Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 6

Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola

Creation, Glory of Bhārata, and World Geography

Devanagari script

तस्य शक्तिः परा विष्णोर्जगत्कार्यप्रवर्तिनी । भावाभावस्वरुपा सा विद्याविद्येति गीयते ॥ ६ ॥

Transliteration

tasya śaktiḥ parā viṣṇorjagatkāryapravartinī | bhāvābhāvasvarupā sā vidyāvidyeti gīyate || 6 ||

Translation

Ang kataas-taasang Śakti ni Viṣṇu ang nagpapakilos sa mga gawain ng sansinukob. Taglay ang anyo ng kapwa pag-iral at di-pag-iral, ang Śakti na iyon ay inaawit bilang Vidyā at Avidyā.

Word by Word

• तस्य: of him/of that
• तस्य: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• शक्तिः: power
• शक्तिः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परा: supreme
• परा: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• जगत्-कार्य-प्रवर्तिनी: the initiator of the world’s activity
• जगत्-कार्य-प्रवर्तिनी: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + प्रवर्तिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (जगतः कार्यं प्रवर्तयति इति)

• भाव-अभाव-स्वरूपा: whose nature is being and non-being
• भाव-अभाव-स्वरूपा: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाव (प्रातिपदिक) + अभाव (प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व-समास (भावश्च अभावश्च) + तत्पुरुष (तयोः स्वरूपा)

• सा: she/that (power)
• सा: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• विद्या-अविद्या: knowledge and ignorance
• विद्या-अविद्या: प्रत्यय/नाम (Predicate nominal/विशेष्य-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + अविद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समाहार-द्वन्द्व/collective sense); द्वन्द्व-समास

• इति: thus
• इति: वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-निर्देशक (quotative particle)

• गीयते: is sung/called
• गीयते: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गै (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive/कर्मणि), आत्मनेपदी

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the dialogue on Vishnu’s supreme principle)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It identifies Viṣṇu’s supreme Śakti as the force that manifests the cosmos, and shows that the same power can appear as liberating knowledge (vidyā) or binding ignorance (avidyā) depending on how it is related to.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By grounding all cosmic activity in Viṣṇu’s supreme power, it supports bhakti as devotion to the ultimate source; turning toward Viṣṇu aligns one with vidyā (clarity and liberation) rather than avidyā (delusion and bondage).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; it provides the philosophical framework (vidyā vs. avidyā) that later guides correct application of Vedic disciplines and ritual understanding in a Viṣṇu-centered way.