Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
आत्मनेपदिनो धातू दृङ्धृङ्द्वौ चाप्युदाहृतौ । प्रच्छादिषोडशाख्याताः परस्मैपदिनो मुने ॥ ६१ ॥
ātmanepadino dhātū dṛṅdhṛṅdvau cāpyudāhṛtau | pracchādiṣoḍaśākhyātāḥ parasmaipadino mune || 61 ||
Ang mga dhātu na tumatanggap ng hulaping Ātmanepada ay naipahayag na; at ang dalawang ugat na dṛṅ at dhṛṅ ay binanggit din. O muni, ang labing-anim na ugat na nagsisimula sa pracch ay itinuturo bilang Parasmaipada (hulaping aktibo).
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It highlights Vedāṅga-Vyākaraṇa as a supporting limb of Vedic study: precise grammar safeguards correct mantra usage and scriptural understanding, which in turn supports dharma and the pursuit of mokṣa.
Indirectly: bhakti practices rely on accurate recitation and comprehension of hymns and names; this verse situates grammatical discipline as a tool that protects the integrity of devotional speech and scripture.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar): it classifies dhātus by verbal voice/ending—Ātmanepada versus Parasmaipada—useful for correct conjugation in study, ritual, and textual transmission.