Adhyaya 87: The Slaying of Dhumralochana and the Emergence of Kali; the Fall of Chanda and Munda (Chamunda Named)

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयमहापुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये धूम्रलोचनवधो नाम षडशीतीतमोऽध्यायः । सप्तशीतीतमोऽध्यायः- ८७ ऋषिरुवाच— आज्ञप्तास्ते ततो दैत्याश्चण्डमुण्डपुरोगमाः । चतुरङ्गबलोपेता ययुरभ्युद्यतायुधाः ॥

Sa gayon nagwakas, sa Śrī Mārkaṇḍeya Mahāpurāṇa, sa Sāvarṇika Manvantara, sa Devī Māhātmya, ang ika-86 na kabanata na tinatawag na “Ang Pagpatay kay Dhūmralocana.” Nagsisimula ang Kabanata 87. Sinabi ng Ṛṣi: Pagkaraan, ang mga daitya na pinamunuan nina Caṇḍa at Muṇḍa, sa utos ni Śumbha, ay lumisan na may apat na sangay ng hukbo, nakataas ang kanilang mga sandata.

Verse 2

ददृशुस्ते ततो देवीं ईषद्धासां व्यवस्थिताम् । सिंहस्योपरि शैलेन्द्रशृङ्गे महति काञ्चने ॥

Pagkaraan ay nakita nila ang Diyosa, nakatindig na handa at may bahagyang ngiti, sa ibabaw ng leon, sa isang dakilang gintong taluktok ng maringal na bundok.

Verse 3

ते दृष्ट्वा तां समादातुमुद्यमं चक्रुरुद्यताः । आकृष्टचापासिधरास्तथान्ये सत्समीपगाः ॥

Nang makita siya, nagsikap silang dakpin siya, na nakahanda; ang ilan ay may nakabig na pana at may tabak sa kamay, samantalang ang iba ay lumapit sa kanya.

Verse 4

ततः कोपं चकारोच्चैरम्बिका तानरीन् प्रति । कोपेन चास्या वदनं मषीवर्णमभूत्तदा ॥

Pagkaraan, si Ambikā ay nag-alab sa matinding poot laban sa mga kaaway na iyon; at dahil sa poot na iyon, sa sandaling yaon ang kanyang mukha ay naging kulay ng tinta (madilim).

Verse 5

भ्रुकुटीकुटिलात्तस्याः ललाटफलकाश् द्रुतम् । काली करालवदना विनिष्क्रान्तासिपाशिनी ॥

Mula sa kanyang noo na kumulubot dahil sa pagsimangot, biglang sumibol si Kālī—may mabangis na mukha—na lumitaw na may hawak na espada at lubid na panghuli (pāśa).

Verse 6

विचित्रखट्वाङ्गधरा नरमालाविभूषणा । द्वीपिचर्मपरिधानाः शुष्कमांसातिभैरवा ॥

May dala siyang kamangha-manghang tungkod na may tuktok na bungo; pinalamutian ng kuwintas na yari sa mga ulo ng tao, nakasuot ng balat ng tigre, at lubhang nakapanghihilakbot—gaya ng tuyong laman (payat at kakila-kilabot).

Verse 7

अतिविस्तारवदना जिह्वाललनभीषणा । निमग्नारक्तनयना नादापूरितदिङ्मुखा ॥

Napakalawak ng kanyang bibig; nakapanghihilakbot sa dila niyang nakalawit; ang kanyang mga mata’y nakalubog at mapulang-dugo; sa kanyang pag-ungal ay napuno ang lahat ng dako (buong abot-tanaw).

Verse 8

सा वेगेनाभिपतिता घातयन्ती महासुरान् । सैन्ये तत्र सुरारीणाम् अभक्षयत तद्बलम् ॥

Sumugod siya nang ubod ng bilis, pinabagsak ang mga dakilang Asura; doon, sa hukbo ng mga kaaway ng mga diyos, nilamon niya ang buong pangkat na iyon.

Verse 9

पार्ष्णिग्राहाङ्कुशग्राहियोधघण्टासमन्वितान् । समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप वारणान् ॥

Sa iisang kamay, sinunggaban niya ang mga elepante—kasama ang mga sakay na may hawak na pang-udyok sa sakong at mga kawit (aṅkuśa)—na may kasabay na tunog ng mga kampana ng mandirigma, at inihagis ang mga iyon sa kanyang bibig.

Verse 10

तथैव योधं तुरगै रथं सारथिना सह । निक्षिप्य वक्त्रे दशनैश् चर्वयन्त्यतिभैरवम् ॥

Gayundin, inihagis ng Diyosa sa kaniyang bibig ang mandirigma, ang mga kabayo, at ang karwahe kasama ang tagapagmaneho, at nginuya sila ng kaniyang mga ngipin—lubhang kakila-kilabot pagmasdan.

Verse 11

एकं जग्राह केशेषु ग्रीवायामथ चापरम् । पादेनाक्रम्य चैवान्यमुरसाऽन्यमपोथयत् ॥

Ang isa’y sinunggaban niya sa buhok, ang isa nama’y sa leeg; ang isa’y tinapakan niya ng paa, at ang isa pa’y dinurog niya ng kaniyang dibdib.

Verse 12

तैर् मुक्तानि च शस्त्राणि महास्त्राणि तथाऽसुरैः । मुखेन जग्राह रुषा दशनैर् मथितान्यपि ॥

At ang mga sandata—mga makapangyarihang punglo—na pinakawalan ng mga Asura, sinunggaban ng Diyosa sa bibig sa galit, at dinurog pa niya sa kaniyang mga ngipin.

Verse 13

बलिनां तद्बलं सर्वम् असुराणां दुरात्मनाम् । ममर्दाऽभक्षयच्चान्यान् अन्यांश्चाताडयत्तथा ॥

Dinurog niya ang buong lakas ng malalakas ngunit masamang-loob na mga Asura; ang ilan ay nilamon niya, at ang iba nama’y pinabagsak din niya.

Verse 14

असिना निहताः केचित् केचित्खट्वाङ्गताडिताः । जग्मुर्विनाशम् असुरा दन्ताग्राभिहता रणॆ ॥

Ang ilan ay napatay ng kaniyang espada, ang ilan ay hinampas ng kaniyang tungkod na bungo; at ang mga Asura ay napahamak sa labanan, nasugatan at napatay maging ng mga dulo ng kaniyang mga ngipin.

Verse 15

क्षणेन तन्महासैन्यमसुराणां निपातितम् । दृष्ट्वा चण्डोऽभिमैर्भोमाक्षीं तां महासुरः ॥

Sa isang kisapmata, ang napakalaking hukbo ng mga Asura ay nalipol. Nang makita ang kakila-kilabot na Bhomākṣī, sumugod ang dakilang Asura na si Caṇḍa laban sa kanya na may mabangis na hangarin.

Verse 16

शरवर्षैर्महाभीमैर्भोमाक्षीं तां महासुरः । छादयामास चक्रैश्च मुण्डः क्षिप्तैः सहस्रशः ॥

Sa mga ulang ng palaso na lubhang nakapanghihilakbot, tinakpan ng dakilang Asura ang Bhomākṣī; at si Muṇḍa naman ay tumakip din sa kanya ng mga cakra na inihagis nang libu-libo.

Verse 17

तानि चक्राण्यनेकानि विशमानानि तन्मुखम् । बभुर्यथार्कबिम्बानि सुबहूनि घनोदरम् ॥

Ang napakaraming cakra na iyon, na tumutungo sa kanyang mukha, ay nagningning—gaya ng maraming araw—sa loob ng makapal na ulap ng mga sandata.

Verse 18

ततो जहासातिरुषा भीमं भैरवनादिनी । काली करालवक्त्रान्तर्दुर्दर्शदशनोज्ज्वला ॥

Pagkatapos, tumawa si Kālī sa matinding poot—nakapanghihilakbot, na parang dagundong ni Bhairava—nakanganga nang kasindak-sindak, at ang naglalagablab niyang mga ngipin ay kakila-kilabot pagmasdan.

Verse 19

उत्थाय च महासींहं देवी चण्डमधावत । गृहीत्वा चास्य केशेषु शिरस्तेनासिनाच्छिनत् ॥

Bumangon na parang isang dakilang leon, sinalakay ng Diyosa si Caṇḍa. Hinawakan niya ito sa buhok at pinugutan ng ulo sa pamamagitan ng kanyang espada.

Verse 20

छिन्ने शिरसि दैत्येन्द्रश्चक्रे नादं सुभैरवम् । तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् ॥

Nang mapugot ang kanyang ulo, ang panginoon ng mga Daitya ay nagpakawala ng napakasindak na dagundong; sa lakas ng tunog na iyon, nayanig sa takot ang tatlong daigdig.

Verse 21

अथ मुण्डोऽभ्यधावत्तां दृष्ट्वा चण्डं निपातितम् । तमप्यपातयद्भूमौ सा खड्गाभिहता रुषा ॥

Pagkaraan, si Muṇḍa, nang makita niyang napatay si Caṇḍa, ay sumugod sa kanya. Siya man, sa galit, ay humampas sa kanya ng espada at ibinagsak siya sa lupa.

Verse 22

हतशेषं ततः सैन्यं दृष्ट्वा चण्डं निपातितम् । मुण्डं च सुमहावीर्यं दिशो भेजे भयातुरम् ॥

Pagkaraan, ang natitirang hukbo, nang makita si Caṇḍa na bumagsak at si Muṇḍa—na dakila ang tapang—na bumagsak din, ay tumakas sa sindak sa iba’t ibang panig.

Verse 23

शिरञ्चण्डस्य काली च गृहीत्वा मुण्डमेव च । प्राह प्रचण्डाट्टहासमिश्रमभ्येत्य चण्डिकाम् ॥

Si Kālī, tangan ang ulo ni Caṇḍa at gayundin ang ulo ni Muṇḍa, ay lumapit kay Caṇḍikā at nagsalita, hinahalo ang kanyang mga salita sa isang mabangis at malakas na halakhak.

Verse 24

मया तवात्रोपहृतौ चण्डमुण्डौ महापशू । युद्धयज्ञे स्वयं शुम्भं निशुम्भं च हनिष्यसि ॥

“Dinala ko sa iyo si Caṇḍa at si Muṇḍa—yaong malalaking halimaw. Sa yajña ng digmaan, ikaw mismo ang papatay kina Śumbha at Niśumbha.”

Verse 25

ऋषिरुवाच तावानीतौ ततो दृष्ट्वा चणाडमुण्डौ महासुरौ । उवाच कालीं कल्याणी ललितं चण्डिका वचः ॥

Wika ng Ṛṣi: Nang magkagayon, nang makita ang dalawang dakilang asura—sina Caṇḍa at Muṇḍa—na dinala sa harap niya, ang mapalad na Caṇḍikā ay nagsalita kay Kālī sa banayad na mga salita.

Verse 26

श्रीदेव्युवाच यस्माच्चण्डं च मुण्डं च गृहीत्वा त्वमुपागता । चामुण्डेति ततो लोके ख्याता देवि भविष्यसि ॥

Sinabi ng Mapalad na Diyosa: Sapagkat dumating ka na dala ang pagkakadakip kina Caṇḍa at Muṇḍa, kaya sa daigdig, O Diyosa, ikaw ay makikilala sa pangalang “Cāmuṇḍā”.