Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 12

The Anukramaṇikā (Contents-Outline) of the Vāmana Purāṇa

Devanagari script

त्रिविक्रमचरित्रांते ब्रह्मप्रोक्तः स्तवोत्तमः । प्रह्लादबलिसंवादे सुतले हरिशंसनम् ॥ १२ ॥

Transliteration

trivikramacaritrāṃte brahmaproktaḥ stavottamaḥ | prahlādabalisaṃvāde sutale hariśaṃsanam || 12 ||

Translation

Sa pagtatapos ng salaysay ni Trivikrama ay naroon ang pinakadakilang himno, na binigkas ni Brahmā; at sa pag-uusap nina Prahlāda at Bali—sa Sutala—naroon ang pagpupuri kay Hari.

Word by Word

• त्रिविक्रम: Trivikrama
• त्रिविक्रम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रिविक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — compound member (proper epithet/name)

• चरित्र: story, conduct
• चरित्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चरित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — compound member

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (अधिकरण/स्थान)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative sg.)

• त्रिविक्रमचरित्रान्ते: at the end of the Trivikrama narrative
• त्रिविक्रमचरित्रान्ते: Adhikarana (अधिकरण/स्थान)
• Type: Noun
• Root: त्रिविक्रम (प्रातिपदिक) + चरित्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुष (locative determinative): 'at the end of Trivikrama’s story'; सप्तमी एकवचन

• ब्रह्म: Brahmā
• ब्रह्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (context: Brahmā), प्रातिपदिक — compound member

• प्रोक्तः: spoken, uttered
• प्रोक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच् (धातु) + क्त, उपसर्ग: प्र-)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom. sg.); कर्मणि-भूतकृदन्त (past passive participle)

• ब्रह्मप्रोक्तः: spoken by Brahmā
• ब्रह्मप्रोक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (agentive sense): 'spoken by Brahmā'; पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन

• स्तव: hymn, praise
• स्तव: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — compound member

• उत्तमः: excellent, best
• उत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (superlative sense: best)

• स्तवोत्तमः: the best hymn
• स्तवोत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: 'excellent hymn' (uttamaḥ stavaḥ); पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन

• प्रह्लाद: Prahlāda
• प्रह्लाद: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — compound member (proper name)

• बलि: Bali
• बलि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — compound member (proper name)

• संवादे: in the dialogue
• संवादे: Adhikarana (अधिकरण/स्थान)
• Type: Noun
• Root: संवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc. sg.)

• प्रह्लादबलिसंवादे: in the Prahlāda–Bali dialogue
• प्रह्लादबलिसंवादे: Adhikarana (अधिकरण/स्थान)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक) + बलि (प्रातिपदिक) + संवाद (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुष: 'in the dialogue of Prahlāda and Bali'; सप्तमी एकवचन

• सुतले: in Sutala (netherworld)
• सुतले: Adhikarana (अधिकरण/स्थान)
• Type: Noun
• Root: सुतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc. sg.; place-name)

• हरि: Hari (Viṣṇu)
• हरि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — compound member

• शंसनम्: praise, proclamation
• शंसनम्: Karma (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: शंसन (प्रातिपदिक; √शंस् (धातु) + ल्युट्/अन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• हरिशंसनम्: praise of Hari
• हरिशंसनम्: Karma (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक) + शंसन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: 'praise of Hari'; नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन

Speaker

Narada (content-summary narration, traditionally to the Sanatkumara brothers)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Trivikrama (Vamana-Vishnu)
• Brahma
• Prahlada
• Bali
• Sutala
• Hari (Vishnu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It points readers to two concentrated bhakti-sections: Brahmā’s “supreme hymn” after the Trivikrama account and the Sutala dialogue of Prahlāda and Bali—both presented as exemplary loci for Hari’s praise.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is framed as śaṃsana/stavana—active glorification of Hari—through stotra (hymn) and satsamvāda (saintly dialogue), showing devotion expressed in speech, remembrance, and praise.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; it functions as an Anukramaṇikā-style pointer, indexing where key stotras and devotional dialogues are located within the text.