंद्रशर्मा द्विजाधमः । आचष्टे सर्वमेवापि यथापूर्वकृतं स्वकम्

Pagkasabi pa lamang ni Vidura, si Candraśarmā—pinakamababa sa mga ‘dalawang-beses isinilang’—ay agad nagsimulang isalaysay ang lahat, ayon sa pagkakagawa niya noon.

Verse 28

पातकं च महाघोरं वसता च गुरोर्गृहे । महामोहगतेनापि क्रोधेनाकुलितेन च

Kahit ang pinakakakilabot na kasalanan ay maaaring magawa ng naninirahan sa bahay ng guro, kapag nalugmok sa matinding pagkalito at ginugulo ng poot.

Verse 29

गुरोर्घातः कृतः पूर्वं तेन दग्धोस्मि सांप्रतम् । चंद्रशर्मा च वृत्तांतमुक्त्वा सर्वमपृच्छत

“Noon, pinaslang ko ang aking guro; dahil doon, ngayo’y sinusunog ako ng pagdurusa.” Matapos isalaysay ang buong pangyayari, si Candraśarman ay nagtanong ng lahat ng dapat malaman.

Verse 30

भवान्को हि सुदुःखात्मा वृक्षच्छायां समाश्रितः । विदुरेण समासेन आत्मपापं निवेदितम्

Sino ka, na labis na pinahihirapan ng dalamhati, na sumisilong sa lilim ng puno? Sa maikling salita, ipahayag mo sa akin ang kasalanang iyo ring sarili.

Verse 31

अथ कश्चिद्द्विजः प्राप्तस्तृतीयः श्रमकर्षितः । वेदशर्मेति वै नाम बहुपातकसंचयः

Pagkaraan, dumating ang ikatlo—isang brahmana—na lupaypay sa pagod. Ang kanyang pangalan ay Vedaśarman, na pasan ang naipong maraming kasalanan.

Verse 32

द्वाभ्यामपि सुसंपृष्टः को भवान्दुःखिताकृतिः । कस्माद्भ्रमसि वै पृथ्वीं वद भावं त्वमात्मनः

Mahigpit na tinanong ng dalawa: “Sino ka, na may anyo ng dalamhati? Bakit ka gumagala sa ibabaw ng lupa? Ihayag mo sa amin ang tunay na kalagayan ng iyong sarili.”

Verse 33

वेदशर्मा ततः सर्वमात्मचेष्टितमेव च । कथयामास ताभ्यां वै ह्यगम्यागमनं कृतम्

Pagkaraan, isinalaysay ni Vedaśarmā sa dalawang iyon ang lahat—ang lahat ng naganap dahil sa sarili niyang gawa—na nagkaroon ng ipinagbabawal na pagsasama, ang paglapit sa hindi dapat lapitan.

Verse 34

धिक्कृतः सर्वलोकैश्च अन्यैः स्वजनबांधवैः । तेन पापेन संलिप्तो भ्रमाम्येवं महीमिमाम्

Hinamak ng lahat ng tao, at pati ng aking sariling mga kamag-anak at kaanak, gumagala ako sa ibabaw ng daigdig na ito, nabahiran ng kasalanang iyon.

Verse 35

वंजुलो नाम वैश्योथ सुरापायी समागतः । स गोघ्नश्च विशेषेण तैश्च पृष्टो यथा पुरा

Pagkatapos ay dumating ang isang Vaiśya na ang pangalan ay Vaṃjula, isang umiinom ng nakalalasing. Siya rin, lalo na, ay mamamatay ng baka; at gaya ng dati, siya’y tinanong nila.

Verse 36

तेन आवेदितं सर्वं पातकं यत्पुराकृतम् । तैराकर्णितमन्यैश्च सर्वं तस्यप्रभाषितम्

Sa kanya, buong ipinagtapat ang bawat kasalanang nagawa noon; at sila—pati ang iba pa—ay nakinig sa lahat ng kanyang sinabi.

Verse 37

एवं चत्वारःपापिष्ठा एकस्थानं समागताः । कः कस्यापि न संपर्कं भोजनाच्छादनेन च

Sa gayon, ang apat na lubhang makasalanan ay nagtipon sa iisang lugar; ngunit wala ni isa ang nakihalubilo sa iba—ni sa pagsasalo ng pagkain, ni sa pagsasalo ng kasuotan.

Verse 38

करोति च महाभाग वार्तां चक्रुः परस्परम् । न विशंत्यासने चैके न स्वपंत्येकसंस्तरे

At, O marangal, sila’y nag-usap-usap sa isa’t isa. May ilan na ayaw umupo sa iisang luklukan, at may ilan na ayaw matulog sa iisang higaan.

Verse 39

एवं दुःखसमाविष्टा नानातीर्थेषु वै गताः । तेषां तु पापका घोरा न नश्यंति च नंदन

Kaya, nababalot ng matinding dalamhati, sila’y nagtungo nga sa sari-saring mga banal na tīrtha; ngunit ang kanilang kakila-kilabot na mga kasalanan ay hindi naglaho, O minamahal.

Verse 40

सामर्थ्यं नास्ति तीर्थानां महापातकनाशने । विदुराद्यास्ततस्ते तु गताः कालंजरं गिरिम्

Walang kakayahan ang mga tīrtha na puksain ang malalaking kasalanan. Kaya si Vidura at ang iba pa’y nagtungo sa Bundok Kālañjara.