योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)
केशिध्वज उवाच । योगस्वरूपं खाण्डिक्य श्रूयतां गदतो मम । यत्र स्थितो न च्यवते प्राप्य ब्रह्मलयं मुनिः ॥ ३ ॥
keśidhvaja uvāca | yogasvarūpaṃ khāṇḍikya śrūyatāṃ gadato mama | yatra sthito na cyavate prāpya brahmalayaṃ muniḥ || 3 ||
Sinabi ni Keśidhvaja: “O Khāṇḍikya, pakinggan mo ako habang inilalarawan ko ang tunay na anyo ng Yoga—yaong kalagayan na kapag naitatag na ang isang muni, hindi na siya nahuhulog muli, sapagkat natamo na niya ang pagkalusaw sa Brahman.”
Keśidhvaja
Vrata: none
Primary Rasa: shanta (peace)
Secondary Rasa: adbhuta (wonder)
It introduces Yoga as a liberating state of steady establishment that culminates in brahma-laya—absorption into Brahman—where the realized sage no longer falls from inner realization.
This verse is framed in Moksha-dharma language (Yoga and Brahman-absorption) rather than explicit bhakti; it supports bhakti indirectly by pointing to unwavering steadiness (niṣṭhā) as the hallmark of true spiritual attainment.
No specific Vedanga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this line; the practical takeaway is sādhanā-focused: cultivate stable abidance in Yoga leading toward brahma-laya.