Shloka 45

The Account of the Fruits of Bathing at Particular Sacred Places

Tīrtha-viśeṣa-snāna-phala

Devanagari script

अगस्त्यः पूजयन्यत्र रुद्रं मुनिवरोऽभवत् । सोमद्वीपं महापुण्यं तीर्थं वाराणसीसमम् ॥ ४५ ॥

Transliteration

agastyaḥ pūjayanyatra rudraṃ munivaro'bhavat | somadvīpaṃ mahāpuṇyaṃ tīrthaṃ vārāṇasīsamam || 45 ||

Translation

Doon, si Agastya—sa pagsamba kay Rudra—ay naging pinakadakila sa mga pantas. Ang Somadvīpa ay isang tīrtha na napakadakilang kabanalan, maihahambing sa Vārāṇasī.

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूजयन्: worshipping
• पूजयन्: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध-अव्यय (relative adverb), देशे ‘where’

• रुद्रम्: Rudra
• रुद्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मुनि-वरः: the best of sages
• मुनि-वरः: कर्ता (Karta/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुनिषु वरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अभवत्: became/was
• अभवत्: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सोम-द्वीपम्: (the place called) Somadvīpa
• सोम-द्वीपम्: विधेय/नाम (Predicate name)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् इति विशेष्य/नाम

• महा-पुण्यम्: very holy
• महा-पुण्यम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् इति विशेषण

• तीर्थम्: a sacred place
• तीर्थम्: विधेय (Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वाराणसी-समम्: equal to Vārāṇasī
• वाराणसी-समम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वाराणस्याः समम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् इति विशेषण

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Agastya
• Rudra
• Somadvipa
• Varanasi

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates Somadvīpa as a highly sanctifying tīrtha and teaches that sincere Rudra-pūjā there yields exceptional spiritual merit, on par with the famed holiness of Vārāṇasī.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By presenting Agastya’s worship of Rudra as the cause of his eminence, it highlights bhakti expressed through focused pūjā (devotional worship) and reverence to the deity at a sacred place.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse mainly emphasizes tīrtha-dharma (pilgrimage praxis) rather than a specific Vedāṅga; practically, it supports ritual discipline—proper pūjā and tīrtha-sevā—as a means to accrue puṇya.