Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 44

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

अस्रेऽर्केंदो कुजार्की चेत्पुंस्रियोरामयप्रदौ । व्ययखगो युक्तौ चैकदृष्ट्या नृत्युप्रदौ तयोः ॥ ४४ ॥

Transliteration

asre'rkeṃdo kujārkī cetpuṃsriyorāmayapradau | vyayakhago yuktau caikadṛṣṭyā nṛtyupradau tayoḥ || 44 ||

Translation

Kung ang Araw at Buwan ay nasa ikawalong bahay, at ang Mars at Saturn ay magkaugnay, sila’y nagiging tagapagbigay ng karamdaman sa lalaki at babae. At kung, sa kanilang pagkakaugnay, maghagis sila ng iisang pinagsamang aspekto, kung gayon para sa dalawang iyon ito’y nagiging tagapagbigay ng kamatayan.

Word by Word

• अस्रे: in Asra (a sign/place)
• अस्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्र (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अधिकरणे

• अर्क-इन्दु: Sun and Moon
• अर्क-इन्दु: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क + इन्दु (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; द्वन्द्व-समास (Sun and Moon as a pair); कर्तरि

• कुज-अर्की: Mars-Sun (combination)
• कुज-अर्की: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुज + अर्किन् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्; समासार्थः—कुजेन सह अर्की/अर्कसम्बद्धः (Mars-associated with Sun)

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (सम्बन्ध/condition)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)

• पुंस्-स्त्रियोः: of the man and the woman
• पुंस्-स्त्रियोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुंस् + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/सप्तमी (genitive/locative) द्विवचन (Dual), पुं/स्त्रीलिङ्ग; here genitive dual ‘of man and woman’

• आमय-प्रदौ: (they) give disease
• आमय-प्रदौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आमय + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्; समासार्थः—आमयं प्रददाति (disease-giving)

• व्यय-खगः: the planet in the house of loss (12th)
• व्यय-खगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यय + खग (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; कर्तरि; समासार्थः—व्यये खगः (planet/bird in the 12th house)

• युक्तौ: joined (as a pair)
• युक्तौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एक-दृष्ट्या: by a single aspect
• एक-दृष्ट्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: एक + दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; करणम्; समासार्थः—एकया दृष्ट्या (with a single aspect/glance)

• नृत्यु-प्रदौ: (they) give death
• नृत्यु-प्रदौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नृत्यु + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्; समासार्थः—नृत्युं प्रददाति (death-giving)

• तयोः: of those two
• तयोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन (Dual); सर्वनाम; सम्बन्ध

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Surya
• Chandra
• Mangala
• Shani

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames bodily suffering and even mortality as outcomes indicated through karmic patterns seen in Jyotiṣa, urging a dharmic and spiritually alert life rather than complacency.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While the verse is technical Jyotiṣa, its implication supports Bhakti by reminding that worldly conditions (health and longevity) are unstable, so one should take refuge in dharma and devotion for ultimate welfare.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa Vedāṅga: it gives a predictive rule—Sun–Moon in the 8th and Mars–Saturn conjunction indicate disease; a strong combined aspect can indicate death—used in assessing health and longevity factors in a chart.