Adhyaya 82
The Yayāti Episode: Succession and Royal Dharma Instructions to Pūru
Sa salaysay ng Yayāti sa Bhūmi-khaṇḍa, kinausap ng isang banal at marikit na babae ang matuwid na hari, pinapawi ang kanyang pangamba at inilalantad ang kaibhan ng takot at pagkalito sa daigdig at ng biyaya ng pagdulog sa mga diyos. Sumagot ang hari na ang pag-alis niya patungong langit ay maaaring magdulot ng kaguluhan sa lipunan: magdurusa ang mga tao at manghihina ang dharma. Ipinatawag niya si Pūru, na pinuri bilang nakaaalam ng dharma, at iminungkahi ang pambihirang pagpapamana: ipapasa ng ama ang kanyang katandaan sa anak at babawiin ang kabataan, kasabay ng paglilipat ng kaharian at mga kasangkapan ng pamamahala. Sinundan ito ng mahahabang aral ng rāja-dharma: pangalagaan ang nasasakupan, parusahan ang masasama, igalang ang mga brāhmaṇa, bantayan ang yaman at lihim ng mantra, iwasan ang pangangaso at pangangalunya, magsagawa ng dāna, sambahin si Hṛṣīkeśa, alisin ang mga mapaniil, at ingatan ang angkan at disiplina ng śāstra. Pagkaraan, umakyat si Yayāti sa langit, at nagsara ang kabanata sa loob ng salaysay ni Vena at sa konteksto ng isang pinangalanang tīrtha.
Shlokas
Verse 1
सुकर्मोवाच । एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना
Sinabi ni Sukarma: Habang nagmumuni-muni ang haring lubhang matuwid, noon din nagsalita ang diyosa—ang anak ni Rati, ang marikit ang mukha.
Verse 2
किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः
O Hari, marunong na ginoo, bakit ka nag-aalala rito? Sapagkat sa karaniwan, ang lahat ng babae’y pabagu-bago—walang alinlangan dito.
Verse 3
नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम
Hindi kita ginugulo nang ganito dahil sa kapritso. Ni hindi rin, O pinakamainam sa mga hari, pinipilit kitang manatili sa aking tabi ngayon.
Verse 4
अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः
Gaya ng ibang babae sa daigdig na nagsasalita dahil sa pabagu-bago, gayon din, O Rājarājendra, ang mga alipin ng pita ay gumagawa ng di nararapat dahil sa kasakiman at pagkalito.
Verse 5
लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः
Sa aking dibdib ay sumibol ang pananampalataya upang masilayan ang mga daigdig. Sapagkat ang pagtanaw sa mga deva ay mapagpala, ngunit tunay na bihira kahit sa pinakamabubuting tao.
Verse 6
तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्
O Hari, ipaaayos ko na makita mo sila. Sabihin mo sa akin: anong pagkukulang na nagbubunga ng kasalanan ang maaaring lumitaw dito dahil sa pakikisama mo sa akin?
Verse 7
एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा
Ganyan ka nagmumuni-muni ng dalamhati, gaya ng karaniwang taong makamundo—gaya ng isang nanginginig sa matinding takot, na wari’y nahulog sa hukay ng kamangmangan.
Verse 8
त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा
Iwan mo ang iyong pag-aalala, dakilang hari; hindi mo kailangang pumaroon sa langit. Kailanman ay hindi ako gagawa ng anumang magdudulot ng iyong dalamhati.
Verse 9
एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्
Nang masabihan nang gayon, nagsalita ang hari sa magandang-mukhang ginang: “O Devi, pakinggan mo ngayon ang aking pinag-iisipan.”
Verse 10
मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति
Sinta ng aking puso, nakita ko na magdudulot ito ng pagkasira ng dangal—hindi sa akin, tunay. Kapag ako’y napasa-langit, mahal ko, ang mga tao’y magiging kaawa-awa.
Verse 11
त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने
Ang masamang-loob na si Yama ay magpapahirap sa mga tao sa pamamagitan ng mga karamdaman. Ngunit ako’y sasama sa iyo at lilisan patungo sa daigdig ng langit, O marikit ang mukha.
Verse 12
एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्
Pagkasabi nito sa kanya, ipinatawag ng hari ang kanyang pinakamainam na anak na si Pūru—nakaaalam ng lahat ng dharma, hinog sa gulang, at dakila ang talino.
Verse 13
एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया
Halika, halika—O nakaaalam ng lahat ng dharma. Tiyak mong batid ang dharma nang may matatag na pananalig. Sa aking utos, O matuwid ang loob, ang dharma ay iyong naingatan nang wasto.
Verse 14
जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्
‘Anak kong mahal, ipagkaloob sa iyo ang aking katandaan, at muli kong kunin ang iyong kabataan. Ikaw ang mamahala sa aking kaharian—kasama ang yaman sa kabang-yaman, hukbo, at mga sasakyan.’
Verse 15
आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्
O mapalad, tamasahin at pamunuan mo ang daigdig na ito—napapaligiran ng mga dagat at hitik sa mga hiyas—na ibinigay ko, kasama ang mga nayon, gubat, at mga bayan.
Verse 16
प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्
Ang pag-iingat sa mga tao ay banal na kabutihan at dapat laging gawin, O walang dungis. Ang masasama’y dapat laging parusahan, at ang mga banal ay ingatan at pangalagaan.
Verse 17
कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा
At ikaw, mahal na anak, ay kumilos ayon sa patotoo ng mga Dharmaśāstra, O marangal. Paglingkuran at parangalan ang mga brāhmaṇa nang wasto, ayon sa tuntunin, at gampanan ang sariling itinakdang tungkulin.
Verse 18
भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः
Pangalagaan ito nang may debosyon, sapagkat karapat-dapat sambahin sa tatlong daigdig. O marunong, sa ikalima at ikapitong araw, siyasatin ang kabang-yaman.
Verse 19
बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः । चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव
Gayundin, laging sambahin at parangalan si Bala sa pamamagitan ng mga handog, kaloob na yaman, at pagkain. Maging mapagbantay—na wari’y may matang espiya—at laging maging masigasig sa pagkakawanggawa.
Verse 20
भव स्वनियतो मंत्रे सदा गोप्यः सुपंडितैः । नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत
Maging mapagpigil sa paggamit ng mantra; ito’y laging dapat ilihim ng tunay na marurunong. Maging disiplinado sa isip at may pagpipigil sa sarili; huwag kang mangaso, anak ko.
Verse 21
विश्वासः कस्य नो कार्यः स्त्रीषु कोशे महाबले । पात्राणां त्वं तु सर्वेषां कलानां कुरु संग्रहम्
Kanino ba hindi dapat lubos na magtiwala—sa mga babae, sa kayamanan ng kabang-yaman, o sa dakilang kapangyarihan? Ngunit ikaw, tipunin mo ang lahat ng sining at kasanayan, ayon sa nararapat sa bawat karapat-dapat na tao.
Verse 22
यज यज्ञैर्हृषीकेशं पुण्यात्मा भव सर्वदा । प्रजानां कंटकान्सर्वान्मर्दयस्व दिने दिने
Sambahin mo si Hṛṣīkeśa sa pamamagitan ng mga yajña; maging laging banal at matuwid ang loob. At araw-araw, durugin mo ang lahat ng tinik ng mga tao—ang mga mapang-api at pasakit.
Verse 23
प्रजानां वांछितं सर्वमर्पयस्व दिने दिने । प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं प्रजाः पोषय पुत्रक
Araw-araw, ipagkaloob mo sa iyong mga nasasakupan ang lahat ng kanilang ninanais. Dapat mong itaguyod ang kaligayahan ng bayan; alagaan at buhayin mo ang iyong mga tao, anak ko.
Verse 24
स्वको वंशः प्रकर्तव्यः परदारेषु मा कृथाः । मतिं दुष्टां परस्वेषु पूर्वानन्वेहि सर्वदा
Itaguyod mo ang sarili mong angkan sa matuwid na paraan; huwag lumapit sa asawa ng iba. Huwag magtanim ng masamang hangarin sa pag-aari ng kapwa; laging sundin ang gawi ng mga banal noong una.
Verse 25
वेदानां हि सदा चिंता शास्त्राणां हि च सर्वदा । कुरुष्वैवं सदा वत्स शस्त्राभ्यासरतो भव
Laging pagnilayan ang mga Veda, at palaging maging deboto sa mga śāstra. Gawin mo ito nang walang patid, anak; at maging masigasig sa pagsasanay ng sandata.
Verse 26
संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्या निरतो भव । गजस्य वाजिनोभ्यासं स्यंदनस्य च सर्वदा
Laging masiyahan, anak kong mahal, at manatiling tapat sa sarili mong payak na higaan. Huwag mong laging pag-ukulan ng pagsasanay at pag-aalaga ang mga elepante, kabayo, at mga karwahe.
Verse 27
एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । स्वहस्तेन च संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्
Sa gayong pagtuturo sa kanyang anak, at matapos siyang basbasan at purihin, siya mismo, sa sariling kamay, ay inayos iyon at inilagay ang sarili niyang sandata sa kamay ng anak.
Verse 28
स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च । गंतुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः
Muling kinuha niya ang sarili niyang katandaan at ibinigay sa kanya kapalit ang kabataan; at si Haring Yayāti, panginoon ng daigdig, na nagnanais nang lumisan, ay nagtungo sa langit.
Verse 82
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः
Sa ganito, sa Śrī Padma Purāṇa, sa Bhūmi-khaṇḍa—sa salaysay ni Vena, sa paglalarawan ng banal na tīrtha ng Ina at Ama, at sa kasaysayan ni Yayāti—nagtatapos ang ikawalongpu’t dalawang kabanata.