Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 89

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

गते शोद्ध्यं तथा योज्यं गम्ये तात्कालिको ग्रहः । भचक्रलिप्ताशीत्यंशः परमं दक्षिणोत्तरम् ॥ ८९ ॥

Transliteration

gate śoddhyaṃ tathā yojyaṃ gamye tātkāliko grahaḥ | bhacakraliptāśītyaṃśaḥ paramaṃ dakṣiṇottaram || 89 ||

Translation

Sa bagay na lumipas na, dapat ibawas; sa bagay na mararating pa, dapat idagdag. Sa dapat matiyak, kunin ang kinalalagyan ng planeta sa mismong sandaling iyon. Ang bilog ng zodyak ay binibilang sa digri at minuto; ang sukdulan ay walumpung digri, tanda ng pinakahanggang timog at hilaga.

Word by Word

• गते: when elapsed/when passed
• गते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-एकवचन (7th/सप्तमी, Singular), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (contextual); क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले (past passive participle) — ‘when (it is) gone/elapsed’

• शोध्यम्: to be corrected
• शोध्यम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुध्/शोध् (धातु) → शोध्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (Nom./Acc., Singular, Neuter); यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य) — ‘to be corrected/purified’

• तथा: thus/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) — ‘thus/likewise’

• योज्यम्: to be added/applied
• योज्यम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → योज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (Nom./Acc., Singular, Neuter); यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) — ‘to be added/applied’

• गम्ये: in the target (case)/when to be reached
• गम्ये: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-एकवचन (7th/सप्तमी, Singular), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (contextual); यत्-प्रत्ययान्त — ‘in the (case) to be reached/when to be computed’

• तात्कालिकः: instantaneous/at that moment
• तात्कालिकः: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तात्कालिक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: तत् + काल (time) + इक (suffix) → तात्कालिक ‘of that time/instantaneous’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Masc., Nom., Sing.)

• ग्रहः: planet
• ग्रहः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Masc., Nom., Sing.)

• भचक्रलिप्ताशीत्यंशः: (value) of 80 degrees (with minutes) on the zodiac-circle
• भचक्रलिप्ताशीत्यंशः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ-चक्र-लिप्त-अशीति-अंश (प्रातिपदिक-समाहार)
• Form: समास (बहुपद-तत्पुरुष): भचक्र (zodiac-circle) + लिप्त (minutes) + अशीति (eighty) + अंश (degrees/parts) → ‘(having) 80 degrees and minutes of the zodiac-circle’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Masc., Nom., Sing.)

• परमम्: highest/ultimate
• परमम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (Neut., Nom./Acc., Sing.) — ‘highest/ultimate’

• दक्षिण-उत्तरम्: south and north (directional extremes)
• दक्षिण-उत्तरम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास: दक्षिण + उत्तर → ‘south and north’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (Neut., Nom./Acc., Sing.)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa as a disciplined, rule-based limb of Vedic knowledge—showing that correct time-and-position reckoning supports dharma (right timing of rites) and steadies the mind through accurate understanding of kāla (time).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by teaching precision in kāla and graha reckoning, it supports proper observance of vrata and worship timings, which are core supports for sustained Viṣṇu-bhakti in Purāṇic practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: computational rules—subtract for elapsed portions, add for remaining portions, use the planet’s current (tātkālika) position, and express results in aṃśa (degrees) and lipta (minutes) with stated directional limits (dakṣiṇa/uttara).