Varṇāśrama Saṁskāras, Upanayana Windows, Brahmacārin Ācāra, and Anadhyāya Prohibitions

Verse 1

सनक उवाच । वर्णाश्रमाचारविधिं प्रवक्ष्यामि विशेषतः । श्रृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ट सावधानेन चेतसा ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: “Ipapaliwanag ko nang masinsin ang mga itinakdang tuntunin ng asal para sa mga varṇa at mga āśrama. Kaya makinig ka, O pinakamahusay sa mga muni, nang may lubos na pag-iingat ng isip.”

Verse 2

यः स्वधर्मं परित्यज्य परधर्मं समाचरेत् । पाषंडः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ २ ॥

Ang sinumang tumalikod sa sariling svadharma at magsagawa ng paradharma ng iba ay dapat kilalaning isang pāṣaṇḍa (erehe); siya’y itinatakwil mula sa lahat ng dharma.

Verse 3

गर्भाधानादिसंस्काराः कार्या मंत्रविधानतः । स्त्रीणाममंत्रतः कार्या यथाकालं यथाविधि ॥ ३ ॥

Ang mga saṃskāra na nagsisimula sa garbhādhāna ay dapat isagawa ayon sa itinakdang paraan ng mga mantra. Para sa mga babae, isinasagawa ito nang walang mantra—sa tamang panahon at sa tamang paraan.

Verse 4

सीमंतकर्म प्रथमं चतुर्थे मासि शस्यते । षष्टे वा सत्पमे वापि अष्टमे वापि कारयेत् ॥ ४ ॥

Ang ritwal na tinatawag na Sīmantakarma ay unang inirerekomenda sa ikaapat na buwan ng pagdadalang-tao; maaari rin itong isagawa sa ikaanim, ikapito, o ikawalong buwan.

Verse 5

जाते पुत्रे पिता स्नात्वा सचैलं जातकर्म च । कुर्य्याच्च नांदीश्राद्धं च स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ ५ ॥

Kapag isinilang ang isang anak na lalaki, ang ama—pagkatapos maligo at magsuot ng malilinis na kasuotan—ay dapat magsagawa ng jātakarma (ritwal ng kapanganakan), at isagawa rin ang nāndī-śrāddha, na pinangungunahan ng mga mapagpalang pagbigkas (svasti-vācana).

Verse 6

हेम्ना वा रजतेनापि वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत् । अन्नेन कारयेद्यस्तु स चंडाल समो भवेत् ॥ ६ ॥

Dapat ihanda ang vṛddhi-śrāddha gamit ang ginto o kahit pilak; ngunit ang sinumang magpagawa nito na pagkain lamang ang handog ay nagiging kapantay ng caṇḍāla (itinakwil na tao).

Verse 7

कृत्वाभ्युदयिकं श्राद्धं पिता पुत्रस्य वाग्यतः । कुर्वीत नामनिर्द्देशं सूतकांते यथाविधि ॥ ७ ॥

Matapos isagawa ang mapalad na abhyudayika śrāddha, ang ama—sa tamang pagkakataon para sa anak—ay dapat, sa pagtatapos ng sūtaka (panahon ng karumihan matapos manganak), pormal na magpahayag ng pangalan ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 8

अस्पष्टमर्थहीनं च ह्यतिगुर्वक्षरान्वितम् । न दद्यान्नाम विप्रेन्द तथा च विषमाक्षरम् ॥ ८ ॥

O pinakamahusay sa mga brāhmaṇa, huwag magbigay ng pangalang malabo, walang kahulugan, mabigat dahil sa labis na mga pantig, o may mga pantig na hindi pantay ang ayos.

Verse 9

तृतीयवर्षे चौलं च पंचमे षष्टसम्मिते । सत्पमे चाष्टमे वापि कुर्याद् गृह्योक्तमार्गतः ॥ ९ ॥

Sa ikatlong taon, nararapat isagawa ang ritwal ng paggupit ng buhok (cūḍākaraṇa). Maaari rin itong gawin sa ikalimang taon, ikaanim, o maging sa ikapito o ikawalo—ayon sa paraang itinuro sa mga Gṛhya-sūtra.

Verse 10

दैवयोगादतिक्रांते गर्भाधानादिकर्मणि । कर्तव्यः पादकृच्छ्रो वै चौले त्वर्द्धं प्रकल्पयेत् ॥ १० ॥

Kung dahil sa di-maiiwasang tadhana ay nalampasan o napabayaan ang mga saṃskāra na nagsisimula sa garbhādhāna, tiyak na dapat isagawa ang penitensiyang tinatawag na pāda-kṛcchra; ngunit para sa cūḍā‑karma (pag-aahit/paggupit ng buhok), kalahati lamang ng penitensiya ang itatakda.

Verse 11

गर्भाष्टमेऽष्टमे वाब्दे बटुकस्योपनायनम् । आषोडशाब्दपर्यंतं गौणं कालमुशंति च ॥ ११ ॥

Ang Upanayana (pagsusuot ng banal na sinulid at pagpasok sa pag-aaral ng Veda) para sa batang lalaki ay itinakda sa ikawalong taon mula sa paglilihi, o sa ikawalong taon mula sa kapanganakan; at sinasabi rin ng mga pantas na hanggang ikalabing-anim na taon, ang panahon ay itinuturing pang pangalawa (katanggap-tanggap bagaman di pinakamainam).

Verse 12

गर्भैकादशमेऽब्दे तु राजन्यस्योपनायनम् । आद्वाविंशाब्दपर्यंतं कालमाहुर्विपश्चितः ॥ १२ ॥

Para sa isang Kṣatriya (rājanya), ang upanayana (pagpasok sa pag-aaral ng Veda) ay itinakda sa ikalabing-isang taon mula sa paglilihi; ipinahahayag ng mga pantas na ang pinahihintulutang panahon ay umaabot hanggang ikadalawampu’t dalawang taon.

Verse 13

वैश्वोपनयनं प्रोक्तं गर्भाद्द्वादशमे तथा । चतुर्विंशाब्दपर्यंतं गौणमाहुर्मनीषिणः ॥ १३ ॥

Ang ritwal na tinatawag na “vaiśva‑upanayana” (pangkalahatang upanayana) ay sinasabing isinasagawa sa ikalabindalawang taon mula sa paglilihi; at ipinahahayag ng mga marurunong na hanggang ikadalawampu’t apat na taon ay maaari pa, ngunit sa pangalawang diwa lamang (hindi pinakamainam).

Verse 14

एतत्कालावधेर्यस्य द्विजस्यातिक्रमो भवेत् । सावित्रीपतितं विद्यात्तं तु नैवालपेत्कदा ॥ १४ ॥

Kapag ang isang dalawang-beses-na-ipinanganak ay pinalampas ang itinakdang panahon nang hindi tinutupad ang disiplina ng Sāvitrī, dapat siyang kilalaning nahulog mula sa Sāvitrī; huwag siyang kausapin o samahan kailanman.

Verse 15

द्विजोपनयने विप्र मुख्यकालव्यतिक्रमे । द्वादशाब्दं चरेत्कृच्छ्रं पश्चाज्चांद्रायणं तथा । सांतपनद्वयं चैव कृत्वा कर्म समाचरेत् ॥ १५ ॥

O brāhmaṇa, kung napalampas ang pangunahing panahon para sa upanayana (pagsusuot ng banal na sinulid) ng isang dalawang-beses-na-ipinanganak, dapat isagawa ang Kṛcchra na penitensiya sa loob ng labindalawang taon; pagkatapos ay gawin ang panatang Cāndrāyaṇa, at matapos ang dalawang Sāntapana na penitensiya, saka tuparin nang wasto ang kinakailangang ritwal.

Verse 16

अन्यथा पतितं विद्यात्कर्त्तापि ब्रह्महा भवेत् । र्मौजी विप्रस्य विज्ञेया धनुर्ज्या क्षत्त्रियस्य तु ॥ १६ ॥

Kung gagawin sa ibang paraan na salungat sa tuntunin, dapat malaman na ito’y pagbagsak mula sa dharma; at ang gumawa nito’y nagkakasala ring tulad ng pumatay ng isang brāhmaṇa. Ang maujī, banal na bigkis mula sa damong muñja, ay para sa brāhmaṇa; samantalang ang tali ng busog ang angkop na sagisag ng kṣatriya.

Verse 17

आवी वैश्यस्य विज्ञेया श्रूयतामजिने तथा । विप्रस्य चोक्तमैणेयं रौरवं क्षत्रियस्य तु ॥ १७ ॥

Alamin na ang angkop na balat para sa Vaiśya ay balat ng tupa; at pakinggan din ang tungkol sa mga balat ng usa: para sa brāhmaṇa, sinasabing balat ng antelope; samantalang para sa kṣatriya ay raurava, balat ng batik-batik na usa.

Verse 18

आजं वेश्यस्य विज्ञेयं दंडान्वक्ष्ये यथाक्रमम् । पालाशं ब्राह्मणस्योक्तं नृपस्यौदुम्बरं तथा ॥ १८ ॥

Alamin na ang tungkod (daṇḍa) para sa Vaiśya ay dapat yari sa kahoy na aja. Ilalarawan ko ang mga tungkod ayon sa pagkakasunod: para sa brāhmaṇa, sinasabing kahoy na palāśa; at para sa hari (kṣatriya), kahoy na udumbara.

Verse 19

बैल्वं वैश्यस्य विज्ञेय तत्प्रमाणं श्रृणुष्व मे । विप्रस्य केशमानं स्यादाललाटं नृपस्य च ॥ १९ ॥

Alamin na ang (tamang) sukat para sa Vaiśya ay tinatawag na “bailva.” Pakinggan mo ang pamantayan mula sa akin: para sa Brāhmaṇa, sukat hanggang sa guhit ng buhok; at para sa hari (Kṣatriya), hanggang sa noo.

Verse 20

नासाग्रसंमितं दण्डं वैश्यस्याहुर्विपश्चितः । तथा वासांसि वक्ष्यामि विप्रादीनां यथाक्रमम् ॥ २० ॥

Ipinahahayag ng mga pantas na ang tungkod (daṇḍa) para sa Vaiśya ay dapat sukatin hanggang dulo ng ilong. Ngayon ay ilalarawan ko rin, ayon sa wastong pagkakasunod, ang mga kasuotang itinakda para sa mga Brāhmaṇa at iba pang varṇa.

Verse 21

कषायं चैव मांजिष्टं हारिद्रं च प्रकीर्तितम् । उपनीतो द्विजो विप्र परिचर्यापरो गुरोः ॥ २१ ॥

Ipinahayag din ang mga kasuotang kulay okra, pulang mañjiṣṭhā, at dilaw na haridrā (luyang-dilaw). Matapos tanggapin ang Upanayana (pagsusuot ng sagradong sinulid, yajñopavīta), ang dalawang-ulit-na-isinilang—O brāhmaṇa—ay dapat mag-alay ng sarili sa paglilingkod sa guro.

Verse 22

वेदग्रहणपर्यंतं निवसेद्गुरुवेश्मनि । प्रातः स्नायी भवेद्वर्णी समित्कुशफलादिकान् ॥ २२ ॥

Hanggang sa ganap niyang matutuhan ang mga Veda, ang mag-aaral ay dapat manirahan sa bahay ng guro. Ang brahmacārin ay dapat maligo sa bukang-liwayway at maghanap ng panggatong, damong kuśa, mga prutas, at iba pang kailangan (para sa guro at sa mga ritwal).

Verse 23

गुर्वर्थमाहरेन्नित्यं कल्ये कल्ये मुनीश्वर । यज्ञोपवीतमजिनं दंडं च मुनिसत्तम ॥ २३ ॥

O panginoon sa mga pantas, tuwing umaga nang walang pagkukulang, dapat niyang dalhin araw-araw para sa kapakanan ng guro ang sagradong sinulid (yajñopavīta), balat ng usa, at tungkod ng naglilimos—O pinakadakila sa mga asceta.

Verse 24

नष्टे भ्रष्टे नवं मंत्राद्धृत्वा भ्रष्टं जले क्षिपेत् । वर्णिनो वर्त्तनं प्राहुर्भिक्षान्नेनैव केवलम् ॥ २४ ॥

Kapag ang teksto ng mantra ay nawala o nasira, kumuha ng bagong wastong sipi mula sa pagtuturo ng mantra at ihagis sa tubig ang maling sipi. Ipinahayag ng mga pantas na ang tamang ikabubuhay ng varṇin/brahmacārin ay tanging pagkain na nakukuha sa limos lamang.

Verse 25

भिक्षा च श्रोत्रियागारादाहरेत्प्रयतेंद्रियः । भवत्पूर्वं ब्राह्मणस्य भवन्मध्यं नृपस्य च ॥ २५ ॥

Taglay ang pagpipigil sa mga pandama, dapat siyang humingi ng limos sa bahay ng isang śrotriya, ang dalubhasa sa Veda. Sa pagtawag sa isang brāhmaṇa, unahin ang magalang na “bhavat”; at sa pagtawag sa isang hari, ilagay ang “bhavat” sa gitna ng pagbati.

Verse 26

भवदत्यं विशः प्रोक्तं भिक्षाहरणकं वचः । सांयप्रातर्वह्निकार्यं यथाचारं जितेंद्रियः ॥ २६ ॥

Dapat siyang magsalita lamang ng katotohanan, gaya ng itinakda para sa Vaiśya; at mamuhay sa mga salitang angkop sa paghingi ng limos. Taglay ang pagpipigil sa sarili, gawin niya ang mga ritwal ng apoy sa gabi at sa umaga, ayon sa itinakdang disiplina ng asal.

Verse 27

कुर्यात्प्रतिदिनं वर्णीं ब्रह्मयज्ञं च तर्पणम् । अग्निकार्यपरित्यागी पतितः प्रोच्यते बुधैः ॥ २७ ॥

Ang isang brahmacārin ay dapat araw-araw magsagawa ng pagbigkas ng Veda, ng Brahma-yajña, at ng mga handog na tarpaṇa. Ang sinumang tumalikod sa itinakdang tungkulin ng ritwal ng apoy ay ipinahahayag ng marurunong na isang nalugmok o nahulog na tao.

Verse 28

ब्रह्मयज्ञविहीनश्च ब्रह्महा परिकीर्तितः । देवताभ्यर्च्चनं कुर्याच्छुश्रूषानुपदं गुरोः ॥ २८ ॥

Ang sinumang nagpapabaya sa Brahma-yajña ay tinatawag na mamamatay ng Brahman. Kaya nararapat na sambahin ang mga diyos at patuloy na maglingkod nang masinop at masunurin sa guru.

Verse 29

भिक्षान्नं भोजयेन्नित्यं नैकान्नाशी कदाचन । आनीयानिन्द्यविप्राणां गृहाद्भिक्षां जितेंद्रियः ॥ २९ ॥

Ang taong may pagpipigil-sa-sarili ay dapat laging tumanggap lamang ng pagkaing limos; huwag kailanman maging yaong kumakain mula sa maraming bahay. Sa pagdaig sa mga pandama, magdala siya ng limos mula sa mga tahanan ng mga walang-dungis na brāhmaṇa.

Verse 30

निवेद्य गुरवेऽश्रीयाद्वाग्यतस्तदनुज्ञया । मधुस्त्रीमांसलवणं ताम्बूलं दंतधावनम् ॥ ३० ॥

Pagkatapos munang ipabatid sa Guru, at pigilan ang pananalita, saka lamang tumanggap ayon sa kanyang pahintulot. Sa disiplin na ito, talikdan ang pulot, pakikisama sa babae, karne, asin, nganga (tāmbūla), at ang paglilinis ng ngipin.

Verse 31

उच्छिष्टभोजनं चैव दिवास्वापं च वर्जयेत् । छत्रपादुक गंधांश्च तथा माल्यानुलेपनम् ॥ ३१ ॥

Iwasan ang pagkain ng tira o maruming pagkain, at iwasan din ang pagtulog sa araw. Gayundin, umiwas sa paggamit ng payong at panyapak, pati sa pabango, kuwintas ng bulaklak, at mga pampahid sa katawan.

Verse 32

जलकेलिं नृत्यगीतवाद्यं तु परिवर्जयेत् । परिवादं चोपतापं विप्रलापं तथांजनम् ॥ ३२ ॥

Iwasan ang paglalaro sa tubig, pagsasayaw, pag-awit, at pagtugtog ng mga instrumento; at talikdan din ang paninirang-puri, pagpapahirap sa kapwa, walang saysay na usapan, at ang paglalagay ng koliryo/anjana sa mata bilang palamuti.

Verse 33

पाषण्ड जनसंयोगं शूद्रसंगं च वर्जयेत् । अभिवादनशीलः स्याद् वृद्धेषु च यथाक्रमम् ॥ ३३ ॥

Iwasan ang pakikisama sa mga taong pāṣaṇḍa (mga erehe o mapanlinlang sa dharma) at iwasan din ang di-wastong pakikihalubilo sa mga Śūdra. Maging sanay sa magalang na pagbati at magbigay-galang sa mga nakatatanda ayon sa nararapat na kaayusan.

Verse 34

ज्ञानवृद्धास्तपोवृद्धा वयोवृद्धा इति त्रयः । आध्यात्मिकादिदुःखानि निवारयति यो गुरुः ॥ ३४ ॥

May tatlong uri ng “nakatatanda”: yaong hinog sa kaalaman, hinog sa pag-aayuno at pagkamapagtiis (tapas), at hinog sa gulang. Ngunit siya lamang ang tunay na Guru na nag-aalis ng mga pagdurusang nagsisimula sa ādhātmika, ang mga dalamhating panloob.

Verse 35

वेदशास्त्रोपदेशेन तं पूर्वमभिवादयेत् । असावहमिति ब्रूयाद्दिजो वै ह्यभिवादने ॥ ३५ ॥

Ayon sa turo ng mga Veda at śāstra, dapat munang maghandog ng pagpupugay sa kanya (sa nakatatanda o guro). At sa sandali ng pagpupugay, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat magsabi, “Ako si…,” upang ipakilala ang sarili.

Verse 36

नाभिवाद्याश्च विप्रेण क्षत्रियाद्याः कथंचन । नास्तिकं भिन्नमर्यादं कृतन्घं ग्रामयाजकम् ॥ ३६ ॥

Ang isang brāhmaṇa ay hindi dapat magbigay-galang bilang nakabababa sa kṣatriya at sa iba pang mas mababang varṇa, sa anumang pagkakataon. Gayundin, dapat iwasan ang nāstika (di-mananampalataya), ang lumalabag sa itinakdang kaugalian, ang walang utang-na-loob, at ang paring-baryo na nagsasagawa ng ritwal para sa ikabubuhay.

Verse 37

स्तेनं च कितवं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् । पाषण्डं पतितं व्रात्यं तथा नक्षत्रजीविनम् ॥ ३७ ॥

Huwag kailanman maghandog ng mapitagang pagpupugay sa magnanakaw o mandaraya. Gayundin, huwag magpugay sa heretiko (pāṣaṇḍa), sa taong nalugmok, sa vrātya na lumihis sa disiplina ng Veda, at sa nabubuhay sa mga bituin—yaong ginagawang hanapbuhay ang astrolohiya.

Verse 38

तथा पातकिनं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् । उन्मत्तं च शठं धूर्त्तं धावन्तमशुचिं तथा ॥ ३८ ॥

Gayundin, huwag kailanman maghandog ng pormal na pagpupugay sa makasalanan. At huwag ding magpugay sa baliw, sa mapanlinlang, sa tuso at salbahe, sa taong tumatakbo, o sa taong marumi at di-dalisay.

Verse 39

अभ्यक्तशिरसं चैव जपन्तं नाभिवादयेत् । विवादशीलिनं चंडं वमंतं जलमध्यगम् ॥ ३९ ॥

Huwag mag-alay ng pagpupugay sa taong may ulong pinahiran ng langis, ni sa taong abala sa japa. Huwag ding bumati nang may pagyuko sa palaaway o marahas, sa nagsusuka, o sa nakatayo sa gitna ng tubig.

Verse 40

भिक्षान्नधारिणं चैव शयानं नाभिवादयेत् । भर्तृघ्नी पुष्पिणीं जारां सूतिकां गर्भपातिनीम् ॥ ४० ॥

Huwag mag-alay ng pagpupugay sa taong may dalang pagkaing limos, ni sa taong nakahiga. Gayundin, huwag bumati nang may pagyuko sa babaeng pumatay sa asawa, sa may buwanang dalaw, sa nangangalunya, sa nanganganak, o sa nagpalaglag/nagpa-abort.

Verse 41

कृतन्घीं च तथा चंडीं कदाचिन्नाभिवादयेत् । सभायां यज्ञशालायां देवतायतनेष्वपि ॥ ४१ ॥

Huwag kailanman mag-alay ng pagpupugay sa babaeng walang utang-na-loob, ni sa babaeng marahas o marumi—lalo na sa kapulungan, sa bulwagan ng yajña, o maging sa loob ng mga dambana ng mga diyos.

Verse 42

प्रत्येकं तु नमस्कारो हंति पुण्यं पुराकृतम् । श्राद्धं व्रतं तथा दानं देवताभ्यार्चनं तथा ॥ ४२ ॥

Ngunit ang bawat di-wastong pagpupugay ay sumisira sa dating naipong kabutihan; gayundin, pinapahina nito ang bunga ng śrāddha, ng mga panatang banal (vrata), ng pagbibigay (dāna), at ng pagsamba sa mga diyos.

Verse 43

यज्ञं च तर्पणं चैव कुर्वंतं नाभिवादयेत् । कृतेऽभिवादने यस्तु न कुर्यात्प्रतिवादनम् ॥ ४३ ॥

Huwag mag-alay ng pormal na pagpupugay sa taong nagsasagawa ng yajña o gumagawa ng tarpaṇa (pagbubuhos na handog). At kung ang isang taong binati ay hindi man lamang magbalik-pagpupugay, iyon man ay di-wastong asal.

Verse 44

नाभिवाद्यः स विज्ञेयो यया शूद्रस्तथैव सः । प्रक्षाल्य पादावाचम्य गुरोरभिमुखः सदा ॥ ४४ ॥

Dapat siyang maunawaan bilang taong hindi nararapat batiin o sambahin—sa bagay na ito, siya’y tulad ng isang Śūdra. Pagkahugas ng mga paa at pag-ācāmana (pagsimsim ng tubig na pampadalisay), laging manatiling nakaharap sa Guru, mapagmatyag at may paggalang.

Verse 45

तस्य पादौ च संगृह्य अधीयीत विचक्षणः । अष्टकासु चतुर्दश्यां प्रतिपत्पर्वणोस्तथा ॥ ४५ ॥

Ang alagad na may pag-unawa, matapos magalang na hawakan ang mga paa ng guro, ay dapat magpatuloy sa banal na pag-aaral. Lalo na sa mga araw ng Aṣṭakā, sa ika-14 na araw ng buwan (caturdaśī), at gayundin sa mga sandali ng parvan gaya ng pratipat at iba pang araw-parvan.

Verse 46

महाभरण्यां विप्रेद्रं श्रवणद्वादशीदिने । भाद्रपदापरपक्षे द्वितीयायां तथैव च ॥ ४६ ॥

O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, isagawa ito sa araw ng nakṣatra na Mahābharaṇī, sa araw ng Śravaṇa-dvādaśī; at gayundin sa dvitīyā (ikalawang araw) ng madilim na kalahati ng buwan ng Bhādrapada.

Verse 47

माघस्य शुक्लसप्तम्यां नवम्यामाश्विनस्य च । परिवेषं गते सूर्ये श्रोत्रिये गृहमागते ॥ ४७ ॥

Sa maliwanag na ikapitong araw ng Māgha, at sa ikasiyam na araw ng Āśvina rin—kapag ang Araw ay may bilog na liwanag (pariveṣa), at kapag dumating sa bahay ang isang śrotriya na Brāhmaṇa na bihasa sa Veda—ang mga ito’y itinuturing na napakapalad na pagkakataon para sa pagsasagawa ng dharma at pagbibigay-dāna.

Verse 48

बंधिते ब्रह्मणे चैव प्रवृद्धकलहे तथा । संध्यायां गर्जिते मेघे ह्यकाले परिवर्षणे ॥ ४८ ॥

Kapag ang isang brāhmaṇa ay ginapos o ibinilanggo, kapag ang mga alitan ay lubhang lumala, kapag umuugong ang mga ulap sa dapithapon, at kapag umuulan nang wala sa panahon—ang mga ito’y kinikilalang masasamang palatandaan.

Verse 49

उल्काशनिप्रपाते च तथा विप्रेऽवमानिते । मन्वादिषु च देवर्षे युगादिषु चतुर्ष्वपि ॥ ४९ ॥

O banal na Devarṣi, kapag bumagsak ang bulalakaw o kidlat, at gayundin kapag ang isang brāhmaṇa ay nilalapastangan—maging sa pasimula ng Manvantara at sa pasimula ng apat na Yuga—dapat maging higit na mapagmatyag sa dharma at isagawa ang mga itinakdang ritwal.

Verse 50

नाधीयीत द्विजः कश्चित्सर्वकर्मफलोत्सुकः । तृतीया प्राधवे शुक्ला भाद्रे कृष्णा त्रयोदशी ॥ ५० ॥

Walang dvija (dalawang ulit na isinilang) ang dapat mag-aral ng mga banal na kasulatan na may balisang pagnanasa sa bunga ng bawat gawa. At iwasan din ang pag-aaral sa ilang tithi: ang ikatlong araw ng maliwanag na kalahati sa buwang Prādhava, at ang ikalabintatlong araw ng madilim na kalahati sa buwang Bhādra.

Verse 51

कार्त्तिके नवमी शुद्धा माघे पंचदशी तिथिः । एता युगाद्याः कथिता दत्तस्याक्षयकारिकाः ॥ ५१ ॥

Sa Kārttika, ang dalisay na ikasiyam na tithi (Navamī), at sa Māgha, ang ikalabinlimang tithi (Paurṇimā), ay ipinahahayag na mga araw na ‘Yugādi’. Ang dāna (pagkakaloob) na inihahandog sa mga araw na ito ay sinasabing nagbubunga ng akṣaya na kabutihang-di-nauubos.

Verse 52

मन्वादींश्च प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । अक्षयुक्छुक्लनवमी कार्तिके द्वादशी सिता ॥ ५२ ॥

Ngayon ay ilalarawan ko ang mga Manu at ang iba pang kasunod—makinig nang may ganap na pagtuon. Ang ikasiyam na tithi ng maliwanag na kalahati (Śukla Navamī) ay tinatawag na Akṣayuk; at sa buwang Kārttika, ang ikalabindalawang tithi ng madilim na kalahati (Kṛṣṇa Dvādaśī) ay gayundin ding itinatala.

Verse 53

तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च । आषाढशुक्लदशमी सिता माघस्य सप्तमी ॥ ५३ ॥

Ang ikatlong tithi ng buwang Caitra, at gayundin ang ikatlong tithi ng buwang Bhādrapada; ang ikasampung tithi ng maliwanag na kalahati sa buwang Āṣāḍha; at ang ikapitong tithi ng maliwanag na kalahati sa buwang Māgha—ang mga ito ay ipinahahayag na mapalad na mga tithi para sa mga pagsasagawa ng dharma at mga vrata.

Verse 54

श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णमा । फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी सिता ॥ ५४ ॥

Ang madilim na ikawalong araw (Kṛṣṇāṣṭamī) ng Śrāvaṇa, ang araw ng kabilugan ng buwan ng Āṣāḍha, ang araw ng bagong buwan (amāvasyā) ng Phālguna, at ang maliwanag na ikalabing-isang araw (Śukla-ekādaśī) ng Pauṣa—ito ang mga banal na tithi para sa debosyon at pagsasagawa ng dharma.

Verse 55

कार्तिकी फाल्गुनी चैत्रीं ज्यैष्ठी पंचदशी सिता । मन्वादयः समाख्याता दत्तस्याक्षयकारिकाः ॥ ५५ ॥

Ang maliwanag na ikalabinlimang araw (kabilugan ng buwan) sa Kārtika, Phālguna, Caitra, at Jyaiṣṭha—kasama ang mga araw na Manvādī—ay ipinahayag na nagpapaging walang-hanggang mabunga ang pagbibigay (dāna).

Verse 56

द्विजैः श्रद्धं चकर्त्तव्यं मन्वादिषु युगादिषु । श्राद्धे निमंत्रिते चैवग्रहणे चंद्रसूर्ययोः ॥ ५६ ॥

Ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat magsagawa ng śrāddha sa mga pasimula ng Manvantara at Yuga; gayundin kapag inanyayahan sa śrāddha, at sa panahon ng paglalaho ng buwan at araw.

Verse 57

अयनद्वितये चैव तथा भूकंपने मुने । गलग्रहे दुर्द्दिने च नाधीयीत कदाचन ॥ ५७ ॥

O pantas, huwag kailanman magsimula ng pag-aaral ng Veda sa alinman sa dalawang paglipat ng ayana (mga paglipat ng solstis), ni sa oras ng lindol, ni kapag may karamdaman sa lalamunan, ni sa mga araw na napakasama ng panahon.

Verse 58

एवमादिषु सर्वेषु अनध्यायेषु नारद । अधीयतां सुमूढानांप्रजांप्रज्ञांयशः श्रियम् ॥ ५८ ॥

O Nārada, sa lahat ng ganitong panahon ng anadhyāya (kapag dapat itigil ang pag-aaral ng Veda), ang lubhang naliligaw na patuloy pa ring nag-aaral ay mawawalan ng supling, talino, dangal, at kasaganaan.

Verse 59

आयुष्यं बलमारोग्यं निकृंतति यमः स्वयम् । अनध्याये तु योऽधीते तं विद्याद्वब्रह्मघातकम् ॥ ५९ ॥

Si Yama mismo ang pumuputol sa buhay, lakas, at kalusugan. Alamin na ang sinumang nag-aaral sa panahon ng pagbabawal (anadhyāya) ay itinuturing na pumatay ng Brahman.

Verse 60

न तं संभाषयेद्विप्रन तेन सह संवसेत् । कुंडगोलकयोः केचिज्जडादीनां च नारद ॥ ६० ॥

Ang isang Brahmana ay hindi dapat makipag-usap sa kanya o manirahan kasama niya. O Narada, sinasabi ng ilan na ang panuntunang ito ay nalalapat din sa isang kunda, golaka, at mga mapurol ang isip.

Verse 61

वदंति चोपनयनं तत्पुत्रादिषु केचन । अनधीत्य तु यो वेदमन्त्रय कुरुते श्रमम् ॥ ६१ ॥

Sinasabi ng ilan na ang ritwal ng Upanayana ay dapat isagawa para sa mga anak na lalaki. Ngunit sinumang bumibigkas ng mga mantra ng Veda nang walang wastong pag-aaral ay nagpapagod lamang sa wala.

Verse 62

शूद्रतुल्यः स विज्ञेयो नरकस्य प्रियोऽतिथिः । अनधीतश्रुतिर्विप्र आचार प्रतिपद्यते ॥ ६२ ॥

Ang isang Brahmin na hindi nag-aral ng Sruti ay kilala bilang kapantay ng isang Shudra, isang malugod na panauhin ng impiyerno, kahit na siya ay nagpapakita ng wastong pag-uugali.

Verse 63

नाचारफलमान्पोति यथा शूद्रस्तथैव सः । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यत्कर्म वैदिकम् ॥ ६३ ॥

Hindi niya nakakamit ang bunga ng wastong pag-uugali, tulad ng isang Shudra; at wala rin siyang nakukuhang resulta mula sa pang-araw-araw, paminsan-minsan, o udyok ng pagnanais na mga ritwal ng Veda.

Verse 64

अनधीतस्य विप्रस्य सर्वं भवति निष्फलम् । शब्दब्रह्ममयो विष्णुर्वेदः साक्षाद्धारि स्मृकतः ॥ ६४ ॥

Para sa brāhmaṇa na hindi nag-aral ng Veda, ang lahat ay nagiging walang bunga. Si Viṣṇu ay may kalikasan ng Śabda-Brahman, at ang Veda ay inaalala bilang si Hari mismo, tuwirang nahahayag.

Verse 65

वेदाध्यायी ततो विप्रः सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ६५ ॥

Kaya nga, ang brāhmaṇa na tapat sa pag-aaral ng Veda ay nakakamit ang lahat ng ninanais na layunin.