Adhyaya 109
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 10943 Verses

The Description of the Brahmāṇḍa Purāṇa’s Table of Contents (Anukramaṇī)

Sa Pūrva-bhāga ng Bṛhannāradīya Purāṇa, nagsalita si Brahmā kay Marīci at inilatag ang saklaw at mga paghahating-loob ng Brahmāṇḍa Purāṇa. Itinakda niya ang apat na pāda—Prakriyā, Anuṣaṅga, Upodghāta, Upasaṃhāra—na pinagsama bilang unang bahagi, gitna, at huli, at saka isa-isang binanggit ang nilalaman: mga ritwal at tungkuling dharma, salaysay ng Naimiṣa, si Hiraṇyagarbha at pagbuo ng daigdig; mga kalpa/manvantara; paglikha mula sa isip, kapanganakan ni Rudra, mga pagpapakita ni Mahādeva at paglikha ng mga ṛṣi; kosmograpiya (Bhārata, iba pang lupain, pitong dvīpa, mga daigdig sa ibaba at sa itaas), galaw ng mga planeta, pagbuo ng araw; mga prinsipyo ng yuga at mga pangyayari sa wakas ng yuga; mga kapahamakan na may kaugnayan sa Veda, mga Manu gaya ni Svāyambhuva, at ang “pagpiga ng gatas” sa Daigdig; si Vaivasvata Manu at mga lahi ng hari/ṛṣi (Ikṣvāku, linya ni Atri, Yayāti, Yadu, Kārtavīrya, Paraśurāma, Vṛṣṇi, Sagara), digmaan ng deva at asura, pag-avatāra ni Kṛṣṇa, mga himno at ang lahi ni Bali; mga Bhaviṣya na tumutukoy sa Kali; at pagkatapos ay mga pralaya, sukat ng panahon, labing-apat na loka, mga impiyerno, lungsod na Manomaya, pagkalusaw ng Prakṛti, tala tungkol sa Śaiva Purāṇa, kapalarang ayon sa guṇa, at pagwawari sa Brahman sa pamamagitan ng anvaya–vyatireka. Nagtatapos ang kabanata sa linya ng pagpapasa ng Purāṇa, mga bunga ng pakikinig/pagbigkas/pagsulat, at mga tuntuning etikal sa wastong pagbibigay at pagtuturo.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि ब्रह्मांडाख्यं पुरातनम् । यच्च द्वादशसाहस्रमादिकल्पकथायुतम् ॥ १ ॥

Wika ni Brahmā: Makinig ka, mahal na anak; ipahahayag ko ang sinaunang Purāṇa na tinatawag na Brahmāṇḍa, na binubuo ng labindalawang libong taludtod at pinalamutian ng mga salaysay tungkol sa unang kalpa (unang yugto ng sansinukob).

Verse 2

प्रक्रियाख्योऽनुषंगाख्य उपोद्घातस्तृतीयकः । चतुर्थ उपसंहारः पादाश्चत्वार एव हि ॥ २ ॥

Ang unang bahagi ay tinatawag na ‘Prakriyā’ (maayos na paglalahad), ang ikalawa ay ‘Anuṣaṅga’ (kaugnay na pagpapatuloy), ang ikatlo ay ‘Upodghāta’ (paunang pambungad), at ang ikaapat ay ‘Upasaṃhāra’ (pangwakas na buod); tunay na may apat na pāda (apat na bahagi).

Verse 3

पूर्वपादद्वयं पूर्वो भागोऽत्र समुदाहृतः । तृतीयो मध्यमो भागश्चतुर्थस्तूत्तरो मतः ॥ ३ ॥

Dito, ang unang dalawang pāda ay ipinahahayag na bumubuo sa naunang bahagi; ang ikatlo ay ang gitnang bahagi; at ang ikaapat ay itinuturing na huling bahagi.

Verse 4

आदौ कृत्यसमुद्देशो नैमिषाख्यानकं ततः । हिरण्यगर्भोत्पत्तिश्च लोककल्पनमेव च ॥ ४ ॥

Sa pasimula ay may maikling pagbanggit ng mga itinakdang ritwal at tungkulin; kasunod ang salaysay tungkol sa Naimiṣa; pagkatapos ay ang pagsilang ni Hiraṇyagarbha; at gayundin ang paglikha at pag-aayos ng mga daigdig.

Verse 5

एष वै प्रथमः पादो द्वितीयं श्रृणु मानद । कल्पमन्वन्तराख्यानं लोकज्ञानं ततः परम् ॥ ५ ॥

“Ito nga ang unang pāda; ngayon ay pakinggan mo ang ikalawa, O marangal. Doon ay naroon ang mga salaysay tungkol sa mga kalpa at manvantara, at pagkaraan ay ang mas mataas na kaalaman hinggil sa mga daigdig.”

Verse 6

मानसीसृष्टिकथनं रुद्रप्रसववर्णनम् । महादेवविभूतिश्च ऋषिसर्गस्ततः परम् ॥ ६ ॥

Isinasalaysay nito ang paglikha na isinilang sa isipan, inilalarawan ang pagsilang ni Rudra, ipinapahayag ang banal na mga pagpapakita (vibhūti) ni Mahādeva, at pagkatapos ay ang paglikha ng mga ṛṣi.

Verse 7

अग्नीनां विजयश्चाथ कालसद्भाववर्णनम् । प्रियव्रतान्वयोद्देशः पृथिव्यायामविस्तरः ॥ ७ ॥

Pagkatapos ay ilalarawan ang tagumpay ng mga Apoy (Agni), ang tunay na kalikasan ng Panahon (Kāla), ang balangkas ng angkan ni Priyavrata, at ang malawak na paglalarawan ng sukat at lawak ng daigdig.

Verse 8

वर्णनं भारतस्यास्य ततोऽन्येषां निरूपणम् । जम्ब्वादिसप्तद्वीपाख्या ततोऽधोलोकवर्णनम् ॥ ८ ॥

Magkakaroon ng paglalarawan tungkol sa Bhārata na ito; pagkatapos ay paglalahad ng iba pang mga lupain; kasunod ang pitong dvīpa na nagsisimula sa Jambūdvīpa; at pagkaraan nito, ang paglalarawan ng mga daigdig sa ibaba.

Verse 9

उर्द्ध्वलोकानुकथनं ग्रहचारस्ततः परम् । आदित्यव्यूहकथनं देवग्रहानुकीर्तनम् ॥ ९ ॥

Pagkatapos ay isinasalaysay ang mga daigdig sa itaas, kasunod ang paglalarawan ng paggalaw ng mga planeta; pagkatapos nito, ang paliwanag sa kosmikong mga pormasyon ng Araw (Āditya-vyūha) at ang pagbanggit sa mga banal na planeta.

Verse 10

नीलकंठाह्वयाख्यानं महादेवस्य वैभवम् । अमावास्यानुकथनं युगतत्त्वनिरूपणम् ॥ १० ॥

Nilalaman nito ang salaysay na tinatawag na “Nīlakaṇṭha,” ang kaluwalhatian ni Mahādeva, ang pagbanggit tungkol sa Amāvāsyā (araw ng bagong buwan), at ang pagpapaliwanag sa tunay na mga prinsipyo ng mga yuga (mga kapanahunan).

Verse 11

यज्ञप्रवर्तनं चाथ युगयोरंत्ययोः कृतिः । युगप्रजालक्षणं च ऋषिप्रवरवर्णनम् ॥ ११ ॥

Binabanggit din nito ang pagtatatag ng mga banal na handog na yajña, ang mga pangyayaring nagaganap sa huling yugto ng mga yuga, ang mga katangian ng mga tao sa bawat panahon, at ang paglalarawan ng pinakadakilang mga angkan ng mga ṛṣi (ṛṣi-pravara).

Verse 12

वेदानां व्यसनाख्यानं स्वायम्भुवनिरूपणम् । शेषमन्वंतराख्यानं पृथिवीदोहनं ततः ॥ १२ ॥

Isinasalaysay nito ang mga kapahamakaang dumapo sa mga Veda, ipinaliliwanag ang kapanahunan ni Svāyambhuva Manu, saka isinasalaysay ang natitirang mga Manvantara, at pagkatapos ay inilalarawan ang “pagpiga ng gatas” mula sa Daigdig.

Verse 13

चाक्षुषेऽद्यतने सर्गे द्वितीयोऽङ्घ्रिः पुरोदले । अथोपोद्घातपादे तु सप्तर्षिपरिकीर्तनम् ॥ १३ ॥

Sa kasalukuyang paglalang (sarga) ng Cākṣuṣa Manvantara, ang ikalawang bahagi ay inilalahad sa pambungad; at sa pāda ng panimula (upodghāta-pāda) ay binibigkas ang pagbanggit sa Pitong Ṛṣi (Saptarṣis).

Verse 14

प्रजापत्यन्वयस्तस्माद्देवादीनां समुद्भवः । ततो जयाभिलाषश्च मरुदुत्पत्तिकीर्तनम् ॥ १४ ॥

Mula roon ay inilalarawan ang angkan ni Prajāpati at ang pinagmulan ng mga deva at iba pang nilalang; kasunod ay binabanggit ang pagnanais sa tagumpay, at isinasalaysay ang pagsilang ng mga Marut.

Verse 15

काश्यपेयानुकथनं ऋषिवंशनिरूपणम् । पितृकल्पानुकथनं श्राद्धकल्पस्ततः परम् ॥ १५ ॥

Kasunod ay ang salaysay tungkol sa mga inapo ni Kaśyapa, ang paglalahad ng mga angkan ng mga ṛṣi, ang pagpapaliwanag ng mga ritwal para sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu), at pagkatapos ay ang mga pamamaraan ng Śrāddha.

Verse 16

वैवस्वतसमुत्पत्तिः सृष्टिस्तस्य ततः परम् । मनुपुत्रान्वयश्चांतो गान्धर्वस्य निरूपणम् ॥ १६ ॥

Dito itinatakda: ang pinagmulan ni Vaivasvata Manu; saka ang salaysay ng kanyang paglikha; ang angkan ng mga anak na lalaki ni Manu hanggang sa wakas; at ang pagpapaliwanag sa tradisyong Gandharva.

Verse 17

इक्ष्वाकुवंशकथनं वंशोऽत्रेः सुमहात्मनः । अमावसोरन्वयश्च रजेश्चरितमद्भुतम् ॥ १७ ॥

Dito isinasalaysay: ang angkan ni Ikṣvāku; ang maringal na dinastiya ng dakilang-makaluluwang rishi na si Atri; ang lahi ni Amāvāsu; at ang kagila-gilalas na gawain ni Haring Rajeś.

Verse 18

ययातिचरितं चाथ यदुवंशनिरूपणम् । कार्तवीर्यस्य चरितं जामदग्न्यं ततः परम् ॥ १८ ॥

Sumunod ang salaysay tungkol kay Yayāti, kasunod ang paglalarawan sa dinastiyang Yadu; pagkatapos ay isinasalaysay ang buhay ni Kārtavīrya, at saka ang kuwento tungkol kay Jāmadagnya (Paraśurāma).

Verse 19

वृष्णिवंशानुकथनं सगरस्याथ संभवः । भार्गवस्यानुचरितं पितृकार्यवधाश्रयम् ॥ १९ ॥

Taglay nito ang pagsasalaysay ng angkan ng Vr̥ṣṇi, saka ang pagsilang ni Sagara, at ang kasunod na salaysay tungkol kay Bhārgava—na nakatuon sa pagpaslang na ginawa upang tuparin ang tungkulin sa ama.

Verse 20

सगरस्याथ चरितं भार्गवस्य कथा पुनः । देवासुराहवकथा कृष्णाविर्भाववर्णनम् ॥ २० ॥

Pagkaraan ay ang salaysay tungkol kay Sagara, at muli ang kuwento ni Bhārgava; ang mga labanan ng mga deva at asura; at ang paglalarawan sa pagpapakita (avatāra) ni Kṛṣṇa.

Verse 21

इंद्रस्य तु स्तवः पुण्यः शुक्रेण परिकीर्तितः । विष्णुमाहात्म्यकथनं बलिवंशनिरूपणम् ॥ २१ ॥

Pagkaraan, isinasalaysay ni Śukra ang banal na himno ng pagpupuri kay Indra; at isinasalaysay rin ang kadakilaan ni Viṣṇu, kasama ang paglalahad ng angkan ni Bali.

Verse 22

भविष्यराजचरितं संप्राप्तेऽथ कलौ युगे । समुपोद्धातपादोऽयं तृतीयो मध्यमे दले ॥ २२ ॥

Ngayon, pagdating ng Kali Yuga, ang bahaging ito ang salaysay tungkol kay Haring Bhaviṣya. Ito ang ikatlong hati—isang panimulang bahagi—na inilagay sa gitnang seksiyon.

Verse 23

चतुर्थमुपसंहारं वक्ष्ये खण्डे तथोत्तरे । वैवस्वतांतराख्यानं विस्तरेण यथातथाम् ॥ २३ ॥

Kasunod, sa huling khaṇḍa, aking ipahahayag ang ikaapat na pangwakas na buod; at isasalaysay ko rin nang nararapat at masinsin ang kasaysayan ng Vaivasvata Manvantara.

Verse 24

पूर्वमेव समुद्दिष्टं संक्षेपादिह कथ्यते । भविष्याणां मनूनां च चरितं हि ततः परम् ॥ २४ ॥

Ang naipahiwatig na noon ay sinasabi ngayon dito nang maikli; at pagkaraan nito, tunay na isasalaysay ang mga kasaysayan ng mga Manu sa hinaharap.

Verse 25

कल्पप्रलयनिर्देशः कालमानं ततः परम् । लोकाश्चतुर्द्दश ततः कथिताः प्राप्तलक्षणैः ॥ २५ ॥

Pagkaraan nito ay ang paglalahad tungkol sa mga kalpa at mga pralaya (pagkalusaw); kasunod, ipinaliliwanag ang ganap na sukat ng panahon. Pagkatapos, inilalarawan ang labing-apat na loka, kasama ang kanilang mga katangiang nagpapakilala.

Verse 26

वर्णनं नरकाणां च विकर्माचरणैस्ततः । मनोमयपुराख्यानं लयः प्राकृतिकस्ततः ॥ २६ ॥

Pagkaraan nito ay inilalarawan ang mga impiyerno at ang pagsasagawa ng mga ipinagbabawal na gawa (vikarma); kasunod ang salaysay tungkol sa lungsod na Manomaya; at kasunod pa ang pagkalusaw ayon sa Prakṛti, ang likas na pinagmulan.

Verse 27

शैवस्याथ पुरस्यापि वर्णनं च ततः परम् । त्रिविधा गुणसंबंधाज्जंतूनां कीर्तिता गतिः ॥ २७ ॥

Pagkaraan nito ay ibinibigay din ang salaysay tungkol sa Śaiva Purāṇa; at kasunod ay inilalarawan ang tatlong uri ng hantungan ng mga nilalang, na nagmumula sa pagkakaugnay sa tatlong guṇa.

Verse 28

अनिर्देश्याप्रतर्क्यस्य ब्रह्मणः परमात्मनः । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां वर्णनं हि ततः परम् ॥ २८ ॥

Tungkol sa Kataas-taasang Sarili—ang Brahman, ang Paramātman—na di mailarawan at lampas sa pangangatwiran; kasunod, ang pinakadakilang paraan ng pagsasalita tungkol sa Kanya ay sa pamamagitan ng anvaya at vyatireka (pagkakaugnay at pagbubukod).

Verse 29

इत्येष उपसंहारपादो वृत्तः सहोत्तरः । चतुष्पादं पुराणं ते ब्रह्माण्डं समुदाहृतकम् ॥ २९ ॥

Sa gayon, ang pangwakas na bahagi (pāda) ay naisalaysay na, kasama ang kasunod nitong bahagi. Sa ganitong paraan, ang Purāṇa na tinatawag na Brahmāṇḍa ay ipinahayag sa iyo na binubuo ng apat na pāda.

Verse 30

अष्टादशमनौपम्यं सारात्सारतरं द्विज । ब्रह्मांडं यच्चतुर्लक्षं पुराणं येन पठ्यते ॥ ३० ॥

O dvija, sa labingwalong Purāṇa, ang Brahmāṇḍa Purāṇa ay walang kapantay—higit na dakila kaysa sa pinakadiwa; ito ang Purāṇa na binibigkas na may apat na lakṣa (400,000) na śloka.

Verse 31

तदेतदस्य गदितमत्राष्टादशधा पृथक् । पाराशर्येण मुनिना सर्वेषामपि मानद ॥ ३१ ॥

Kaya nga, dito ay inilahad ang aral na ito—na malinaw na hinati sa labing-walong bahagi—ng pantas na si Pārāśarya (Vyāsa) para sa kapakinabangan ng lahat, O tagapagkaloob ng dangal.

Verse 32

वस्तुतस्तूपदेष्ट्राथ मुनीनां भावितात्मनाम् । मत्तः श्रुत्वा पुराणानि लोकेभ्यः प्रचकाशिरे ॥ ३२ ॥

Sa katotohanan, ako ang naging tagapagturo ng mga pantas na ang sarili ay nahinog sa pagsasanay espirituwal; at matapos nilang marinig sa akin ang mga Purāṇa, ipinamalita nila ang mga ito sa iba’t ibang daigdig.

Verse 33

मुनयो धर्मशीलास्ते दीनानुग्रहकारिणः । मयाचेदं पुराणं तु वसिष्टाय पुरोदितम् ॥ ३३ ॥

Ang mga pantas na iyon ay matatag sa dharma at mahabagin sa mga nagdurusa. Tunay nga, ang Purāṇa na ito ay minsan ko nang isinalaysay kay Vasiṣṭha.

Verse 34

तेन शक्तिसुतायोक्तं जातूकर्ण्याय तेन च । व्यासो लब्ध्वा ततश्चैतत्प्रभंजनमुखोद्गतम् ॥ ३४ ॥

Sa pamamagitan niya, itinuro ito sa anak ni Śakti; at mula roon ay itinuro naman kay Jātūkarṇya. Pagkaraan, tinanggap ni Vyāsa ang aral na ito—ang mismong kaalamang Purāṇiko na lumabas mula sa bibig ni Prabhañjana.

Verse 35

प्रमाणीकृत्य लोकेऽस्मिन्प्रावर्तयदनुत्तमम् । य इदं कीर्तयेद्वत्स श्रृणोति च समाहितः ॥ ३५ ॥

Nang maitatag niya ito bilang may ganap na kapangyarihan sa daigdig na ito, pinasimulan niyang ipalaganap ang aral na walang kapantay. O mahal na anak, sinumang bumibigkas nito o nakikinig nang may natipong isip ay tatanggap ng banal na bunga.

Verse 36

स विधूयेह पापानि याति लोकमनामयम् । लिखित्वैतत्पुराणं तु स्वर्णसिंहासनस्थितम् ॥ ३६ ॥

Dito pa lamang ay naaalis niya ang lahat ng kasalanan at napaparoon sa daigdig na walang pighati. At sa pagsulat ng Purāṇa na ito, nakakamit niya ang kalagayang nakaluklok sa isang gintong trono.

Verse 37

वस्त्रेणाच्छादितं यस्तु ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स यादि ब्रह्मणो लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥ ३७ ॥

Sinumang maghandog sa isang brāhmaṇa ng bagay na nababalutan ng kasuotan, siya’y mapaparoon sa daigdig ni Brahmā; dito’y wala nang dapat pag-isipan pa.

Verse 38

मरीचेऽष्टादशैतानि मया प्रोक्तानि यानि ते । पुराणानि तु संक्षेपाच्छ्रोतव्यानि च विस्तरात् ॥ ३८ ॥

O Marīci, ang labingwalong Purāṇa na ipinahayag ko sa iyo ay nararapat pakinggan kapwa sa maikling buod at sa ganap na pagpapalawak.

Verse 39

अष्टादश पुराणानि यः श्रृणोति नरोत्तमः । कथयेद्वा विधानेन नेह भूयः स जायते ॥ ३९ ॥

Ang pinakamainam na tao na nakikinig sa labingwalong Purāṇa, o nagpapaliwanag nito ayon sa wastong itinakdang paraan, ay hindi na muling isisilang dito sa daigdig na ito.

Verse 40

सूत्रमेतत्पुराणानां यन्मयोक्तं तवाधुना । तन्नित्यं शीलनीयं हि पुराणफलमिच्छता ॥ ४० ॥

Ito ang sūtra, ang patnubay ng mga Purāṇa, na sinabi ko sa iyo ngayon. Tunay, ang nagnanais ng bunga ng Purāṇa ay dapat itong isabuhay nang palagian.

Verse 41

न दांभिकाय पापाय देवगुर्वनुसूयवे । देयं कदापि साधूनां द्वेषिणे न शठाय च ॥ ४१ ॥

Huwag kailanman magbigay ng banal na kaloob o aral sa mapagkunwari, makasalanan, at sa kaaway ng mga deva at ng sariling guru; ni huwag ibigay sa napopoot sa mga sadhu o sa mapanlinlang.

Verse 42

शांताय शमचित्ताय शुश्रूषाभिरताय च । निर्मत्सराय शुचये देयं सद्वैष्णवाय च ॥ ४२ ॥

Magbigay sa taong mapayapa, may disiplin ang isip, masigasig sa paglilingkod, walang inggit, at dalisay; at higit sa lahat, sa tunay na Vaiṣṇava.

Verse 43

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्रह्माण्डपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम नवोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०९ ॥

Sa ganito, sa banal na Bṛhannāradīya Purāṇa, sa Pūrva-bhāga (Unang Bahagi), sa Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa Ikaapat na Bahagi (Caturtha-pāda), nagwakas ang ika-109 na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Anukramaṇī, ang talaan ng nilalaman ng Brahmāṇḍa Purāṇa.”

Frequently Asked Questions

It functions as a canonical navigation scheme: Prakriyā and Anuṣaṅga establish foundational creation-and-time doctrines, Upodghāta frames the narrative-historical materials (Manus, dynasties, yugas), and Upasaṃhāra consolidates eschatology, pralayas, and philosophical closure.

Anvaya–vyatireka (concomitance and exclusion) is a classical interpretive method used to indicate Brahman by identifying what consistently accompanies the Real and what is negated as non-essential; its presence signals that Purāṇic cosmology culminates in discriminative metaphysics, not mere mythology.

By cataloguing an entire Purāṇa’s modules—ritual duties, cosmology, yuga theory, lineages, sectarian narratives, and liberation-oriented doctrine—it models encyclopedic indexing (anukramaṇikā), a hallmark feature of the Naradīya’s broader project of summarizing and systematizing Purāṇic knowledge.