The Exposition of Spiritual Knowledge (Jñāna-pradarśanam)

Verse 1

सनक उवाच । पुनर्वक्ष्यामि माहात्म्यं देवदेवस्य चक्रिणः । पठतां शृण्वतां सद्यः पापराशिः प्रणश्यति 1. ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: Muli kong ipahahayag ang kadakilaan ng Diyos ng mga diyos, ang Tagapagdala ng cakra (Viṣṇu). Sa mga bumibigkas at sa mga nakikinig, ang bunton ng kasalanan ay napapawi agad.

Verse 2

शान्ता जितारिषड्वर्गा योगेनाप्यनहङ्कृताः । यजन्ति ज्ञानयोगेन ज्ञानरूपिणमव्ययम् ॥ २ ॥

Sila’y mapayapa, nagapi ang anim na kaaway sa loob, at kahit nakatatag sa yoga ay walang pagmamataas. Sa landas ng jñāna-yoga, sinasamba nila ang Di-nasisira, na ang likas na anyo ay Kaalaman.

Verse 3

तीर्थस्नानैर्विशुद्धा ये व्रतदानतपोमखैः । यजन्ति कर्मयोगेन सर्वधातारमच्युतम् ॥ ३ ॥

Yaong mga nalinis sa pagligo sa mga banal na tirtha, at sa panata, pagkakawanggawa, pag-aayuno at mga handog—sila’y sumasamba kay Acyuta, ang Di-Nasisirang Panginoon na sumusuporta sa lahat, sa pamamagitan ng disiplina ng Karma-yoga.

Verse 4

लुब्धा व्यसनिनोऽज्ञाश्च न यजन्ति जगत्पतिम् । अजरामरवन्मूढास्तिष्ठन्ति नरकीटकाः ॥ ४ ॥

Ang sakim, ang alipin ng bisyo, at ang mangmang ay hindi sumasamba sa Panginoon ng sanlibutan; nalilinlang na wari’y di sila tatanda at mamamatay, nananatili silang gaya ng mga uod ng impiyerno.

Verse 5

तडिल्लेखाश्रिया मत्ता वृथाहङ्कारदूषिताः । न यजन्ति जगन्नाथं सर्वश्रेयोविधायकम् ॥ ५ ॥

Lasing sa kinang na singlabo ng guhit ng kidlat, at nadungisan ng walang saysay na pagkamakasarili, hindi nila sinasamba si Jagannatha, ang Panginoon ng sansinukob na nagbibigay ng lahat ng pinakamataas na kabutihan.

Verse 6

हरिधर्मरताः शान्ता हरिपादाब्जसेवकाः । दैवात्केऽपीह जायन्ते लोकानुग्रहतत्पराः ॥ ६ ॥

Ang mga mapayapang kaluluwang nakatuon sa dharma ni Hari, mga tagapaglingkod sa lotus na paa ni Hari—sa kalooban ng Maykapal, sila’y isinisilang dito’t doon sa daigdig upang magpala at magbigay-ginhawa sa mga tao.

Verse 7

कर्मणा मनसा वाचा यो यजेद्भक्तितो हरिम् । स याति परमं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम् ॥ ७ ॥

Sinumang sumamba kay Hari nang may bhakti sa gawa, sa isip, at sa salita, ay makararating sa kataas-taasang tahanan—higit at lampas sa pinakadakila sa lahat ng mga daigdig.

Verse 8

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ८ ॥

Dito rin ay babanggitin ko ang sinaunang banal na salaysay; sa mga bumibigkas at sa mga nakikinig, ito’y nagiging tagapuksa ng lahat ng kasalanan.

Verse 9

तत्प्रवक्ष्यामि चरितं यज्ञमालिसुमालिनोः । यस्य श्रवणमात्रेण वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ९ ॥

Ngayon ay isasalaysay ko ang banal na kasaysayan nina Yajñamāli at Sumāli; sa pagdinig lamang nito, nakakamit ang gantimpalang tulad ng Aśvamedha na paghahandog.

Verse 10

कश्चिदासीत्पुरा विप्र ब्राह्मणो रैवतेऽन्तरे । वेदमालिरिति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १० ॥

O brāhmaṇa, noong unang panahon—sa paghahari ni Raivata—may isang brāhmaṇa na kilala sa pangalang Vedamāli, bihasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga.

Verse 11

सर्वभूतदयायुक्तो हरिपूजापरायणः । पुत्रमित्रकलत्रार्थं धनार्जनपरोऽभवत् ॥ ११ ॥

Bagaman may habag sa lahat ng nilalang at lubos na nakatuon sa pagsamba kay Hari, siya’y naging labis na abala sa pagkamal ng yaman para sa anak, mga kaibigan, at asawa.

Verse 12

अपण्यविक्रयं चक्रे तथा च रसविक्रयम् । चण्डालाद्यैरपि तथा सम्भाषी तत्प्रतिग्रही ॥ १२ ॥

Nakipagkalakalan siya ng mga bagay na di nararapat ipagbili, at nagbenta rin ng nakalalasing na alak. Nakipag-usap pa siya sa mga itinuturing na marurumi gaya ng Caṇḍāla, at tumanggap din ng mga handog mula sa kanila.

Verse 13

तपसां विक्रयं चक्रे व्रतानां विक्रयं तथा । परार्थं तीर्थगमनं कलत्रार्थमकारयत् ॥ १३ ॥

Nagsimula siyang ipagbili ang mga pag-aayuno at pagpapakasakit, at gayundin ang mga banal na panata; maging ang paglalakbay-dambana sa mga tīrtha—na dapat sana’y para sa mataas na layuning espirituwal—ay ginawa niyang kasangkapan ng makamundong hangarin, inayos lamang upang makakuha ng asawa.

Verse 14

कालेन गच्छता विप्र जातौ तस्य सुतावुभौ । यज्ञमाली सुमाली च यमलावतिशोभनौ ॥ १४ ॥

Sa paglipas ng panahon, O brāhmaṇa, ipinanganak sa kanya ang dalawang anak na lalaki—sina Yajñamālī at Sumālī—magkapatid na kambal na lubhang kagandahan ang anyo.

Verse 15

ततः पिता कुमारौ तावतिस्नेहसमन्वितः । पोषयामास वात्सल्याद्बहुभिः साधनैस्तदा ॥ १५ ॥

Pagkaraan, ang ama na puspos ng pag-ibig ay inalagaan at pinalaki ang dalawang bata; dahil sa lambing ng magulang, noon ay tinustusan niya sila sa maraming paraan at yaman.

Verse 16

वेदमालिर्बहूपायैर्धनं सम्पाद्य यत्नतः । स्वधनं गणयामास कियत्स्यादिति वेदितुम् ॥ १६ ॥

Si Vedamālī, matapos masikap na magtipon ng kayamanan sa maraming paraan, ay nagsimulang bilangin ang sarili niyang salapi upang malaman kung gaano karami ito.

Verse 17

निधिकोटिसहस्राणां कोटिकोटिगुणान्वितम् । विगणय्य स्वयं हृष्टो विस्मितश्चार्थचिन्तया ॥ १७ ॥

Pagkatapos niyang bilangin, natuklasan niyang ang kayamanang iyon ay lampas sa libu-libong krore ng mga kayamanang nakatago, na wari’y pinarami pa ng krore sa ibabaw ng krore; kaya siya’y lubhang nagalak, at sa pagninilay sa kahulugan nito, siya’y namangha.

Verse 18

असत्प्रतिग्रहैश्चैव अपण्यानां च विक्रयैः । मया तपोविक्रयाद्यैरेतद्धनमुपार्जितम् ॥ १८ ॥

Ang kayamanang ito’y naipon ko sa pamamagitan ng di-wastong pagtanggap ng handog at suhol, sa pagbebenta ng mga bagay na hindi dapat ipagbili, at maging sa pakikipagkalakalan sa pag-aayuno at pagkamapagtiis (tapas) at mga katulad nito.

Verse 19

नाद्यापि शान्तिमापन्ना मम तृष्णातिदुःसहा । मेरुतुल्यसुवर्णानि ह्यसङ्ख्यातानि वाञ्छति ॥ १९ ॥

Hanggang ngayon, ang di-matiis kong pagnanasa ay hindi pa rin nakakamtan ang kapayapaan; naghahangad ito ng di-mabilang na bunton ng ginto, kasinlaki ng Bundok Meru.

Verse 20

अहो मन्ये महाकष्टं समस्तक्लेशसाधनम् । सर्वान्कामानवाप्नोति पुनरन्यच्च कांक्षति ॥ २० ॥

Ay, para sa akin ito’y isang malaking pagdurusa—pinagmumulan ng lahat ng pighati—na kahit makamtan na ang lahat ng ninanais, ang tao’y muling naghahangad ng iba pa.

Verse 21

जीर्यन्ति जीर्यतः केशाः दन्ताः जीर्यन्ति जीर्यतः । चक्षुःश्रोत्रे च जोर्येते तृष्णैका तरुणायते ॥ २१ ॥

Habang tumatanda, tumatanda ang buhok; habang tumatanda, nauubos ang mga ngipin. Humihina rin ang mata at tainga—ngunit ang pagnanasa lamang ang tila lalong bumabata (laging sariwa).

Verse 22

ममेन्द्रि याणि सर्वाणि मन्दभावं व्रजन्ति च । बलं हृतं च जरसा तृष्णा तरुणतां गता ॥ २२ ॥

Ang lahat ng aking pandama ay unti-unting nagiging mapurol; ninakaw na ng katandaan ang aking lakas—ngunit ang pagnanasa ko’y tila nagbalik sa kabataan.

Verse 23

कष्टाशा वर्त्तते यस्य स विद्वानथ पण्डितः । सुशान्तोऽपि प्रमन्युः स्याद्धीमानप्यतिमूढधीः ॥ २३ ॥

Ang sinumang ang pag-asa’y nakapako sa bagay na mahirap makamtan ay tinatawag pa ring marunong at pantas; subalit kahit ang tila napakatahimik ay maaaring mag-alab sa matinding galit, at kahit ang matalino ay maaaring kumilos sa lubos na naliligaw na pag-unawa.

Verse 24

आशा भङ्गकरी पुंसामजेयारातिसन्निभा । तस्मादाशां त्यजेत्प्राज्ञो यदीच्छेच्छाश्वतं सुखम् ॥ २४ ॥

Ang pag-asa (makamundong pag-aasam) ay dumudurog sa tao, na wari’y kaaway na di magagapi. Kaya ang marunong ay dapat talikdan ang pag-asang iyon, kung ninanais ang walang-hanggang ligaya.

Verse 25

बलं तेजो यशश्चैव विद्यां मानं च वृद्धताम् । तथैव सत्कुले जन्म आशा हन्त्यतिवेगतः ॥ २५ ॥

Ang pag-asa (mapag-imbot na pag-aasam), na sumasalakay nang may matinding puwersa, ay sumisira sa lakas, ningning, at dangal; winawasak din nito ang karunungan, paggalang, at pagkamahinog—pati ang bentahe ng pagsilang sa marangal na angkan.

Verse 26

नृणामाशाभिभूतानामाश्चर्यमिदमुच्यते । किञ्चिद्दातापि चाण्डालस्तस्मादधिकतां गतः ॥ २६ ॥

Ito ang sinasabing kababalaghan tungkol sa mga taong dinaig ng pag-aasam: kahit ang isang Caṇḍāla, kung magbigay man lamang ng kaunting limos, ay umaangat sa mas mataas na kalagayan kaysa sa gayong tao.

Verse 27

आशाभिभूताः ये मर्त्या महामोहा महोद्धताः । अवमानादिकं दुःखं न जानन्ति कदाप्यहो ॥ २७ ॥

Yaong mga mortal na dinaig ng pag-asa (mapag-imbot na pag-aasam)—lubhang naliligaw at labis ang pagmamataas—ay hindi kailanman nakikilala, aba, ang pagdurusang nagsisimula sa paghamak at kahihiyan.

Verse 28

मयाप्येवं बहुक्लेशैरेतद्धनमुपार्जितम् । शरीरमपि जीर्णं च जरसापहृतं बलम् ॥ २८ ॥

“Ako man ay nagtipon ng yaman na ito sa maraming paghihirap; ngunit ang aking katawan ay tumanda na, at ang lakas ay inagaw ng katandaan.”

Verse 29

इतः परं यतिष्यामि परलोकार्थमादरात् । एवं निश्चित्य विप्रेन्द्र धर्ममार्गरतोऽभवत् ॥ २९ ॥

“Mula ngayon, magsisikap ako nang taimtim para sa kapakanan ng susunod na daigdig.” Sa gayong pasiya, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, siya’y naging tapat sa landas ng dharma.

Verse 30

तदैव तद्धनं सर्वं चतुर्द्धा व्यभजत्तथा । स्वयं तु भागद्वितयं स्वार्जितार्थादपाहरत् ॥ ३० ॥

Noon din, hinati niya ang buong yaman sa apat na bahagi; ngunit para sa sarili, kinuha niya ang dalawang bahagi mula sa kinita niyang bunga ng sariling pagsisikap.

Verse 31

शेषं च भागद्वितयं पुत्रयोरुभयोर्ददौ । स्वेनार्जितानां पापानां नाशं कर्तुमनास्तदा ॥ ३१ ॥

At ang natitirang dalawang bahagi ay ibinigay niya sa kapwa niyang anak na lalaki, sa hangaring mapawi ang mga kasalanang siya mismo ang naipon.

Verse 32

प्रपातडागारामांश्च तथा देवगृहान्बहून् । अन्नादीनां च दानानि गङ्गातीरे चकार सः ॥ ३२ ॥

Nagpagawa siya ng maraming pahingahan na may daluyan ng inuming tubig, mga lawa at mga hardin, at nagpatayo rin ng maraming templo ng mga diyos; at sa pampang ng Ilog Gaṅgā, nag-ayos siya ng pagkakaloob ng pagkain at iba pang kailangan.

Verse 33

एवं धनमशेषं च विश्राण्य हरिभक्तिमान् । नरनारायणस्थानं जगाम तपसे वनम् ॥ ३३ ॥

Kaya nga, matapos ipamahagi ang lahat ng kanyang yaman nang walang natira, ang deboto ni Hari ay nagtungo sa banal na tahanan nina Nara at Nārāyaṇa, at pumasok sa gubat upang magsagawa ng mga pag-aayuno at pagninilay (tapas).

Verse 34

तत्रापश्यन्महारम्यमाश्रमं मुनिसेवितम् । फलितैः पुष्पितैश्चैव शोभितं वृक्षसञ्चयैः ॥ ३४ ॥

Doon ay nasilayan niya ang isang napakagandang āśrama, dinadalaw at pinaglilingkuran ng mga muni; pinalalamutian ito ng mga kumpol ng punong hitik sa bunga at bulaklak.

Verse 35

गृणद्भिः परमं ब्रह्म शास्त्रचिन्तापरैस्तथा । परिचर्यापरैर्वृद्धैर्मुनिभिः परिशोभितम् ॥ ३५ ॥

Ang āśrama ay lalo pang naging maringal dahil sa matatandang muni: may mga umaawit ng Kataas-taasang Brahman, may mga nakatuon sa pagninilay sa mga śāstra, at may mga masigasig sa paricaryā—ang mapagkumbabang paglilingkod na debosyonal.

Verse 36

शिष्यैः परिवृतं तत्र मुनिं जानन्तिसंज्ञकम् । गृणन्तं परमं ब्रह्म तेजोराशिं ददर्श ह ॥ ३६ ॥

Doon ay nakita niya ang muni na nagngangalang Jānanti, napaliligiran ng mga alagad, na umaawit ng Kataas-taasang Brahman—tila isang buo at siksik na masa ng banal na liwanag.

Verse 37

शमादिगुणसंयुक्तं रागादिरहितं मुनिम् । शीर्णपर्णाशनं दृष्ट्वा वेदमालिर्ननाम तम् ॥ ३७ ॥

Nang makita ang muni na may mga katangiang nagsisimula sa śama (kapayapaan ng loob), malaya sa rāga at iba pang pagnanasa, at nabubuhay sa pagkain ng tuyong dahon, si Vedamāli ay yumukod at nagbigay-galang sa kanya.

Verse 38

तस्य जानन्तिरागन्तोः कल्पयामास चार्हणम् । कन्दमूलफलाद्यैस्तु नारायणधिया मुने ॥ ३८ ॥

Nang makilala niya na Siya’y panauhing kararating, inihanda niya ang nararapat na pagtanggap—inihandog ang mga ugat, tuber, prutas at iba pa—O pantas, na ang isip ay nakatuon kay Nārāyaṇa.

Verse 39

कृतातिथ्यक्रियस्तेन वेदमाली कृताञ्जलि । विनयावनतो भूत्वा प्रोवाच वदतां वरम् ॥ ३९ ॥

Matapos maisagawa nang wasto ang mga gawi ng pagtanggap sa panauhin, si Vedamālī ay nag-anjali, yumukod nang mapagpakumbaba, at nagsalita sa pinakadakila sa mga nagsasalita.

Verse 40

भगवन्कृतकृत्योऽस्मि विगतं कल्मषं मम । मामुद्धर महाभाग ज्ञानदानेन पण्डित ॥ ४० ॥

O Mapalad na Panginoon, wari ko’y natupad na ang aking layon; nawala na ang dungis ng aking kasalanan. O dakilang-loob at marunong, iahon mo ako sa pamamagitan ng kaloob ng tunay na kaalaman.

Verse 41

एवमुक्तस्ततस्तेन जानन्तिर्मुनिसत्तमः । प्रोवाच प्रहसन्वाग्मी वेदमालि गुणान्वितम् ॥ ४१ ॥

Nang masambit sa kanya ang gayon, ang pinakadakila sa mga muni—si Jānanti—ay ngumiti at nagsalita nang mahusay; pinalamutian ng garlandang Veda at puspos ng mga kabutihan.

Verse 42

जानन्तिरुवाच । शृणुष्व विप्रशार्दूल संसारोच्छेदकारणम् । प्रवक्ष्यामि समासेन दुर्लभं त्वकृतात्मनाम् ॥ ४२ ॥

Sinabi ni Jānanti: “Makinig ka, O tigre sa mga brāhmaṇa. Ipahahayag ko nang maikli ang sanhi na pumuputol sa pag-ikot ng samsara—na mahirap makamtan ng mga hindi nagpipigil at nagsasanay ng sarili.”

Verse 43

भज विष्णुं परं नित्यं स्मर नारायणं प्रभुम् । परापवादं पैशुन्यं कदाचिदपि मा कृथाः ॥ ४३ ॥

Sambahin mo nang palagi ang Kataas-taasang Vishnu; laging alalahanin ang Panginoong Narayana. Huwag kailanman manira ng kapwa o magdala ng malisyosong tsismis.

Verse 44

परोपकारनिरतः सदा भव महामते । हरिपूजापरश्चैव त्यज मूर्खसमागमम् ॥ ४४ ॥

O marunong, laging maging masigasig sa kapakanan ng iba. Manatiling matatag sa pagsamba kay Hari, at iwanan ang pakikisama sa mga mangmang.

Verse 45

कामं क्रोधं च लोभं च मोहं च मदमत्सरौ । परित्यज्यात्मवल्लोकं दृष्ट्वा शान्तिं गमिष्यसि ॥ ४५ ॥

Talikuran ang pagnanasa, galit, kasakiman, pagkalito, pagmamataas, at inggit. Kapag tiningnan mo ang daigdig sa pananaw ng Sarili (Ātman), makakamtan mo ang kapayapaan.

Verse 46

असूयां परनिन्दा च कदाचिदपि मा कुरु । दम्भाचारमहङ्कारं नैष्ठुर्यं च परित्यज ॥ ४६ ॥

Huwag kailanman mainggit o manlait ng kapwa. Talikuran ang pagpapaimbabaw sa asal, ang pagmamataas, at ang kalupitan ng pananalita at gawa.

Verse 47

दयां कुरुष्व भूतेषु शुश्रूषां च तथा सताम् । त्वया कृतांश्च धर्मान्वै मा प्रकाशय पृच्छताम् ॥ ४७ ॥

Magpakita ng habag sa lahat ng nilalang, at maglingkod nang may paggalang sa mga banal at mabubuti. At kahit may magtanong, huwag ipangalandakan ang mga gawaing dharma na nagawa mo.

Verse 48

अनाचारपरान्दृष्ट्वा नोपेक्षां कुरु शक्तितः । पूजयस्वातिथिं नित्यं स्वकुटुम्बाविरोधतः ॥ ४८ ॥

Kapag nakita mong ang mga tao’y nahihilig sa di-wastong asal, huwag mo silang pabayaan; tulungan mo sila ayon sa iyong makakaya. At laging parangalan ang panauhin, ngunit gawin ito nang hindi nagdudulot ng alitan sa sariling pamilya.

Verse 49

पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि दूर्वाभिः पल्लवैरथ । पूजयस्व जगन्नाथं नारायणमकामतः ॥ ४९ ॥

Sa pamamagitan ng mga dahon, bulaklak o bunga, gayundin ng damong dūrvā at malalambot na usbong—sambahin si Jagannātha Nārāyaṇa nang walang pag-iimbot, na hindi naghahangad ng gantimpala.

Verse 50

देवानृषीन्पितॄंश्चापि तर्पयस्व यथाविधि । अग्नेश्च विधिवद्विप्र परिचर्यापरो भव ॥ ५० ॥

Maghandog ng mga pagbubuhos na alay (tarpana) ayon sa itinakdang ritwal para sa mga deva, mga ṛṣi, at mga ninuno. At ikaw, O brāhmaṇa, maging masigasig sa wastong paglilingkod sa sagradong apoy (Agni).

Verse 51

देवतायतने नित्यं सम्मार्जनपरो भव । तथोपलेपनं चैव कुरुष्व सुसमाहितः ॥ ५१ ॥

Sa templo ng Diyos, maging palagi kang masigasig sa pagwawalis at paglilinis. Gayundin, na may isip na natitipon at payapa, isagawa mo rin ang paglalagay ng palitada at pagpapahid sa banal na pook.

Verse 52

शीर्णस्फुटितसम्धानं कुरु देवगृहे सदा । मार्गशोभां च दीपं च विष्णोरायतने कुरु ॥ ५२ ॥

Sa tahanan ng Panginoon, laging ayusin ang anumang luma at sira o may bitak. At sa dambana ni Viṣṇu, ayusin ang kagandahan ng daanang papasok at ang pagsisindi ng mga ilawan.

Verse 53

कन्दमूलफलैर्वापि सदा पूजय माधवम् । प्रदक्षिणनमस्कारैः स्तोत्राणां पठनैस्तथा ॥ ५३ ॥

Kahit ugat, lamang-lupa, at mga bunga ang handog, sambahin mo si Mādhava nang palagi; gayundin sa pag-ikot nang debosyonal, pagyukod at pagpapatirapa, at pagbigkas ng mga himnong papuri.

Verse 54

पुराणश्रवणं चैव पुराणपठनं तथा । वेदान्तपठनं चैव प्रत्यहं कुरु शक्तितः ॥ ५४ ॥

Araw-araw, ayon sa iyong makakaya, magsikap sa pakikinig sa mga Purāṇa, pagbabasa ng mga Purāṇa, at pag-aaral din ng Vedānta.

Verse 55

एवंस्थिते तव ज्ञानं भविष्यत्युत्तमोत्तमम् । ज्ञानात्समस्तपापानां मोक्षो भवति निश्चितम् ॥ ५५ ॥

Kapag ang lahat ay naitatag nang ganito, ang iyong kaalaman ay magiging lubhang dakila; at sa pamamagitan ng kaalamang iyon, tiyak na darating ang paglaya mula sa lahat ng kasalanan.

Verse 56

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्महामतिः । तथा ज्ञानरतो नित्यं ज्ञानलेशमवाप्तवान् ॥ ५६ ॥

Sa gayong pagtuturo sa kanya, si Vedamāli—ang dakila ang pag-iisip—ay naging laging nakatuon sa kaalaman; at sa paglipas ng panahon, nakamtan niya kahit isang bahagi, isang munting kislap ng tunay na pananaw espirituwal.

Verse 57

वेदमालि कदाचित्तु ज्ञानलेशप्रचोदितः । कोऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यचिन्तयत् ॥ ५७ ॥

Minsan, si Vedamāli, naantig ng munting bakas ng kaalaman, ay nagmuni sa sarili: “Sino ako? At ano nga ba ang tunay kong gawain (tungkulin)?”

Verse 58

मम जन्म कथं जातं रूपं कीदृग्विधं मम । एवं विचारणपरो दिवानिशमतन्द्रि तः ॥ ५८ ॥

“Paano naganap ang aking kapanganakan, at ano ang likas ng aking anyo?”—sa gayong taimtim na pagsisiyasat, siya’y walang pagod na nagmuni-muni araw at gabi.

Verse 59

अनिश्चितमतिर्भूत्वा वेदमालिर्द्विजोत्तमः । पुनर्जानन्तिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह ॥ ५९ ॥

Nang maging di-tiyak ang kanyang isip, ang dakilang brāhmaṇa na si Vedamāli ay muling lumapit kay Jānanti; yumukod at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 60

वेदमालिरुवाच । ममचित्तमतिभ्रान्तं गुरो ब्रह्मविदां वर । कोऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद ॥ ६० ॥

Sinabi ni Vedamāli: “O Guru, pinakadakila sa mga nakakakilala sa Brahman—nalilito ang aking isip at pag-unawa. Sino ako? Ano ang tunay kong dharma at landas ng pagkilos? At paano naganap ang aking kapanganakan? Ipagpaumanhin, ipaliwanag mo sa akin.”

Verse 61

जानन्तिरुवाच । सत्यं सत्यं महाभाग चित्तं भ्रान्तं सुनिश्चितम् । अविद्यानिलयं चित्तं कथं सद्भावमेष्यति ॥ ६१ ॥

Sinabi ni Jānanti: “Tunay, tunay, O mapalad—tiyak na naliligaw ang isip. Yamang ang isip ay tahanan ng kamangmangan (avidyā), paano nito maaabot ang tunay na pag-iral at wastong realidad?”

Verse 62

ममेति गदितं यत्तु तदपि भ्रान्तिरिष्यते । अहङ्कारो मनोधर्म आत्मनो न हि पण्डित ॥ ६२ ॥

Maging ang kaisipang “akin” ay itinuturing na pagkalito. O marunong, ang ahaṅkāra o pagkamakasarili ay tungkulin lamang ng isip; hindi ito pag-aari ng Sarili (Ātman).

Verse 63

पुनश्च कोऽहंमित्युक्तं वेदमाले त्वया तु यत् । मम जात्यादिशून्यस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥ ६३ ॥

At muli, O Vedamālā, putong-bulaklak ng mga Veda, tinanong mo: “Sino ako?” Ngunit yamang ako’y walang kasta at anumang pagkakakilanlang gayon, paano ko maipapangalan ang aking sarili?

Verse 64

अनौपम्यस्वभावस्य निर्गुणस्य परात्मनः । निरूपस्याप्रमेस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥ ६४ ॥

Paano ko maipapangalan ang Kataas-taasang Sarili—na ang likas ay walang kapantay, lampas sa mga guṇa, walang anyong mailalarawan, at di-masusukat?

Verse 65

परं ज्योतिस्स्वरूपस्य परिपूर्णाव्ययात्मनः । अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया ॥ ६५ ॥

Para sa Kataas-taasan—na ang mismong anyo ay ang Pinakamataas na Liwanag, ganap, di-nasisira sa diwa, at walang putol ang kalikasan—paano pa mababanggit ang “kilos,” at sa anong paraan ito magiging maaari?

Verse 66

स्वप्रकाशात्मनो विप्र नित्यस्य परमात्मनः । अनन्तस्य क्रिया चैव कथं जन्म च कथ्यते ॥ ६६ ॥

O brāhmaṇa, paano mababanggit ang kilos—maging ang kapanganakan—tungkol sa Kataas-taasang Sarili na sariling-liwanag, walang hanggan, at di-mabilang?

Verse 67

ज्ञानैकवेद्यमजरं परं ब्रह्म सनातनम् । परिपूर्णं परानन्दं तस्मान्नान्यदिह द्विज ॥ ६७ ॥

Ang Kataas-taasang Brahman, walang hanggan—di tumatanda at nalalaman lamang sa tunay na kaalaman—ay ganap at likas na sukdulang kaligayahan; kaya, O dalawang-ulit-na-isinilang, wala nang iba rito kundi Siya.

Verse 68

तत्त्वमस्यादिवाक्येभ्यो ज्ञानं मोक्षस्य साधनम् । ज्ञाने त्वनाहते सिद्धे सर्वं ब्रह्ममयं भवेत् ॥ ६८ ॥

Mula sa mga mahāvākya gaya ng “Tat tvam asi” sumisibol ang kaalamang nagpapalaya—ang daan tungo sa mokṣa. Kapag ang kaalamang iyon ay matatag, di-natitinag at di-nasisindak, ang lahat ay natatanto bilang puspos ng Brahman.

Verse 69

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्मुनीश्वर । मुमोद पश्यन्नात्मानमात्मन्येवाच्युतं प्रभुम् ॥ ६९ ॥

Sa gayon, nang siya’y maturuan niya, O panginoon sa mga pantas, nagalak si Vedamāli—nakita ang sariling Sarili, at sa loob ng Sariling iyon mismo ay nakita ang di-nasisirang Panginoong Acyuta, ang Kataas-taasang Guro.

Verse 70

उपाधिरहितं ब्रह्म स्वप्रकाशं निरञ्जनम् । अहमेवेति निश्चित्य परां शान्तिमवाप्तवान् ॥ ७० ॥

Nang matiyak niyang ganap, “Ako nga lamang ang Brahman na iyon”—ang Brahman na walang upādhi, sariling liwanag, at walang dungis—narating niya ang kataas-taasang kapayapaan.

Verse 71

ततश्च व्यवहारार्थं वेदमालिर्मुनीश्वरम् । गुरुं प्रणम्य जानन्तिं सदा ध्यानपरोऽभवत् ॥ ७१ ॥

Pagkaraan, upang maging wasto ang asal sa mga gawain sa daigdig, yumukod si Vedamāli sa dakilang muni—sa kanyang guru, ang nakaaalam ng lahat—at mula noon ay laging nakatuon sa pagninilay.

Verse 72

गते बहुतिथे काले वेदमालिर्मुनीश्वर । वाराणसीपुरं प्राप्य परं मोक्षमवाप्तवान् ॥ ७२ ॥

Pagkalipas ng mahabang panahon, O panginoon ng mga pantas, narating ni Vedamāli ang lungsod ng Vārāṇasī at tinamo ang kataas-taasang paglaya.

Verse 73

य इमं पठतेऽध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स कर्मपाशविच्छेदं प्राप्य सौख्यमवाप्नुयात् ॥ ७३ ॥

Sinumang may natipong isip na bumibigkas ng kabanatang ito, o nakikinig man lamang, ay makapupuputol sa gapos ng karma at magkakamit ng kaginhawahan at ligaya.

Verse 74

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे ज्ञाननिरूपणं नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३५ ॥

Sa ganito nagwakas ang ika-tatlumpu’t limang kabanata, na tinatawag na “Paglalahad ng Kaalamang Espirituwal,” sa Unang Bahagi, Unang Pāda ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.