Markandeya Purana — Adhyaya 84, Shloka 26

Adhyaya 84 — The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

Sanskrit

सौम्यानि यानि रूपाणि त्रैलोक्ये विचरन्ति ते ।

यानि चात्यर्थघोराणि तै रक्षास्मांस्तथा भुवम् ॥

Transliteration

saumyāni yāni rūpāṇi trailokye vicaranti te / yāni cātyarthaghorāṇi tai rakṣāsmāṃstathā bhuvam

Translation

Sa alinmang mahinahong anyo Mo na gumagala sa tatlong daigdig, at sa alinmang anyo Mong lubhang kakila-kilabot din, sa mga anyong iyon ay ipagsanggalang Mo kami—at gayundin ipagsanggalang ang lupa.

Word by Word

• सौम्यानि: gentle, auspicious
• सौम्यानि: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Pl); विशेषणम्

• यानि: which
• यानि: सम्बन्ध/अन्वय (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Pl); सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• रूपाणि: forms, appearances
• रूपाणि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Pl)

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Neuter, Loc, Sg); द्विगुसमासः (त्रि + लोक)

• विचरन्ति: move about, roam
• विचरन्ति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वि-चर् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन (Present, 3rd, Pl); परस्मैपदम्

• ते: those
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Neuter, Nom, Pl); अन्वयार्थे (correlative)

• यानि: which
• यानि: सम्बन्ध/अन्वय (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Pl)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• अत्यर्थघोराणि: exceedingly terrible
• अत्यर्थघोराणि: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: अत्यर्थ-घोर (प्रातिपदिक); अत्यर्थ (अव्यय) + घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Pl); कर्मधारयः (अत्यर्थम् घोराणि)

• तैः: by those (forms/weapons)
• तैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Neuter, Instr, Pl)

• रक्ष: protect
• रक्ष: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन (Imperative, 2nd, Sg); परस्मैपदम्

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, द्वितीया, बहुवचन (Acc, Pl)

• तथा: likewise, also
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: likewise)

• भुवम्: the earth
• भुवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Acc, Sg)

Speakers

• Devas

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Devi

Shakti Aspects

• Devi as multi-form (saumya and ghora); universal Śakti pervading the worlds

Key Themes

• Multiplicity of divine forms
• Universal guardianship
• Earth-protection
• Shaktism

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The divine is not limited to a single mood: gentleness nurtures and terribleness restrains harm—both serve protection of life and the world.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Theological stotra within narrative (carita), emphasizing the Purāṇic function of devotion and protection rather than cosmological accounting.

What is the esoteric significance?

Saumya/ghora reflect complementary inner energies: soothing integration and fierce purification; both are invoked for wholeness and stability of ‘earth’ (the embodied condition).