Adhyaya 149: The Devasura War: Tumult, Weaponry, and Battlefield Devastation

Verse 1

*सूत उवाच सुरासुराणां सम्मर्दस् तस्मिन्नत्यन्तदारुणे तुमुलो ऽतिमहानासीत् सेनयोरुभयोरपि //

Sinabi ni Sūta: Sa lubhang kakila-kilabot na sagupaan ng mga deva at mga asura, sumiklab ang isang kaguluhang napakalaki sa magkabilang panig ng dalawang hukbo.

Verse 2

गर्जतां देवदैत्यानां शङ्खभेरीरवेण च तूर्याणां चैव निर्घोषैर् मातंगानां च बृंहितैः //

Habang umuungal ang mga deva at mga daitya, lalo pang lumaki ang ingay—umaalingawngaw ang mga kabibe at mga tambol, ang sigaw ng mga instrumentong pandigma, at ang pagtrompeta ng mga elepante.

Verse 3

ह्वेषतां हयवृन्दानां रथनेमिस्वनेन च ज्याघोषेण च शूराणां तुमुलो ऽतिमहानभूत् //

Mula sa paghingal at paghihiyaw ng mga pangkat ng kabayo, sa ugong ng mga gulong ng karwahe, at sa kulog na pitik ng mga bagting ng pana ng mga bayani, sumiklab ang isang napakalaki at kakila-kilabot na kaguluhan.

Verse 4

समासाद्योभये सेने परस्परजयैषिणाम् रोषेणातिपरीतानां त्यक्तजीवितचेतसाम् //

Nang magsalubong na ang dalawang hukbo—bawat isa’y nagnanais na manaig sa kabila—ang mga mandirigma, nilamon ng poot, ay lumaban na ang isip ay wari’y itinakwil na ang pag-aalala sa sariling buhay.

Verse 5

समासाद्य तु ते ऽन्योन्यं प्रक्रमेण विलोमतः रथेनासक्तपादातो रथेन च तुरंगमः //

Kapag sila’y nagkalapit na sa isa’t isa, dapat silang kumilos ayon sa baligtad na kaayusan, hakbang-hakbang: ang kawal na naglalakad na nasabit ang paa sa karwahe, gayundin ang kabalyero, ay dapat salubungin at pangasiwaan ng karwahe.

Verse 6

हस्ती पदातिसंयुक्तो रथिना च क्वचिद्रथी मातंगेनापरो हस्ती तुरंगैर्बहुभिर्गजः //

Ang elepante ay maaaring samahan ng mga kawal na naglalakad; at kung minsan ang mandirigmang sakay ng karwahe (rathin) ay ipinaparis sa isang karwahe. Sa ibang dako, ang isang elepante ay sinusuportahan ng isa pang dambuhalang elepante (mātaṅga), at ang pangkat ng mga elepante ay pinatitibay pa ng maraming kabayo.

Verse 7

पदातिरेको बहुभिर् गजैर्मत्तैश्च युज्यते ततः प्रासाशनिगदाभिन्दिपालपरश्वधैः //

Pagkaraan, ang sobrang bilang ng impanterya ay inilalagay kasama ng maraming elepanteng nag-aalimpuyo, at pagkatapos ay nagpapatuloy ang sagupaan sa pamamagitan ng mga sibat, panaog na sandata, pamalong bakal, mga gada, mga bhindipāla na panghagis, at mga palakol-pandigma.

Verse 8

शक्तिभिः पट्टिशैः शूलैर् मुद्गरैः कुणपैर्गडैः चक्रैश्च शङ्कुभिश्चैव तोमरैरङ्कुशैः सितैः //

Taglay ang śakti (sibat na panghagis), paṭṭiśa (palakol), śūla (trident), mudgara (pamukpok), kuṇapa (mabigat na pamalo) at gadā; taglay rin ang cakra (talim na sandata) at śaṅku (tulos na tulos); at taglay ang tomara (sibat) at kumikislap na aṅkuśa (pang-udyok sa elepante)—sila’y ganap na nasandatahan.

Verse 9

कर्णिनालीकनाराचवत्सदन्तार्धचन्द्रकैः भल्लैश्च शतपत्त्रैश्च शुकतुण्डैश्च निर्मलैः //

—na may mga palasong may pakpak na tila tainga, mga sibat na may tangkay na parang tambo, mga palasong bakal, mga ulong hugis-ngipin ng guya, mga talim na kalahating-buwan; kasama ang mga palasong bhalla, mga ulong maraming talim na parang “daang-dahon,” at mga dulo na tila tuka ng loro—maliwanag at mahusay ang pagkakayari.

Verse 10

वृष्टिरत्यद्भुताकारा गगने समदृश्यत संप्रच्छाद्य दिशः सर्वास् तमोमयमिवाकरोत् //

Isang ulang may anyong lubhang kamangha-mangha ang nakita sa langit; tinakpan nito ang lahat ng dako at ginawa silang wari’y hinubog mula sa dilim.

Verse 11

न प्राज्ञायत ते ऽन्योन्यं तस्मिंस्तमसि संकुले अलक्ष्यं विसृजन्तस्ते हेतिसंघातमुद्धतम् //

Sa siksik at magulong dilim na iyon, hindi nila makilala ang isa’t isa; dahil walang matanaw na palatandaan, nagbagsakan sila ng magulong ulang ng sandata nang walang patumangga.

Verse 12

पतितं सेनयोर्मध्ये निरीक्षन्ते परस्परम् ततो ध्वजैर्भुजैश्छत्त्रैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः //

Nabuwal sa pagitan ng dalawang hukbo, nagkatinginan sila. Pagkaraan, nagkalat doon ang mga watawat, mga naputol na bisig, mga payong-seremonyal, at mga ulong may suot pang hikaw.

Verse 13

गजैस्तुरंगैः पादातैः पतद्भिः पतितैरपि आकाशसरसो भ्रष्टैः पङ्कजैरिव भूः स्तृता //

Ang lupa ay waring nalatagan ng mga elepante, kabayo, at mga kawal na naglalakad—may mga bumabagsak pa, may mga nakabuwal na—gaya ng lupang nagkalat ng mga lotus na nalaglag mula sa isang lawa sa langit.

Verse 14

भग्नदन्ता भिन्नकुम्भाश् छिन्नदीर्घमहाकराः गजाः शलनिभाः पेतुर् धरण्यां रुधिरस्रवाः //

Ang mga elepante—may sirang pangil, wasak na sentido, at naputol ang mahahabang makapangyarihang nguso—ay bumagsak sa lupa na parang mga punong śāla na pinutol, dumadaloy ang dugo.

Verse 15

भग्नेषादण्डचक्राक्षा रथाश्च शकलीकृताः पेतुः शकलतां यातास् तुरंगाश्च सहस्रशः //

Nang mabali ang mga poste at pamatok, at madurog ang mga gulong at ehe, ang mga karwahe ay nadurog sa pira-piraso; at libu-libong kabayo ang bumagsak, naging mga wasak na laman.

Verse 16

ततो ऽसृघ्रददुस्तारा पृथिवी समजायत नद्यश्च रुधिरावर्ता हर्षदाः पिशिताशिनाम् वेतालाक्रीडमभवत् तत्संकुलरणाजिरम् //

Pagkaraan, ang lupa ay naging di-malampasan, na wari’y napuno ng mga lawa ng dugo; at ang mga ilog na umiikot sa dugo ay naging ligaya ng mga kumakain ng laman. Ang masikip na larangan ng digmaan ay naging palaruan ng mga vetāla (mga espiritung ghoul).