Tithi-Nirṇaya for Vratas: Ekādaśī Rules, Saṅkrānti Punya-kāla, Eclipse Observances, and Prāyaścitta

Verse 1

सनक उवाच । तिथीनां निर्णयं वक्ष्ये प्राचश्चित्तविधिं तथा । श्रृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ठ कर्मसिद्धिर्यतो भवेत् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: Ipahahayag ko ang pagtitiyak ng mga tithi (mga araw sa buwan) at gayundin ang paraan ng prāyaścitta (pagsisisi at pagtubos). Makinig, O pinakadakilang muni—sa pamamagitan nito, nakakamtan ang ganap na tagumpay ng mga ritwal.

Verse 2

श्रौतं स्मार्त्तं व्रतं दानं यच्चान्यत्कर्म वैदिकम् । अनिर्णीतासु तिथिषु न किंचित्फलति द्विज ॥ २ ॥

O brāhmaṇa, maging ito man ay ritong Śrauta, kaugaliang Smārta, panatang-vrata, dāna (pagkakaloob), o alinmang gawaing Veda—kung ang tithi (petsa sa buwan) ay hindi natitiyak nang wasto, wala itong ibinubungang bunga.

Verse 3

एकादश्यष्टमी षष्टी पौर्णमासी चतुर्द्दशी । अमावास्या तृतीया च ह्युपवासव्रतादिषु ॥ ३ ॥

Para sa pag-aayuno, mga panata (vrata), at kaugnay na pagsasagawa, ang mga tithi na inirerekomenda ay: Ekādaśī, Aṣṭamī, Ṣaṣṭhī, araw ng kabilugan (Paurṇamāsī), Caturdaśī, araw ng bagong buwan (Amāvāsyā), at gayundin ang Tṛtīyā.

Verse 4

परविद्धाः प्रशस्ताः स्युर्न ग्राह्याः पूर्वसंयुताः । नागविद्धा तु या षष्टी शिवविद्धा तु सप्तमी ॥ ४ ॥

Ang mga tithi na “tumatawid sa susunod na araw” (paraviddhā) ay pinupuri; ngunit ang mga tithi na “nakadugtong sa naunang araw” (pūrvasaṃyutā) ay hindi dapat tanggapin. Ang Ṣaṣṭhī na napapahiran ng Nāga ay dapat iwasan, at gayundin ang Saptamī na napapahiran ng Śiva ay dapat iwasan.

Verse 5

दशम्येकादशीविद्धा नोपोष्याः स्युः कदाचन । दर्शं च पौर्णमासीं च सत्पमीं पितृवासरम् ॥ ५ ॥

Huwag kailanman mag-ayuno sa Ekādaśī na nadungisan ng Daśamī. Gayundin, huwag mag-ayuno sa Darśa (araw ng bagong buwan), sa Paurṇamāsī (kabilugan), sa Saptamī, o sa araw na inilaan para sa mga ritwal sa mga ninuno (Pitṛ-vāsara).

Verse 6

पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकायोपद्यते । कृष्णपक्षे पूर्वविद्धां सत्पमीं च चतुर्दशीम् ॥ ६ ॥

Ang sinumang magsagawa ng ritwal sa tithi na “pūrvaviddhā” (na naantig na sa unang bahagi ng araw) ay nahuhulog sa impiyerno. Subalit sa kṛṣṇa-pakṣa (madilim na kalahati ng buwan), ang Saptamī at Caturdaśī ay dapat tuparin bilang pūrvaviddhā.

Verse 7

प्रशस्तां केचिदाहुश्च तृतीयां नवमीं तथा । व्रतादीनां तु सर्वेषां शुक्लपक्षो विशिष्यते ॥ ७ ॥

May ilan na nagsasabing ang ikatlong tithi at gayundin ang ikasiyam ay lubhang mapalad; at para sa lahat ng panata at pagtalima, ang maliwanag na kalahati ng buwan (Śukla-pakṣa) ang itinuturing na higit na dakila.

Verse 8

अपराह्णाच्च पूर्वोह्णं ग्राह्यं श्रेष्टत्तरं यतः । असंभवे व्रतादीनां यदि पौर्वाह्णिकी तिथिः ॥ ८ ॥

Sa halip na aparāhṇa (hapon), dapat tanggapin ang pūrvāhṇa (bago magtanghali), sapagkat ito ang itinuturing na higit na mainam. Kung hindi ito maaari para sa mga panata at katulad na pagsasagawa, ang tithi na pumapatak sa pūrvāhṇa ang siyang susundin.

Verse 9

मुहूर्तद्वितयं ग्राह्यं भगवत्युदिते रवौ । प्रदोषव्यापिनी ग्राह्या तिथिर्नक्तव्रते सदा ॥ ९ ॥

Kapag sumikat na ang banal na Araw, dalawang muhūrta ang dapat kuning wastong panahon. At para sa panatang panggabi (naktavrata), ang tithi na umaabot hanggang pradoṣa (unang takipsilim ng gabi) ang laging dapat tanggapin.

Verse 10

उपोषितव्यं नक्षत्रं येनास्तं याति भास्करः । तिथिनक्षत्रसंयोगविहितव्रतकर्मणि ॥ १० ॥

Sa mga gawaing panata (vrata) na itinakda ayon sa pagsasanib ng tithi at nakṣatra, dapat mag-ayuno sa nakṣatra na sa pamamagitan nito ang Araw (Bhāskara) ay dumarating sa paglubog.

Verse 11

प्रदोषव्यापिनी ग्राह्या त्वन्यथा निष्फलं भवेत् । अर्द्धरात्रादधो या तु नक्षत्रव्यापिनी तिथिः ॥ ११ ॥

Dapat tanggapin ang tithi na umaabot sa panahon ng pradoṣa; kung hindi, magiging walang bunga ang ritwal. Ngunit ang tithi na, matapos lumampas ang hatinggabi, ay umaabot sa huling bahagi ng gabi habang sumasaklaw sa nakṣatra, iyon ang dapat ituring na may bisa.

Verse 12

सैव ग्राह्या मुनिश्रेष्ट नक्षत्रविहितव्रते । यद्यर्द्धरात्रघगयोर्व्यात्पं नक्षत्रं तु दिनद्वये ॥ १२ ॥

O pinakadakila sa mga muni, sa panatang itinakda ayon sa isang nakṣatra, ang nakṣatrang iyon lamang ang dapat tanggapin upang itakda ang pagtalima—kahit lumampas ito sa hatinggabi at umabot sa dalawang araw.

Verse 13

तत्पुण्यं तिथिसंयुक्तं नक्षत्रं ग्राह्यमुच्यते । अर्द्धरात्रद्वये स्यातां नक्षत्रं च तिथिर्यदि ॥ १३ ॥

Ang nakṣatrang iyon, kapag kaisa ng kaukulang tithi, ay sinasabing siyang dapat tanggapin bilang mapalad. Kung ang nakṣatra at ang tithi ay kapwa umaabot sa dalawang hatinggabi (lumalampas sa dalawang araw), ang pinagsamang panahong iyon ang dapat kunin para sa ritwal.

Verse 14

क्षये पूर्वा प्रशस्ता स्याद्रृद्धौ कार्या तथोत्तरा । अर्ध्दरात्रद्वयव्यात्पा तिथिर्नक्षत्रसंयुता ॥ १४ ॥

Kapag ang tithi ay nasa paghina, ang naunang bahagi ang itinuturing na mapalad; kapag ito’y nasa paglago, ang huling bahagi ang dapat piliin para sa pagsasagawa ng ritwal. Ang tithing umaabot sa dalawang hatinggabi at kaisa ng angkop na nakṣatra ay dapat isaalang-alang sa pagtukoy ng wastong oras.

Verse 15

ह्नासवृद्धिविशून्या चेत् ग्राह्यापूर्वा तथा परा । ज्येष्ठासंमिश्रितं मूलं रोहिणी वह्निंसंयुता ॥ १५ ॥

Kung ang isang kalagayan ay walang paghina at walang paglago, kapwa katanggap-tanggap ang Pūrvā at Parā (mga nakṣatra). Ang Mūla na nahahalo sa Jyeṣṭhā, at ang Rohiṇī na kaisa ng Agni (impluwensiyang maalab), ay dapat tratuhing may natatanging pagsasaalang-alang sa pagpili ng oras.

Verse 16

मैत्रेण संयुता ज्येष्टा संतानादिविनाशिनी । ततः स्युस्तिथयः पुण्याः कर्मानुष्टानतो दिवा ॥ १६ ॥

Kapag ang nakṣatrang Jyeṣṭhā ay nakaugnay sa Maitre (isang mapagpalang yoga/kombinasyon), winawasak nito ang mga kapinsalaan gaya ng pinsala sa supling. Kaya ang mga tithing sumusunod ay nagiging mapagkaloob ng kabutihan para sa pagsasagawa ng mga itinakdang ritwal sa araw.

Verse 17

रात्रिव्रतेषु सर्वेषु रात्रियोगो विशिष्यते । तिथिर्नक्षत्रयोगेन या पुण्या परिकीर्तिता ॥ १७ ॥

Sa lahat ng mga panatang isinasagawa sa gabi, ang wastong pagsasanib ng oras ng gabi (yoga) ang itinuturing na higit na mahalaga; at ang tithi na ipinahayag na mapalad kapag kaugnay ng isang tiyak na nakṣatra ay pinupuri bilang may dakilang kabutihang-loob (puṇya).

Verse 18

तस्यां तु तद्वतं कार्यं सैव कार्या विचक्षणैः । उदयव्यापिनी ग्राह्या श्रवणद्वादशी व्रते ॥ १८ ॥

Sa mismong tithi na iyon dapat isagawa ang gayong panata; ang mga may pag-unawa ay dapat tumupad sa araw na iyon mismo. Sa panatang Śravaṇa-dvādaśī, ang Dvādaśī na umaabot hanggang pagsikat ng araw (udaya-vyāpinī) ang dapat tanggapin.

Verse 19

सूर्येन्दुग्रहणे यावत्तावद् ग्राह्या जपादिषु । संक्रांतिषु तु सर्वासु पुण्यकालोनिगद्यते ॥ १९ ॥

Sa panahon ng eklipse ng araw at buwan, ang buong tagal nito ay dapat ilaan sa japa at mga kaugnay na pagsasagawa. Gayundin, sa bawat saṅkrānti (pagpasok ng Araw sa bagong tanda), ipinahahayag ang isang mapalad na panahon (puṇya-kāla).

Verse 20

स्नानदानजपादीनां कुर्वतामक्षय फलम् । तत्र कर्कटको ज्ञेयो दक्षिणायनसंक्रमः ॥ २० ॥

Para sa mga nagsasagawa ng banal na paliligo, dāna (pagkakaloob), japa, at mga kaugnay na ritwal, ang bunga ay nagiging di-nasisira. Sa bagay na ito, alamin na ang pagpasok sa Karkaṭaka (Cancer) ang Dakṣiṇāyana-saṅkrānti, ang paglipat ng Araw sa timog na landas.

Verse 21

पूर्वतो घटिकास्त्रिंशत्पुण्यकालं विदुर्बुधाः । वृषभे वृश्चिके चैव सिंहे कुम्भे तथैव च ॥ २१ ॥

Ipinahahayag ng mga pantas na, mula sa naunang oras (sa panig ng silangan/mas maaga), tatlumpung ghaṭikā ang bumubuo sa mapalad na panahon. Ang tuntuning ito ay umiiral kapag (ang kaugnay na kalagayan) ay nasa Vṛṣabha (Taurus), Vṛścika (Scorpio), Siṃha (Leo), at gayundin sa Kumbha (Aquarius).

Verse 22

पूर्वमष्टमुहूर्तास्तु ग्राह्याः स्नानजपादिषु । तुलायां चैव मेषे च पूर्वतः परतस्तथा ॥ २२ ॥

Para sa mga ritwal gaya ng banal na pagligo at pagbigkas ng mantra (japa), ang unang walong muhūrta ng araw ang dapat tanggapin bilang angkop na oras. At sa Tula (Libra) at Meṣa (Aries), ang pagtutuos ay kukunin bilang mas maaga at mas huli, ayon sa wastong tuntunin ng panahon.

Verse 23

ज्ञेया दशैव घटिका दत्तस्याक्षयतावहाः । कन्यायां मिथुने चैव मीने धनुषि च द्विज ॥ २३ ॥

Alamin mo, O dalawang-ulit-na-ipinanganak, na ang eksaktong sampung ghaṭikā ay sinasabing nagdudulot sa dāna (pag-aalay ng kaloob) ng di-mauubos na bunga—lalo na kapag ang Buwan ay nasa Kanyā (Virgo), Mithuna (Gemini), Mīna (Pisces), o Dhanu (Sagittarius).

Verse 24

घटिकाः षोडश ज्ञेया परतः पुण्यदायिकाः । माकरं संक्रमं प्राहुरुत्तरायणसंज्ञकम् ॥ २४ ॥

Alamin na (pagkaraan ng pagpasok ng Araw sa tanda, saṅkrama), ang labing-anim na ghaṭikā ay lalo pang nagbibigay ng punya (kabutihang-loob). Tinatawag ng mga rishi ang pagpasok ng Araw sa Makara (Capricorn) bilang paglipat na pinangalanang Uttarāyaṇa.

Verse 25

परास्त्रिंशश्च घटिकाश्चत्वारिंशच्च पूर्ववत् । आदित्यशीतकिरणौ ग्राह्यावस्तंगतौ यदि ॥ २५ ॥

Bukod pa rito, gaya ng naunang sinabi, dapat ding bilangin ang tatlumpu’t anim at apatnapung ghaṭikā. Kung ang Araw at ang Buwan na may malamig na sinag ay lumubog na, kung gayon ang mga sukat ng oras na iyon ay dapat tanggapin ayon doon.

Verse 26

स्नात्वा भुंजीत विप्रेंद्र परेद्युः शुद्धमंडलम् । दृष्टचंद्रा सिनीवाली नष्टचंद्रा कुहूः स्मृता ॥ २६ ॥

O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, matapos ang banal na pagligo ay dapat kumain sa sumunod na araw kapag dalisay ang bilog ng Buwan. Ang araw na nakikita ang Buwan ay inaalala bilang Sinīvālī, at ang araw na hindi nakikita ang Buwan ay tinatawag na Kuhū.

Verse 27

अमावास्या द्विधा प्रोक्ता विद्वद्भिर्धर्मालिप्सुभिः । सिनीवालीं द्विजैर्ग्राह्या साग्निकैः श्राद्धकर्मणि ॥ २७ ॥

Ipinahayag ng mga pantas na nagnanais magtaguyod ng dharma na ang Amāvāsyā (araw ng bagong buwan) ay may dalawang uri. Sa ritwal na Śrāddha, ang mga dvija na nag-iingat ng sagradong apoy ay nararapat pumili ng Amāvāsyā na tinatawag na Sinīvālī.

Verse 28

कहूः स्त्रीभिस्तथा शूद्रैरपि वानग्रिकैस्तथा । अपराह्णद्वयव्यापिन्यमावास्यातिथिर्यदि ॥ २८ ॥

Sinasabi na ang mga babae, ang mga Śūdra, at maging ang mga naninirahan sa gubat ay dapat ding magmasid nito kapag ang tithi ng Amāvāsyā ay sumasaklaw sa dalawang bahagi ng hapon (kapwa kalahati ng hapon).

Verse 29

क्षये पूर्वा तु कर्त्तव्या वृद्धौ कार्या तथोत्तरा । अमावास्या प्रतीता चेन्मध्याह्णात्परतो यदि ॥ २९ ॥

Kapag ang tithi ay nagkakaltas (kṣaya), ang mas naunang araw ang dapat tanggapin; kapag ito’y humahaba (vṛddhi), ang mas huling araw ang dapat tanggapin. Kung ang Amāvāsyā ay napapansin lamang matapos ang tanghali, ang pagtalima ay itatakda ayon dito, na pumapabor sa mas huling oras.

Verse 30

भूतविद्धेति विख्यातास्रद्भिः शास्त्रविशारदैः । अत्यंतक्षयपक्षे तु परेद्युर्नापराह्णगा ॥ ३० ॥

Sa mga may pananampalataya na bihasa sa mga śāstra, ito’y tanyag bilang “Bhūtaviddhā.” Ngunit kung may sukdulang kṣaya (matinding pagkawala ng tithi), ito’y dapat isagawa sa susunod na araw—hindi sa hapon ng araw na iyon sa pangalan lamang.

Verse 31

तत्र ग्राह्या सिनीवाली सायाह्नव्यापिनी तिथिः । अर्वाचीनक्षये चचैव सायाह्नव्यापिनी तथा ॥ ३१ ॥

Sa gayong kalagayan, ang Sinīvālī ay dapat tanggapin ayon sa tithi na umaabot hanggang sa huling bahagi ng hapon (sāyāhna). Gayundin, kapag ang tithi ay nagwawakas nang mas maaga kaysa inaasahan, ito’y tatanggapin pa rin batay sa paglaganap nito hanggang sa huling hapon.

Verse 32

सिनीवाली परा ग्राह्या सर्वथा श्राद्धकर्मणि । अत्यंततिथिवृद्धौ तु भूतविद्धां परित्यजेत् ॥ ३२ ॥

Sa ritwal na Śrāddha, laging dapat piliin ang tithi na Sinīvālī. Ngunit kapag labis ang pag-uunat ng tithi, iwasan ang Bhūtaviddhā—ang tithing “napapasukan” ng di-mabuting panahon.

Verse 33

ग्राह्या स्यादपराह्णस्था कुहूः पैतृककर्मणि । यथार्वाचीनवृद्धौ तु संत्याज्या भूतसंयुताः ॥ ३३ ॥

Sa mga ritwal para sa mga ninuno (paitṛka-karman), katanggap-tanggap ang tithi na Kuhū kapag nasa aparāhṇa (hapon). Ngunit sa seremonyang para sa mga kamamatay lamang (ārvācīna-vṛddhi), dapat iwasan ang mga tithing “nahahalo sa bhūta,” mga impluwensiyang marumi at di-mabuti.

Verse 34

परेद्युर्विबुधश्रेष्टैः कुहूर्ग्राह्या पराह्णगा । मध्याह्नद्वितये व्यात्पा ह्यमावास्या तिथिर्यदि ॥ ३४ ॥

O pinakamainam sa mga pantas, kapag ang tithi na Amāvāsyā (bagong-buwan) ay umaabot hanggang sa ikalawang bahagi ng tanghaling-tapat, kung gayon ang tithi na Kuhū ay dapat gunitain sa nakaraang araw, at ang parāhṇa (hapon) ang ituring na wastong oras.

Verse 35

तत्रेच्छया च संग्राह्या पूर्वा वाथ पराथवा । अन्वाधानं प्रवक्ष्यामि संतः संपूर्णवर्वणि ॥ ३५ ॥

Sa gayong kalagayan, maaaring piliin ayon sa nais ang naunang paraan o ang huling paraan. Ngayon, O mga banal na pantas na ganap ang wastong asal, ipaliliwanag ko ang ritwal na Anvādhāna.

Verse 36

प्रतिपद्दिवसे कुर्याद्यागं च मुनिसत्तम । पर्वणो यश्चतुर्थांश आद्याः प्रतिपदस्त्रयः ॥ ३६ ॥

O pinakamainam sa mga muni, sa araw ng Pratipadā ay dapat isagawa ang yāga, ang banal na pagsamba at paghahandog. Ang unang tatlong araw ng Pratipadā ay bumubuo ng isang-kapat na bahagi ng pagtalima na kaugnay ng parvan (sandali ng pag-uugnay ng kapistahan).

Verse 37

यागकालः स विज्ञेयः प्रातरुक्तो मनीषिभिः । मध्याह्नद्वितये स्याताममावास्या च पूर्णिमा ॥ ३७ ॥

Ang wastong panahon para sa yāga (banal na handog) ay ang umaga, ayon sa pahayag ng mga pantas. Ang Amāvāsyā (bagong buwan) at Pūrṇimā (kabilugan) ay dapat tuparin sa dalawang sandali sa paligid ng tanghali.

Verse 38

परेद्युरेव विप्रेंद्र सद्यः कालो विधीयते ॥ ३८ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang kāla (panahon) ay dapat itakda ayon sa tuntunin: alinman sa susunod na araw (paredyuḥ) o kaagad (sadyas).

Verse 39

पूर्वद्वये परेद्युः स्यात्संगवात्परतो मनीषिभिः । सद्यः कालः परेद्युः स्याज्ज्ञेयमेवं तिथिक्षये ॥ ३९ ॥

Kapag naganap ang tithi-kṣaya (pagkawala ng tithi), sinasabi ng mga pantas na sa unang dalawang bahagi ng oras, ang “susunod na araw” (paredyuḥ) ang dapat sundin. Ngunit pagkalampas ng saṅgava, ang “oras ng araw na iyon” ay dapat ituring na para sa “susunod na araw”—ganyan ang pag-unawa sa pagkawala ng tithi.

Verse 40

सर्वैरेकादशी ग्राह्या दशमीपरिवर्जिता । दशमीसंयुता हंतिपुण्यं जन्मत्रयार्जितम् ॥ ४० ॥

Dapat tuparin ng lahat ang Ekādaśī lamang kapag ito’y hiwalay sa impluwensiya ng Daśamī. Ang Ekādaśī na kasabay ng Daśamī ay sumisira sa meritong naipon sa tatlong kapanganakan.

Verse 41

एकादशी कलामात्रा द्वादश्यां तु प्रतीयते । द्वादशी च त्रयोदश्यामस्ति चेत्सा परा स्मृता ॥ ४१ ॥

Kung ang Ekādaśī ay naroroon lamang sa munting bahagi (kalā) at nakikita sa Dvādaśī, at kung ang Dvādaśī ay umaabot hanggang Trayodaśī, kung gayon ang Dvādaśī na iyon ang inaalala bilang “Parā,” ang nakahihigit at pasyang araw ng pagtalima.

Verse 42

संपूर्णैकादशी शुद्धा द्वादश्यां च प्रतीयते । त्रयोदशी च रात्र्यंते तत्र वक्ष्यामि निर्णयम् ॥ ४२ ॥

Kapag ang Ekādaśī ay ganap at dalisay, dapat itong maunawaang kaugnay ng Dvādaśī; at kung ito’y umabot hanggang sa dulo ng gabi ng Trayodaśī, kung gayon ay aking ipahahayag ang wastong pasiya sa pagtalima.

Verse 43

पूर्वा गृहस्थैः सा कार्य्या ह्युत्तरा यतिभिस्तथा । गृहस्थाः सिद्धिमिच्छंति यतो मोक्षं यतीश्वराः ॥ ४३ ॥

Ang nauna ay dapat isagawa ng mga maybahay (gṛhastha), at ang huli naman ay para sa mga yati, ang mga tumalikod sa mundo. Sapagkat ang mga maybahay ay naghahangad ng tagumpay at kaginhawahan sa daigdig, samantalang ang mararangal na renunsyante ay naghahangad ng mokṣa, ang paglaya.

Verse 44

द्वादश्यां तु कलायां वा यदि लभ्येत पारणा । तदानीं दशमीविद्धाप्युपोष्यैकादशी तिथिः ॥ ४४ ॥

Ngunit kung ang pāraṇā (pagbasag ng ayuno) ay maaaring gawin sa Dvādaśī—kahit sa munting bahagi lamang nito—sa gayon ang tithi ng Ekādaśī ay dapat pa ring ipag-ayuno, kahit ito’y ‘nabutas’ o natabunan ng Daśamī.

Verse 45

शुल्के वा यदि वा कृष्णे भवेदेकादशीद्वयम् । गृहस्थानां तु पूर्वोक्ता यतीनामुत्तरा स्मृता ॥ ४५ ॥

Kung sa maliwanag na kalahati (Śukla) o sa madilim na kalahati (Kṛṣṇa) ay maganap ang dalawang Ekādaśī, para sa mga maybahay ang nauna ang itinakda; ngunit para sa mga yati, ang huli ang inaalala bilang tuntunin.

Verse 46

द्वादश्यां विद्यते किंचिद्दशमीसंयुता यदि । दिनक्षये द्वितीयैव सर्वेषां परिकीर्तितां ॥ ४६ ॥

Kung sa Dvādaśī ay may kahit bahagyang pagsasanib sa Daśamī, kung gayon sa pagtatapos ng araw, ang ‘ikalawang araw/tithi’ lamang ang ipinahahayag para sa lahat bilang dapat sundin.

Verse 47

विद्धाप्येकादशी ग्राह्या परतो द्वादशी न चेत् । अविद्धापि निषिद्धैव परतो द्वादशी यदि ॥ ४७ ॥

Kahit ang tithi ng Ekādaśī ay “nabutas” o nasapawan ng ibang tithi, dapat pa ring tanggapin kung sa susunod na araw ay walang Dvādaśī. Ngunit kahit ang “hindi nabutas” na Ekādaśī ay dapat tanggihan kung sa susunod na araw ay may Dvādaśī.

Verse 48

एकादशी द्वादशी च रात्रघिशेषे त्रयोदशी । द्वादशद्वादशीपुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणे ॥ ४८ ॥

Kapag ang pag-aayuno ay sumasaklaw sa Ekādaśī at Dvādaśī, at ang Dvādaśī ay may kaunting nalalabing bahagi na lamang ng gabi kaya wari’y naroon na ang Trayodaśī, makakamtan ang bisa at gantimpala ng Dvādaśī—kung ang pāraṇa (banal na pagbasag ng ayuno) ay gawin sa Trayodaśī.

Verse 49

एकादशी कलामात्रा विद्यते द्वादशीदिने । द्वादशी च त्रयोदश्यां नास्ति वा विद्यतेऽथवा ॥ ४९ ॥

Kung ang Ekādaśī ay umiiral lamang sa munting bahagi ng oras sa araw ng Dvādaśī, at kung ang Dvādaśī, kaugnay ng Trayodaśī, ay wala—o kaya’y bahagya lamang lumilitaw—kung gayon ang wastong pagtalima ay dapat itakda ayon sa ganitong kalagayan ng pagkawala ng tithi.

Verse 50

विद्वाप्येकादशी तत्र पूर्वा स्याद्गृहणां तदा । यदिभिश्चोत्तरा ग्राह्या ह्यवीराभिस्तथैव च ॥ ५० ॥

Kahit batid ang tuntunin, sa gayong kalagayan ang mga maybahay (gṛhastha) ay dapat tumalima sa naunang Ekādaśī. Ngunit para sa mga ascetic o saṃnyāsī, ang huling Ekādaśī ang dapat tanggapin; gayundin para sa mga balo.

Verse 51

संपूर्णैकादशी शुद्धा द्वादश्यां नास्ति किंचन । द्वादशी च त्रयोदशयामस्ति तत्र कथं भवेत् ॥ ५१ ॥

Kapag ang Ekādaśī ay ganap at dalisay, at walang anumang bakas ng Dvādaśī na sumasayad dito, ngunit ang Dvādaśī ay naroroon sa isang yāma (bahagi ng oras) ng Trayodaśī—paano kung gayon matitiyak ang wastong pagtalima?

Verse 52

पूर्वा गृहस्थैः कार्यात्र यतिभिश्चोत्तरा तिथिः । उपोष्यैव द्वितीयेति केचिदाहुश्च भक्तितः ॥ ५२ ॥

Dito, ang mga maybahay (gṛhastha) ay dapat sumunod sa naunang tithi, samantalang ang mga yati o nagtalikod sa mundo ay sa huling tithi. At may ilang deboto, dahil sa bhakti kay Śrī Viṣṇu, na nagsasabing mag-ayuno at isagawa ang vrata sa ikalawang araw mismo.

Verse 53

एकादशी यदाविद्धा द्वादश्यां न प्रतीयते । द्वादशी च त्रयोदश्यामस्ति तत्रैव चापरे ॥ ५३ ॥

Kapag ang tithi ng Ekādaśī ay “nabutas/natabunan” (nag-overlap) at hindi kinikilalang pumapatak sa Dvādaśī, at kapag ang Dvādaśī mismo ay umaabot hanggang Trayodaśī—sa gayong kalagayan, may ilang awtoridad na nagtatakda ng ibang paraan ng pagtalima.

Verse 54

उपोष्या द्वादशी शुद्धा सर्वैरेव न संशयः । केचिदाहुश्च पूर्वां तु तन्मतं न समंजसम् ॥ ५४ ॥

Ang dalisay na Dvādaśī ang siyang dapat ituring na araw ng pag-aayuno—dito’y walang pag-aalinlangan sa lahat ng awtoridad. May ilan man na nagsasabing ang naunang araw ang dapat, ang palagay na iyon ay hindi angkop at hindi tugma.

Verse 55

संक्रातौ रविवारे च पातग्रहणयोस्तथा । पारणं चोपवासं च न कुर्यात्पुत्रवान्गृही ॥ ५५ ॥

Sa Saṅkrānti, sa mga Linggo, at gayundin sa mga pagkakataon ng eklipse at sa mga di-mabuting panahong ‘pāta’, ang isang maybahay na may anak na lalaki ay hindi dapat magsagawa ni ng pāraṇa (pagbasag ng ayuno) ni ng upavāsa (pag-aayuno).

Verse 56

अर्केऽह्नि पर्वरारौ च चतुर्दश्यष्टमी दिवा । एकादश्यामहोरात्रं भुक्त्वा चांद्रायणं चरेत् ॥ ५६ ॥

Kung ang isang tao ay kumain sa Linggo, o sa gabi ng parva (gabi ng pagsasanib ng yugto ng buwan), o kumain sa araw ng Caturdaśī (ika-14) o Aṣṭamī (ika-8), o matapos kumain sa buong araw at gabi ng Ekādaśī—dapat niyang isagawa ang Cāndrāyaṇa bilang panata ng pagtubos at paglilinis ng pagkukulang.

Verse 57

आदित्यग्रहणे प्राप्ते पूर्वयामत्रये तथा । नाद्याद्वै यदि भुंजीत सुरापेन समो भवेत् ॥ ५७ ॥

Kapag naganap ang eklipse ng araw—gayundin sa tatlong pagbabantay bago nito—huwag kumain; kung kumain pa rin, itinuturing na kapantay ng umiinom ng alak.

Verse 58

अन्वाधानेष्टिमध्ये तु ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । प्रायश्चित्तं मुनिश्रेष्ट कर्त्तव्यं तत्र याज्ञिकैः ॥ ५८ ॥

O pinakadakila sa mga muni, kung sa gitna ng Anvādhāna iṣṭi ay maganap ang eklipse ng buwan o araw, ang mga tagapagganap ng yajña ay dapat magsagawa ng itinakdang prāyaścitta (pagbabayad-sala/paglilinis) para sa pagkakataong iyon.

Verse 59

चद्रोपरागे जुहुयाद्दशमे सोम इत्यृचा । आप्यायस्व ऋचा चैव सोमपास्त इति द्विज ॥ ५९ ॥

O dalawang-ulit na isinilang, sa oras ng eklipse ng buwan ay maghandog ng oblation—sa ikasampung bahagi—gamit ang talatang Ṛgveda na nagsisimula sa “soma”; at gayundin ang “āpyāyasva”, na isinasagawa bilang tagainom ng Soma.

Verse 60

सूर्योपरागे जुहुयादुदुत्यं जातवेदसम् । आसत्येंनोद्वयं चैव त्रयोमंत्रा उदाहृताः ॥ ६० ॥

Sa oras ng eklipse ng araw, maghandog ng oblation sa banal na apoy gamit ang mantra na “Ud u tyam” at ang (Agni) mantra na “Jātavedasam”; gayundin, ang “Ā satye” at ang pares ng “Anna” na mga mantra ay itinakda—kaya tatlong pangkat ng mantra ang ipinahayag para sa ritong ito.

Verse 61

एवं तिथिं विनिश्चित्य स्मृतिमार्गेण पंडितः । यः करोति व्रतादीनि तस्य स्यादक्षयं फलम् ॥ ६१ ॥

Sa gayon, matapos matiyak nang wasto ang tithi ayon sa landas ng Smṛti, ang marunong na nagsasagawa ng mga panata (vrata) at kaugnay na pagtalima ay magkakamit ng bungang di-nauubos.

Verse 62

वेदप्रणिहितो धर्मो धर्मैस्तुष्यति केशवः । तस्माद्धर्मपरा यांति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ६२ ॥

Ang Dharma ay yaong itinatakda ng mga Veda; sa gayong mga gawaing makadiyos, nalulugod si Keśava. Kaya ang mga tapat sa Dharma ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 63

धर्मान्ये कर्त्तुमिच्छंति ते वै कृष्णस्वरुपिणः । तस्मात्तांस्तु भवव्याधिः कदाचिन्नैव बाधते ॥ ६३ ॥

Ang mga nagnanais magsagawa ng Dharma ay tunay na may likas na anyo ni Kṛṣṇa. Kaya ang karamdaman ng pag-ikot sa saṃsāra ay hindi kailanman dumadapo sa kanila, sa anumang panahon.