
Itinuturo ni Sanātana kay Nārada ang pamantayang balangkas ng Ekādaśī vrata: maghanda ng maṇḍapa na may bulaklak, maligo ayon sa tuntunin, sambahin si Viṣṇu sa mantra, homa, pradakṣiṇā, pagbigkas ng stotra, musikang bhakti, ganap na pagpapatirapa, sigaw ng tagumpay, at pagpupuyat sa gabi. Pagkatapos ay inililista ang mga Ekādaśī sa bawat buwan at ang pagtatapos sa Dvādaśī—karaniwang pagsamba sa labing-anim na upacāra, pagpapakain sa mga brāhmaṇa, at pagbibigay ng dakṣiṇā—na nangangakong sumisira ng kasalanan, nagbibigay ng kasaganaan, supling, at pag-abot sa Vaikuṇṭha. Binibigyang-diin ang Varūthinī na may mga handog na ginto, pagkain, baka at iba pa; ang Nirjalā na ang bisa’y katumbas ng dalawampu’t apat na Ekādaśī; ang Yoginī na nagpaparami ng puṇya sa kawanggawa; ang Śayanī na may paglalagay ng mūrti at pagsamba sa Pauruṣa Sūkta bilang pasok sa Cāturmāsya; at ang Prabodhinī na “pagpapaalab/ pagbangon” na ritwal na may mga mantrang Veda at masayang alay. Sa wakas, itinatakda ang tatlong-araw na disiplina (Daśamī–Ekādaśī–Dvādaśī): pagbabawas ng pagkain, mga pagbabawal sa kasangkapan/pagkain, at mga pag-iingat sa asal—katotohanan, ahimsā, kalinisan, pag-iwas sa paninirang-puri at pagnanasa.
Verse 1
सनातन उवाच । एकादश्यां तु दलयोर्निराहारः समाहितः । नानापुष्पैर्मुने कृत्वा विचित्रं मण्डपं शुभम् ॥ १ ॥
Sinabi ni Sanātana: “Sa Ekādaśī, na may pagpipigil-sa-sarili at pag-aayuno, O pantas, magtayo ng isang mapalad at marikit na maṇḍapa, pinalamutian ng sari-saring bulaklak.”
Verse 2
स्रात्वा सम्यग्विधानेन सोपवासो जितेंद्रियः । संपूज्य विधिवद्विष्णुं श्रद्धया सुसमाहितः ॥ २ ॥
Pagkatapos maligo nang wasto ayon sa itinakdang tuntunin, mag-ayuno at supilin ang mga pandama, dapat sambahin ang Panginoong Viṣṇu ayon sa wastong ritwal—matatag, may pananampalataya, at may isip na ganap na natitipon.
Verse 3
उपचारैर्बहुविधैर्जपैर्होमैः प्रदक्षिणैः । स्तोत्रपाठैर्बहुविधैर्गीतवाद्यैर्मनोहरैः ॥ ३ ॥
Sa pamamagitan ng sari-saring paglilingkod na ritwal, pagbigkas ng mantra (japa), handog sa apoy (homa), pag-ikot na paggalang (pradakṣiṇā), iba’t ibang pagbigkas ng mga himno, at kaaya-ayang awit at tugtugin—(ganyan sinasamba ang Panginoon).
Verse 4
दंडवत्प्रणिपातैश्च जयशब्दैर्मनोहरैः । रात्रौ जागरणं कृत्वा याति विष्णोः परं पदम् ॥ ४ ॥
Sa pag-aalay ng buong pagyukod na parang tuwid na patpat (daṇḍavat), sa kaaya-ayang sigaw ng “Jaya!” at sa pagpupuyat sa buong magdamag, nararating ng tao ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 5
चैत्रस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासो नरोत्तमः । कृत्वा च नियमान्सर्वान्वक्ष्यमाणान्दिनत्रये ॥ ५ ॥
Sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra, O pinakamainam sa mga tao, dapat mag-ayuno; at matapos tanggapin ang lahat ng mga disiplina na ilalarawan, sundin ang mga ito sa loob ng tatlong araw.
Verse 6
द्वादश्यामर्चयेद्भक्तया वासुदेवं सनातनम् । उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य बांधवान् ॥ ६ ॥
Sa Dvādaśī, dapat sambahin nang may bhakti ang walang hanggang Vāsudeva, sa pamamagitan ng labing-anim na handog na ritwal; pagkatapos nito, pakainin ang sariling mga kamag-anak.
Verse 7
दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत च स्वयम् ॥ । इयं तु कामदा नाम सर्वपातकनाशिनी ॥ ७ ॥
Matapos ibigay sa kanila ang dakṣiṇā (banal na handog), dapat silang pauwiin nang may paggalang, at saka lamang kumain ang sarili. Ang pagtalimang ito ay tinatawag na “Kāmadā,” at winawasak nito ang lahat ng kasalanan.
Verse 8
भुक्तिमुक्तिप्रदा विप्र भक्त्या सम्यगुपोषिता । वैशाखकृष्णैकादश्यां समुपोष्य विधानतः ॥ ८ ॥
O brāhmaṇa, kapag ang pag-aayuno na ito ay isinagawa nang wasto ayon sa ritwal at may bhakti, sa Kṛṣṇa Ekādaśī ng buwang Vaiśākha, ipinagkakaloob nito ang ligaya sa daigdig at ang kalayaan (mukti).
Verse 9
वरूथिनीं परदिने पूजयेन्मृधुसूदनम् । स्वर्णान्नकन्याधेनूनां दानमत्र प्रशस्यते ॥ ९ ॥
Sa sumunod na araw ng Varūthinī, dapat sambahin si Madhusūdana (Viṣṇu). Sa ganitong pagtalima, lubhang pinupuri ang pag-aalay ng ginto, lutong pagkain, pagbibigay ng dalaga sa kasal ayon sa dharma, at mga baka.
Verse 10
वरूथिनीव्रतं कृत्वा नरो नियमतत्परः । सर्वपाप विनिर्मुक्तो वैष्णवं लभते पदम् ॥ १० ॥
Ang sinumang magsagawa ng Varūthinī Vrata nang matatag sa mga alituntunin ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at makakamtan ang kalagayang Vaiṣṇava—ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 11
वैशाखशुक्लैकादश्यां समुपोष्य च मोहिनीम् । स्नात्वा परेऽह्नि संपूज्य गंधाद्यैः पुरुषोत्तमम् ॥ ११ ॥
Sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati (śukla) ng buwang Vaiśākha, isagawa ang pag-aayuno ng Mohinī Ekādaśī. Pagkaraan, sa susunod na araw, matapos maligo, sambahin nang nararapat si Puruṣottama (Panginoong Viṣṇu) sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog.
Verse 12
संभोज्य विप्रान्मुच्येत पातकेभ्यो न संशयः । ज्येष्ठस्य कृष्णकादश्यां समुपोष्य परां नृप ॥ १२ ॥
Sa pagpapakain sa mga brāhmaṇa, napapalaya ang tao sa mga kasalanan—walang pag-aalinlangan. At, O pinakamainam na hari, sa ganap na pag-aayuno sa Ekādaśī ng madilim na kalahati (Kṛṣṇa pakṣa) ng buwang Jyeṣṭha, nakakamit ang pinakamataas na kalagayang espirituwal.
Verse 13
द्वादश्यां नैत्यिकं कृत्वा समभ्यर्च्य त्रिविक्रमम् । ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ १३ ॥
Sa araw ng Dvādaśī, matapos gampanan ang mga pang-araw-araw na tungkulin at sambahin nang wasto si Trivikrama (Viṣṇu), dapat pakainin ang mga pinakadakila sa mga dwija (mga brāhmaṇa) at maghandog din sa kanila ng dakṣiṇā.
Verse 14
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन्नरः । ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां निर्जलां समुपोष्य तु ॥ १४ ॥
Ang sinumang ganap na tumutupad ng Nirjalā (pag-aayunong walang tubig) sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati (Śukla pakṣa) ng buwang Jyeṣṭha ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakararating sa daigdig ni Viṣṇu.
Verse 15
उदयादुदयं यावद्भास्करस्य द्विजोत्तम । प्रभाते कृतनित्यस्तु द्वादश्यामुपचारकैः ॥ १५ ॥
O pinakamainam sa mga dwija, mula sa isang pagsikat ng araw hanggang sa susunod na pagsikat, matapos gampanan ang mga tungkulin sa umaga, sa araw ng Dvādaśī ay dapat sambahin ang Panginoon sa mga itinakdang upacāra (mga paglilingkod sa pagsamba).
Verse 16
ह्यषीकेशं समभ्यर्च्य विप्रान् संभोज्य भक्तितः । चतुर्विंशैकादशीनां फलं यत्तत्समाप्नुयात् ॥ १६ ॥
Sa taimtim na pagsamba kay Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) at sa magalang na pagpapakain sa mga brāhmaṇa, nakakamit ng tao ang kaparehong gantimpala na sinasabing bunga ng pagtalima sa dalawampu’t apat na Ekādaśī.
Verse 17
आषाढकृष्णैकादश्यां योगिनीं समुपोष्य वै । नारायणं समभ्यर्च्य द्वादश्यां कृतनित्यकः ॥ १७ ॥
Tunay nga, sa Yoginī Ekādaśī na dumarating sa madilim na kalahati ng Āṣāḍha, dapat isagawa ang banal na pag-aayuno nang wasto; at matapos sambahin si Nārāyaṇa, sa Dvādaśī ay gampanan ang karaniwang araw-araw na mga ritwal.
Verse 18
ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । सर्वदानफलं प्राप्य मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ १८ ॥
Pagkaraan, pakainin ang mga pinakadakilang Brāhmaṇa at maghandog sa kanila ng dakṣiṇā; sa gayon matatamo ang bunga ng lahat ng uri ng pagkakawanggawa at magagalak sa templo-tahanan ni Viṣṇu.
Verse 19
आषाढशुक्लैकादश्यां यद्विधानं श्रृणुष्व तत् । उपोष्य तस्मिन् दिवसे विधिवन्मंडपे शुभे ॥ १९ ॥
Ngayon, pakinggan ang itinakdang pamamaraan para sa Ekādaśī sa maliwanag na kalahati ng Āṣāḍha. Pagkatapos mag-ayuno sa araw na iyon, isagawa ang mga ritwal ayon sa tuntunin sa isang dalisay at mapalad na maṇḍapa.
Verse 20
स्थापयेत्प्रतिमां विष्णोः शंखचक्रगदांबुजैः । लसच्चतुर्भुजामग्र्यां कांचनीं वाथ राजतीम् ॥ २० ॥
Dapat iluklok ang isang larawan ni Panginoong Viṣṇu na may hawak na śaṅkha, cakra, gadā at padma—isang maringal at maningning na anyong may apat na bisig—na yari sa ginto o sa pilak.
Verse 21
पीतांबरधरां शुभ्रे पर्य्यंके स्वास्तृते द्विज । ततः पंचामृतैः स्नाप्य मन्त्रैः शुद्धजलेन च ॥ २१ ॥
O ikaw na dalawang ulit isinilang, ilagay (ang diyos) na may dilaw na kasuotan sa isang malinis na higaan na maayos ang pagkakalatag; saka paliguan ng pañcāmṛta at muli ng dalisay na tubig na sinasabayan ng mga mantra.
Verse 22
पौरुषेणैव सूक्तेन ह्युपचारान् प्रकल्पयेत् । नीराजनांतान्पाद्यादींस्ततः संप्रार्थयेद्धरिम् ॥ २२ ॥
Sa Pauruṣa Sūkta lamang, dapat ayusin ang mga upacāra ng pagsamba—mula sa pag-aalay ng tubig sa mga paa (pādya) hanggang sa pagwawagayway ng ilaw (nīrājana); at pagkatapos ay taimtim na manalangin kay Hari.
Verse 23
सुप्ते त्वयि जगन्नाथ जगत्सुप्तं भवेदिदम् । विबुद्धे त्वयि बुद्धं च जगत्सर्वं चराचरम् ॥ २३ ॥
O Jagannātha, Panginoon ng sanlibutan! Kapag Ikaw ay natutulog, ang buong daigdig na ito ay tila natutulog; at kapag Ikaw ay nagigising, ang lahat ng nilalang—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay nagigising din.
Verse 24
इति संप्रार्थ्य देवाग्रे चातुर्मास्यप्रचोदितान् । नियमांस्तु यथाशक्ति गृह्णीयाद्भक्तिमान्नरः ॥ २४ ॥
Kaya nito, matapos manalangin nang nararapat sa harap ng Panginoon, ang taong may bhakti ay dapat tumanggap—ayon sa kanyang kakayahan—ng mga pagtalima (niyama) na itinatagubilin para sa Cāturmāsya, ang banal na apat na buwan.
Verse 25
ततः प्रभाते द्वादश्यां समर्चेच्छेषशायिनम् । उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान् ॥ २५ ॥
Pagkaraan, sa bukang-liwayway ng araw na Dvādaśī, dapat sambahin nang wasto si Panginoong Viṣṇu, ang nakahimlay kay Śeṣa, sa pamamagitan ng labing-anim na handog; at pagkatapos ay pakainin ang mga brāhmaṇa.
Verse 26
प्रतोष्य दक्षिणाभिश्च स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । ततः प्रभृति विप्रेंद्र गन्धाद्यैः प्रत्यहं यजेत् ॥ २६ ॥
Matapos pasiyahin (ang mga tagapagpaganap ng ritwal) sa pamamagitan ng dakṣiṇā (handog na parangal), saka pa lamang siya kakain, na may pagpipigil sa pananalita. Mula noon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, dapat siyang sumamba araw-araw gamit ang pabango at iba pang handog.
Verse 27
कृत्वैवं विधिना विप्र देवस्य शयनीव्रतम् । भुक्तिमुक्तियुतो मर्त्यो भवेद्विष्णोः प्रसादतः ॥ २७ ॥
O brāhmaṇa, ang mortal na nagsasagawa ng Śayanī-vrata ng Panginoon ayon sa itinakdang paraan ay pagkakalooban ng kapwa ginhawang makamundo at kalayaan (mokṣa), sa biyaya ni Viṣṇu.
Verse 28
श्रावणे कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम । कामिकां समुपोष्यैव नियमेन नरोत्तम ॥ २८ ॥
O pinakamainam sa mga dwija, sa madilim na kalahati ng Śrāvaṇa, sa araw ng Ekādaśī, ang marangal na tao ay dapat mag-ayuno ng Kāmikā (Ekādaśī) nang may disiplina at itinakdang pagpipigil.
Verse 29
द्वादश्यां कृतनित्यस्तु श्रीधरं पूजयेद्धरिम् । उपचारैः षोडश भिस्ततः संभोज्य वै द्विजान् ॥ २९ ॥
Sa araw ng Dvādaśī, matapos ganapin ang araw-araw na tungkulin, sambahin si Hari, si Śrīdhara, sa pamamagitan ng labing-anim na anyo ng paglilingkod-ritwal; at pagkatapos ay pakainin nang marapat ang mga dwija (brāhmaṇa).
Verse 30
दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत बांधवैः । एवं यः कुरुते विप्रकामिकाव्रतमुत्तमम् ॥ ३० ॥
Pagkatapos magbigay ng dakṣiṇā (handog na parangal) sa kanila at pormal na magpaalam, saka pa lamang kumain kasama ang mga kamag-anak. Sa ganitong paraan natutupad nang wasto ang dakilang panatang tinatawag na Viprakāmikā-vrata.
Verse 31
स सर्वकामाँल्लब्ध्वेह याति विष्णोः परं पदम् । एकादश्यां नभःशुक्ले पवित्रां समुपोष्य वै ॥ ३१ ॥
Matapos makamtan ang lahat ng ninanais sa mundong ito, mararating niya ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu sa pamamagitan ng wastong pagtalima sa nagpapadalisay na pag-aayuno sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Nabhas (Bhādrapada).
Verse 32
द्वादश्यां नियतो भूत्वा पूजयेच्च जनार्दनम् । उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान् ॥ ३२ ॥
Sa Dvādaśī, na may pagpipigil-sa-sarili, sambahin si Janārdana sa labing-anim na paraan ng paglilingkod (upacāra); pagkatapos ay pakainin ang mga brāhmaṇa.
Verse 33
दत्वा च दक्षिणां तेभ्यः पुत्रं प्राप्येह सद्गुणम् । याति विष्णोः पदं साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ३३ ॥
At matapos magbigay sa kanila ng nararapat na dakṣiṇā, sa buhay na ito’y magkakamit ng anak na lalaking may mabuting gawi; at, pinararangalan ng lahat ng mga deva, tuwirang makararating sa tahanan ni Viṣṇu.
Verse 34
नभस्यकृष्णैकादश्यामजाख्यां समुपोष्य वै । अर्चेदुर्पेंद्रं द्वादश्यामुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ३४ ॥
Tunay nga, matapos mag-ayuno nang wasto sa Ekādaśī ng madilim na kalahati ng buwan ng Nabhasya na tinatawag na Ajā, sa Dvādaśī ay sambahin ang Panginoong Upendra sa iba’t ibang handog at paglilingkod (upacāra).
Verse 35
विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नैर्विसृजेत्प्राप्तदक्षिणान् । एवं कृतव्रतो विप्रभक्त्याऽजायाः समाहितः ॥ ३५ ॥
Pagkatapos pakainin ang mga brāhmaṇa ng matatamis at piling pagkain, dapat silang ihatid nang may paggalang kapag natanggap na nila ang dakṣiṇā. Sa gayon, matapos ganap na tuparin ang panata, siya’y nananatiling payapa at mapagmatyag, may debosyon sa mga brāhmaṇa, at nakatuon kay Ajā—ang Di-Ipinanganak na Diyos.
Verse 36
भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यंते वैष्णवं क्षयम् । नभस्यशुक्लैकादश्यां पद्माख्यां समुपोष्य वै ॥ ३६ ॥
Matapos tamasahin dito ang lahat ng makamundong kaluguran, sa huli’y mararating ang di-nasisirang tahanang Vaiṣṇava—ang kinaroroonan ni Viṣṇu—sa pamamagitan ng wastong pag-aayuno sa maliwanag na Ekādaśī ng buwan ng Nabhas (Bhādrapada), na tinatawag na Padmā.
Verse 37
कृत्वा नित्यार्चनं तत्र कटिदानमथाचरेत् । पूर्वं संस्थापितायास्तु प्रतिमाया द्विजोत्तम ॥ ३७ ॥
Pagkatapos isagawa roon ang araw-araw na pagsamba, dapat namang gawin ang ritong kaṭidāna, ang itinakdang handog na kaugnay ng pamigkis o telang pang-baywang. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ito’y para sa pratimā na naitindig at naitalaga nang wasto noon pa man.
Verse 38
समुत्सवविधानेन नीत्वा तां सलिलाशये । कृतांबुस्पर्शनां तत्र संप्रपूज्य विधानतः ॥ ३८ ॥
Ayon sa paraang pang-pista (samutsava), dalhin Siya/ang pratimā sa imbakan ng tubig; at doon isagawa ang ritong pagdampi sa tubig (ambusparśana), saka Siya sambahin nang wasto ayon sa mga alituntunin.
Verse 39
आनीय मण्डपे तस्मिन् वामपार्श्वेन शाययेत् । ततः प्रभाप्ते द्वादश्यां गन्धाद्यैरर्च्य वामनम् ॥ ३९ ॥
Pagdala sa mṇḍapa na iyon, ihiga Siya sa kaliwang tagiliran. Pagdating ng bukang-liwayway ng Dvādaśī (ikalabindalawang araw), sambahin si Vāmana sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog.
Verse 40
संभोज्य वाडवान्दत्वा दक्षिणां च विसर्जयेत् । एवं यः कुरुते विप्र पद्माव्रतमनुत्तमम् ॥ ४० ॥
Matapos pakainin (ang mga tatanggap) at magbigay ng mga baka kasama ang dakṣiṇā (handog na parangal), dapat nang pormal na tapusin ang ritwal. Sa ganitong paraan, O brāhmaṇa, sinumang gumawa nito ay tunay na nakatupad sa walang kapantay na Padma-vrata, ang Panatang Lotus.
Verse 41
भुक्तिं प्राप्येह मुक्तिं तु लभतेंऽते प्रपंचतः । इषस्य कृष्णैका दश्यामिंदिरां समुपोष्य वै ॥ ४१ ॥
Matapos makamtan ang mga kaloob at ginhawa sa mundong ito, sa huli’y nakakamit nila ang mokṣa—paglaya mula sa pag-ikot ng saṃsāra. Tunay nga, sa taimtim na pag-aayuno at pagtalima sa Indirā Ekādaśī, ang Ekādaśī ng madilim na kalahati ng buwan ng Āśvina.
Verse 42
शालग्रामशिलाग्रे तु मध्याह्ने श्राद्धमाचरेत् । विष्णोः प्रीतिकरं विप्र ततः प्रातर्हरेर्दिने ॥ ४२ ॥
Sa katanghalian, dapat isagawa ang ritong śrāddha sa harap ng Śālagrāma-śilā; O brāhmaṇa, ito’y nakalulugod kay Viṣṇu. Pagkaraan, sa araw na banal kay Hari, gawin ito sa umaga.
Verse 43
पद्मनाभं समभ्यर्च्य भूदेवान्भोजयेत्सुधीः । विसृज्य दक्षिणां दत्वा ताँस्ततोऽश्नीत च स्वयम् ॥ ४३ ॥
Matapos sambahin nang wasto si Padmanābha (Viṣṇu), ang marunong ay dapat magpakain sa mga Bhūdeva, ang mga brāhmaṇa. Pagkatapos silang parangalan, pauwiin nang may paggalang at ibigay ang dakṣiṇā ayon sa tuntunin, saka pa lamang siya kakain.
Verse 44
एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । पितॄणां कोटिमुद्धृत्य यात्यंते वैष्णवं गृहम् ॥ ४४ ॥
Sa gayon, ang mortal na tumupad sa panatang ito ayon sa batas, matapos tamasahin ang ninanais na ginhawa sa mundong ito, ay mag-aangat at magliligtas ng isang koṭi ng kanyang mga ninuno at sa huli’y makararating sa tahanang Vaiṣṇava ni Panginoong Viṣṇu.
Verse 45
एकादश्यामिषे शुक्ले विप्र पाशांकुशाह्वयाम् । उपोष्य विधिवद्विष्णोर्दिने विष्णुं समर्चयेत् ॥ ४५ ॥
O brāhmaṇa, sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati na tinatawag na Pāśāṅkuśā, mag-ayuno; at sa araw na banal kay Viṣṇu, sambahin si Panginoong Viṣṇu ayon sa wastong ritwal.
Verse 46
ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । भक्त्या प्रणम्य विसृजेदश्नीयाच्च स्वयं ततः ॥ ४६ ॥
Pagkatapos, pakainin ang mga pangunahing brāhmaṇa at ibigay sa kanila ang dakṣiṇā ayon sa itinakda. Yumukod sa kanila nang may debosyon at pauwiin nang may paggalang; saka pa lamang kumain ang sarili.
Verse 47
एवं यः कुरुते भक्त्या नरः पाशांकुशाव्रतम् । स भुक्त्वेह वरान्भोगान्याति विष्णोः सलोकताम् ॥ ४७ ॥
Kaya nito, ang taong nagsasagawa ng Pāśāṅkuśa-vrata nang may bhakti ay unang tatamasahin ang dakilang mga biyaya at kaginhawahan sa mundong ito; at pagkaraan ay makakamit ang Viṣṇu-salokya, ang paninirahan sa kaparehong kaharian ni Panginoong Viṣṇu.
Verse 48
कार्तिके कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम । रमामुपोष्य विधिवद्द्वादश्यां प्रातरर्चयेत् ॥ ४८ ॥
O pinakamainam sa mga dwija, sa madilim na kalahati ng Kārtika, sa araw ng Ekādaśī ay mag-ayuno (upavāsa) para kay Ramā; at sa umaga ng Dvādaśī ay sambahin Siya ayon sa wastong ritwal.
Verse 49
केशवं केशिहंतारं देवदेवं सनातनम् । भोजयेच्च ततो विप्रान्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् ॥ ४९ ॥
Pagkatapos munang sambahin si Keśava—ang pumatay kay Keśin, ang Diyos ng mga diyos, ang Walang-hanggan—dapat pakainin ang mga brāhmaṇa; at pagkaraan, matapos nilang tanggapin ang dakṣiṇā, sila’y pauwiin nang may paggalang.
Verse 50
एवं कृतव्रतो विप्र भोगान्भुक्त्वेह वांछितान् । व्योमयानेन सांनिध्यं लभते च रमापतेः ॥ ५० ॥
Kaya nito, O brāhmaṇa, ang tumupad nang wasto sa panata ay magtatamasa rito ng mga ligayang ninanais; at pagkaraan, sakay ng sasakyang makalangit, makakamit niya ang malapit na pakikipisan (sānnidhya) kay Rāmāpati—si Viṣṇu, Panginoon ni Lakṣmī.
Verse 51
ऊर्जस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य प्रबोधिनीम् । केशवं बोधयेद्रात्रौ सुप्तं गीतादिमंगलैः ॥ ५१ ॥
Sa maliwanag na Ekādaśī ng buwan ng Ūrja (Kārttika), matapos ganap na mag-ayuno para sa Prabodhinī, dapat gisingin sa gabi si Keśava—na sinasabing “natutulog”—sa pamamagitan ng mga mapalad na gawain gaya ng mga awiting bhakti at iba pang banal na pagdiriwang.
Verse 52
ऋग्यजुःसाममंत्रैश्च वाद्यैर्नानाविधैरपि । द्राक्षेक्षुदाडिमैश्चान्यै रंभाश्रृंगाटकादिभिः ॥ ५२ ॥
Sa mga mantra mula sa Ṛg, Yajur, at Sāma Veda, at sa sari-saring uri ng mga instrumentong pangmusika; at sa mga handog na ubas, tubo, granada, at iba pa gaya ng saging at kastanyas-dagat (water-chestnut) at kahalintulad.
Verse 53
समर्पणैस्ततो रात्र्यां व्यतीतायां परेऽहनि । स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा गदादामोदरं यजेत् ॥ ५३ ॥
Pagkaraan, matapos gugulin ang gabi sa mga gawa ng mapag-alay na bhakti, sa sumunod na araw—pagkaligo at matapos ang mga pang-araw-araw na ritwal—dapat sambahin si Panginoong Dāmodara, ang may tangan ng pamalo (Gadā).
Verse 54
उपचारैः षोडशभिः पौरुषेणापि सूक्ततः । संभोज्य विप्रान्विसृजेद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान् ॥ ५४ ॥
Matapos sambahin sa pamamagitan ng labing-anim na karaniwang paglilingkod (upacāra), at sa wastong pagbigkas ng Himnong Pauruṣa; pakainin ang mga Brahmana at saka sila igalang na ihatid, na lubos na nasiyahan sa angkop na dakṣiṇā.
Verse 55
ततस्तां प्रतिमां हैमीं सधेनुं गुरवेऽर्पयेत् । एवं यः कुरुते भक्त्या बोधिनीव्रतमादृतः ॥ ५५ ॥
Pagkatapos, ihandog sa guru ang gintong imahen na iyon—kasama ang isang bakang nagpapagatas (sadhenu). Ang sinumang nagsasagawa ng Bodhinī-vrata sa ganitong paraan, na may bhakti at paggalang, ay tunay na tumutupad sa panatang iyon.
Verse 56
स भुक्त्वेह वरान्भोगान्वैष्णवं लभते पदम् । मार्गस्य कृष्णैकादश्यामुत्पन्नां समुपोष्य वै ॥ ५६ ॥
Matapos tamasahin ang mahuhusay na kaluguran sa mundong ito, matatamo niya ang kataas-taasang kalagayang Vaiṣṇava—tunay nga, sa pamamagitan ng wastong pag-aayuno (upavāsa) sa Krishna Ekadashi na dumarating sa buwan ng Mārgaśīrṣa.
Verse 57
द्वादश्यां कृष्णमभ्यर्चेद्गंधाद्यैरुपचारकैः । ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ ५७ ॥
Sa Dvādaśī, sambahin si Panginoong Kṛṣṇa sa pamamagitan ng mga handog na ritwal gaya ng pabango at iba pa; pagkatapos, pakainin nang may paggalang ang mga pangunahing brāhmaṇa at ibigay rin sa kanila ang itinakdang dakṣiṇā.
Verse 58
विसृज्य पश्चाद्भुंजीत स्वयमिष्टैः समाहितः । एवं यो भक्तिभावेन उत्पन्नाव्रतमाचरेत् ॥ ५८ ॥
Pagkatapos tapusin ang pag-aalay, saka siya kumain nang siya mismo, na may payapang isip, ng mga pagkaing angkop sa kanya. Sinumang gumanap ng panatang ito na may damdaming bhakti, siya ang tunay na tumutupad nito nang wasto.
Verse 59
स विमानं समारुह्य यात्यंते वैष्णवं पदम् । मार्गस्य शुक्लैकादश्यां मोक्षाख्यां समुपोष्य वै ॥ ५९ ॥
Sumakay siya sa makalangit na vimāna at sa wakas ay makarating sa tahanang Vaiṣṇava; matapos niyang ganap na tuparin ang pag-aayuno sa maliwanag na Ekādaśī ng buwang Mārgaśīrṣa, na tinatawag na “Mokṣā.”
Verse 60
द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य ह्यनंतं विश्वरूपकम् । सर्वैरेवोपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेद्द्विजः ॥ ६० ॥
Sa Dvādaśī, matapos sambahin sa umaga si Ananta—ang Panginoong Walang Hanggan, na may anyong pangkalahatan—dapat, sa lahat ng karaniwang handog at paglilingkod, pakainin ng isang dvija ang mga brāhmaṇa.
Verse 61
विसृज्य दक्षिणां दत्वा स्वयं भुंजीत बांधवैः । एवं कृत्वा व्रतं विप्र भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् ॥ ६१ ॥
Pagkatapos pauwiin (ang mga pari/panauhin) at ibigay ang itinakdang dakṣiṇā, saka siya kumain nang siya mismo kasama ang mga kamag-anak. O brāhmaṇa, matapos ganap na magawa ang panata, tinatamasa niya sa mundong ito ang ninanais na ginhawa at ligaya.
Verse 62
दश पूर्वान्दश परान्समुद्धृत्य व्रजेद्धरिम् । पौपस्य कृष्णैकादश्यां सफलां समुपोष्य वै । द्वादश्यामच्युतं प्रार्च्य सर्वैरेवोपचारकैः ॥ ६२ ॥
Matapos maitaas at mapakinabangan ang sampung ninuno at sampung salinlahi ng mga inapo, mararating ng tao si Hari. Tunay, sa Ekādaśī ng madilim na kalahati ng buwan ng Pauṣa, mag-ayuno (upavāsa) nang may bunga; at sa Dvādaśī, sambahin si Acyuta sa lahat ng itinakdang handog at paglilingkod.
Verse 63
संभोज्य विप्रान्मधुरैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् । एवं कृत्वा व्रतं विप्र सफलाया विधानतः ॥ ६३ ॥
Matapos pakainin ang mga brāhmaṇa ng matatamis na pagkain, igalang silang pauwiin matapos ibigay ang nararapat na dakṣiṇā. O brāhmaṇa, kapag ang panata (vrata) ay isinagawa sa ganitong paraan ayon sa tuntunin, ito’y nagiging mabunga at ganap.
Verse 64
भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यंते वैष्णवं पदम् । पौषस्य शुक्लैकादश्यां पुत्रदां समुपोष्य वै ॥ ६४ ॥
Matapos tamasahin ang lahat ng kaligayahan sa mundong ito, sa huli’y mararating ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu. Ito’y sa pamamagitan ng wastong pagtalima sa pag-aayuno ng Putradā Ekādaśī sa ika-labing-isang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Pauṣa.
Verse 65
द्वादश्यां चक्रिणं प्रार्येदर्घाद्यैरुपचारकैः । ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यस्तु दक्षिणाम् ॥ ६५ ॥
Sa Dvādaśī, sambahin ang Panginoong may hawak ng diskus (Viṣṇu) sa pamamagitan ng arghya at iba pang paglilingkod na pang-ritwal. Pagkaraan, pakainin ang mga pangunahing brāhmaṇa at bigyan sila ng dakṣiṇā.
Verse 66
विसृज्य स्वयमश्नीयाच्छेषान्नं स्वेष्टबांधवैः । एवं कृतव्रतो विप्र भुक्वा भोगानिहेप्सितान् ॥ ६६ ॥
Pagkatapos munang ipamahagi ang handog na pagkain, saka kumain ang sarili; at ang natira’y ibigay sa mga mahal na kamag-anak at kaanak. Sa gayon, O brāhmaṇa, ang tumupad ng panata nang wasto ay magtatamo sa mundong ito ng ninanais na ginhawa at ligaya.
Verse 67
विमानवरमारुह्य यात्यंते हरिमंदिरम् । माघम्य कृष्णैकादश्यां षट्तिलां समुपोष्य वै ॥ ६७ ॥
Sakay ng isang napakahusay na karwaheng makalangit, sa huli’y makararaos sila sa templo—tahanan ni Hari; tunay, sa wastong pagtalima sa pag-aayuno ng Ṣaṭtilā sa Kṛṣṇa Ekādaśī ng buwang Māgha.
Verse 68
स्नात्वा दत्वा तर्पयित्वा हुत्वा भुक्त्वा समर्च्य च । तिलैरेव द्विजश्रेष्ठ द्वादश्यां प्रातरेव हि ॥ ६८ ॥
Pagkatapos maligo, magbigay ng kaloob, maghandog ng tarpaṇa upang mapayapa ang mga ninuno, mag-alay sa apoy (homa), kumain, at magsagawa ng wastong pagsamba—O pinakamainam sa mga dvija—sa araw ng Dvādaśī, gawin nga ang lahat ng ito sa umaga, gamit ang mga butil ng linga (sesame) lamang.
Verse 69
वैकुंठं सम्यगभ्यर्व्य सर्वैरेवोपचारकैः । द्विजान्संभोज्य विसृजेद्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ ६९ ॥
Matapos sambahin nang wasto si Vaikuṇṭha (Panginoong Viṣṇu) sa lahat ng itinakdang handog at paglilingkod, dapat pakainin ang mga dvija (brāhmaṇa), at saka sila igalang na pauwiin, matapos magbigay ng dakṣiṇā (kaloob).
Verse 70
एवं कृत्वा व्रतं विप्र विधिना सुसमाहितः । भुक्त्वेह वांछितान्भोगानंते विष्णुपदं लभेत् ॥ ७० ॥
O brāhmaṇa, ang sinumang magsagawa ng panatang ito sa ganitong paraan, ayon sa tuntunin at may matatag na pagtuon ng isip, ay tatamasa rito ang ninanais na kaluguran at sa huli’y makakamtan ang Viṣṇupada, ang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 71
माघस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य जयाह्वयाम् । प्रातर्हरि दिनेऽभ्यर्च्चेच्छ्रीपतिं पुरुषं द्विज ॥ ७१ ॥
O dvija, matapos tuparin nang wasto ang pag-aayuno sa maliwanag na Ekādaśī ng buwang Māgha—na tinatawag na Jaya (Ekādaśī)—sa umaga ng banal na araw ni Hari, sambahin si Śrīpati, ang Kataas-taasang Purusha.
Verse 72
भोजयित्वा दक्षिणां च दत्वा विप्रान्विसृज्य च । स्वयं भुंजीत तच्छेषं प्रयतो निजबांधवैः ॥ ७२ ॥
Pagkatapos pakainin ang mga brāhmaṇa, maghandog ng dakṣiṇā ayon sa dharma, at magpaalam sa kanila nang may paggalang, saka dapat, na may pagpipigil-sa-sarili, kainin ang natirang pagkain kasama ang sariling mga kamag-anak.
Verse 73
य एवं कुरुते विप्र व्रतं केशवतोषणम् । स भुक्त्वेह वरान्भोगानंते विष्णोः पदं व्रजेत् ॥ ७३ ॥
O brāhmaṇa, sinumang gumanap nang ganito sa panatang nakalulugod kay Keśava, matapos tamasahin ang mahuhusay na biyaya at marangal na ligaya sa mundong ito, sa wakas ay makararating sa tahanan ni Viṣṇu.
Verse 74
तपस्यकृष्णैकादश्यां विजयां समुपोष्य वै । द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य योगीशं गंधपूर्वकैः ॥ ७४ ॥
Tunay, sa madilim na kalahati ng buwan, sa Ekādaśī ng buwang Tapasya (Phālguna), dapat ganapin nang wasto ang pag-aayuno na Vijayā; at sa umaga ng Dvādaśī, matapos simulan ang pagsamba, dapat purihin ang Panginoon ng mga yogin sa pamamagitan ng mga pabango at iba pang handog.
Verse 75
ततः संभोज्य भूदेवान्दक्षिणाभिः प्रतोष्य तान् । विसृज्य बांधवैः सार्द्धं स्वयमश्नीत वाग्यतः ॥ ७५ ॥
Pagkaraan, matapos pakainin ang mga brāhmaṇa—ang ‘mga diyos sa lupa’—at pasayahin sila sa pamamagitan ng dakṣiṇā, dapat silang pauwiin nang may paggalang; pagkatapos nito, kasama ang mga kamag-anak, siya mismo ay dapat kumain na may pagpipigil sa pananalita.
Verse 76
एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । देहांते वैष्णवं लोकं याति देवैः सुसत्कृतः ॥ ७६ ॥
Sa gayon, ang mortal na tumupad nang wasto sa panata—matapos tamasahin ang ninanais na ligaya sa mundong ito—sa wakas ng katawan ay tutungo sa daigdig na Vaiṣṇava, na pinararangalan at mainam na tinatanggap ng mga diyos.
Verse 77
फाल्गुनस्य सिते पक्षे एकादश्यां द्विजोत्तम । उपोष्यामलकीं भक्त्या द्वादश्यां प्रातरर्चयेत् ॥ ७७ ॥
O pinakamainam sa mga dwija, sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Phālguna, mag-ayuno nang may bhakti at tuparin ang vrata ng Āmalakī; at sa Dvādaśī, sa umaga, sambahin ang Āmalakī.
Verse 78
पुंडरीकाक्षमखिलैरुपचारैस्ततो द्विजान् । भोजयित्वा वरान्नेन दद्यात्तेभ्यस्तु दक्षिणाम् ॥ ७८ ॥
Pagkaraan, matapos sambahin si Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu) sa lahat ng uri ng marangal na handog, pakainin ang mga dwija (brāhmaṇa) ng mainam na pagkain at magbigay sa kanila ng angkop na dakṣiṇā.
Verse 79
एवं कृत्वा विधानेनामलक्यां पूजनादिकम् । सितैकादश्यां तपस्ये व्रजेद्विष्णोः परं पदम् ॥ ७९ ॥
Sa ganitong paraan, matapos isagawa ayon sa itinakdang pamamaraan ang pagsamba at mga kaugnay na ritwal para sa Āmalakī, sa maliwanag na Ekādaśī ng buwang Tapasya (Phālguna), mararating ng tao ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 80
चैत्रस्य कृष्णैकादशीं पापमोचनिकां द्विज । उपाष्य द्वादश्यांप्रातर्गोविंदं पूजयेत्तथा ॥ ८० ॥
O dwija, matapos tuparin ang Pāpamocanī Ekādaśī na dumarating sa madilim na kalahati ng buwan ng Caitra sa pamamagitan ng pag-aayuno, sa kasunod na Dvādaśī ay sambahin din si Govinda nang maaga sa umaga.
Verse 81
उपचारैः षोडशभिर्द्विजान्संभोज्य दक्षिणाम् । दत्वा तेभ्यो विसृज्याथ स्वयं भुंजीत बान्धवैः ॥ ८१ ॥
Sa pamamagitan ng labing-anim na karaniwang paglilingkod (upacāra), parangalan ang mga dwija at pakainin sila; pagkatapos ay ibigay sa kanila ang itinakdang dakṣiṇā. Pagkaraan, magpaalam nang may paggalang, at saka kumain ang sarili kasama ang mga kamag-anak.
Verse 82
एव यः कुरुते विप्र पापमोचनिकाव्रताम् । स याति वैष्णवं लोकं विमानेन तु भास्वता ॥ ८२ ॥
Kaya nga, O brāhmaṇa, sinumang magsagawa ng panatang Pāpamocanikā ay mapapalaya sa kasalanan at makararating sa daigdig ng Vaiṣṇava, sakay ng maningning na karwaheng makalangit.
Verse 83
इत्थं कृष्णो तथा शुक्ले व्रतं चैकादशीभवम् । मोक्षदं कीर्तितं विप्र नास्त्यस्मिन्संशयः क्वचित् ॥ ८३ ॥
Gayon din, sa madilim na kalahati at sa maliwanag na kalahati ng buwan, ang panatang Ekādaśī ay ipinahayag, O brāhmaṇa, bilang tagapagkaloob ng mokṣa; dito’y walang anumang pag-aalinlangan.
Verse 84
यतस्त्रिदिनसंसाध्यं कीर्तिनं पापनाशनम् । सर्वव्रतोत्तमं विप्र ततो ज्ञेयं महाफलम् ॥ ८४ ॥
Sapagkat maaari itong ganap na maisagawa sa loob lamang ng tatlong araw, at sapagkat ang pagtalima rito’y pumupuksa sa kasalanan at ipinapahayag na pinakadakila sa lahat ng panata—kaya, O brāhmaṇa, unawain na ito’y nagbubunga ng dakilang gantimpala.
Verse 85
त्यजेच्चत्वारि भुक्तानि नारदै तद्दिनत्रये । आद्यंतयोरेकमेकं मध्यमे द्वयमेव हि ॥ ८५ ॥
O Nārada, sa tatlong-araw na pagtalima, dapat isuko ang apat na pagkain: isang pagkain sa unang araw, isang pagkain sa huling araw, at dalawang pagkain sa gitnang araw.
Verse 86
अथ ते नियमान्वच्मि व्रते ह्यस्मिन्दिनत्रये । कांस्यं मांसं मसूरान्नं चणकान्कोद्रवांस्तथा ॥ ८६ ॥
Ngayon ay sasabihin ko ang mga tuntunin ng tatlong-araw na panata: iwasan ang sisidlang gawa sa kāṃsya (bell-metal), ang karne, ang pagkaing mula sa masūra (lentil), ang caṇaka (chickpea), at gayundin ang butil na kodrava.
Verse 87
शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजनमैथुने । दशम्यां दश वस्तूनि वर्जयेद्वैष्णवः सदा ॥ ८७ ॥
Sa araw ng Daśamī, ang isang Vaiṣṇava ay dapat laging umiwas sa sampung bagay—gaya ng mga dahong gulay, pulot, masasarap na lutong pagkain, muling pagkain (ikalawang kainan), at pakikipagtalik.
Verse 88
द्यूतक्रीडां च निद्रां च तांबूलं दंतधावनम् । परापवादं पैशुन्यं स्तेयं हिंसां तथा रतिम् ॥ ८८ ॥
Ang pagsusugal at paglalaro, labis na pagtulog, pagnguya ng nganga, pagsisipilyo/paglilinis ng ngipin, paninirang-puri at pagdadala ng masasamang balita, pagnanakaw, karahasan, at pagkalulong sa pita—lahat ng ito’y dapat talikdan.
Verse 89
कोपं ह्यनृतवाक्यं च एकादश्यां विवर्ज्जयेत् । कांस्यं मांसं सुरां क्षौद्रं तैलं विण्म्लेच्छभाषणम् ॥ ८९ ॥
Sa Ekādaśī, iwasan ang galit at pagsasalitang di-totoo; at umiwas din sa kāṃsya (metal na pangkampana), karne, alak, pulot, langis, dumi, at pagsasalita ng maruming o barbarong wika.
Verse 90
व्यायामं च प्रवासं च पुनर्भोजनमैथुने । अस्पृश्यस्पर्शमाशूरे द्वादश्यां द्वादश त्यजेत् ॥ ९० ॥
Sa Dvādaśī, ang marunong ay dapat umiwas sa: mabigat na ehersisyo, paglalakbay, muling pagkain (ikalawang kainan), pakikipagtalik, at paghipo sa mga itinuturing na maruming-ritwal.
Verse 91
एवं नियमकृद्विप्र उपवासं समाचरेत् । शक्तोऽशक्तुस्तु मतिमानेकभुक्तं न नक्तकम् ॥ ९१ ॥
Kaya nga, O brāhmaṇa, ang nagsasagawa ng mga itinakdang pagpipigil ay dapat magsagawa ng upavāsa (pag-aayuno) nang wasto. Ang marunong—maging kaya o di-kaya ang mahigpit na ayuno—ay dapat sumunod sa ekabhukta (isang kainan) sa halip na naktaka (kain sa gabi).
Verse 92
अयाचितं वापि चरेन्न त्यजेद्व्रतमीदृशम् ॥ ९२ ॥
Kahit mamuhay sa limos na hindi hinihingi, huwag talikuran ang ganitong banal na panata (vrata).
Verse 93
इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्थितैकादशीव्रतकथनं नाम विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२० ॥
Sa gayon nagtatapos ang Kabanata 120 ng Unang Bahagi ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa Dakilang Salaysay, sa Ikaapat na Seksiyon, na pinamagatang “Ang pagsasalaysay ng panatang Ekādaśī na sinusunod sa loob ng labindalawang buwan.”
Dvādaśī functions as the vrata’s ritual ‘completion’ (pāraṇa context): after the fast, one performs Viṣṇu-pūjā with ṣoḍaśopacāra, feeds brāhmaṇas, gives dakṣiṇā, formally dismisses them, and then eats—sealing the vow’s merit and restoring regulated nourishment.
It is defined as a complete waterless fast and is praised as so potent that worship of Hṛṣīkeśa plus brāhmaṇa-feeding yields merit equivalent to observing twenty-four Ekādaśī fasts.
After installing and worshiping Viṣṇu (notably via Pauruṣa Sūkta) and praying about the Lord’s cosmic ‘sleep’ and ‘awakening,’ the devotee undertakes Cāturmāsya observances according to capacity, with continued daily worship from that point onward.
Across Daśamī/Ekādaśī/Dvādaśī the chapter stresses controlled diet (meal reductions), avoidance of specific foods/utensils (e.g., bell-metal; meat; certain grains/legumes), and ethical purity: no slander, theft, violence, sexual indulgence; on Ekādaśī specifically, avoidance of anger and false speech.