Markandeya Purana — Adhyaya 81, Shloka 57

Adhyaya 81 — Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

Sanskrit

विसृष्टौ सृष्टिरूपा त्वं स्थितिरूपा च पालने ।

तथा संहृतिरूपान्ते जगतोऽस्य जगन्मये ॥

Transliteration

visṛṣṭau sṛṣṭirūpā tvaṁ sthitirūpā ca pālane | tathā saṁhṛtirūpānte jagato 'sya jaganmaye ||

Translation

Sa panahon ng paglalang, Ikaw ang anyo ng paglikha; sa pag-iingat, Ikaw ang anyo ng pagpapanatili; gayundin sa wakas, Ikaw ang anyo ng pagkalusaw ng sanlibutang ito—O Ikaw na binubuo ng buong sansinukob.

Word by Word

• विसृष्टौ: in (the act of) emanation
• विसृष्टौ: Adhikaraṇa (अधिकरण/Context)
• Type: Noun
• Root: विसृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• सृष्टि-रूपा: having the form of creation
• सृष्टि-रूपा: Pratipādya (प्रातिपाद्य/Predicate)
• Type: Adjective
• Root: सृष्टि + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुष (सृष्टिः रूपं यस्याः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• स्थिति-रूपा: having the form of preservation
• स्थिति-रूपा: Pratipādya (प्रातिपाद्य/Predicate)
• Type: Adjective
• Root: स्थिति + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुष (स्थितिः रूपं यस्याः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• पालने: in protection/maintenance
• पालने: Adhikaraṇa (अधिकरण/Context)
• Type: Noun
• Root: पालन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थ (thus/likewise)

• संहृति-रूपा: having the form of dissolution
• संहृति-रूपा: Pratipādya (प्रातिपाद्य/Predicate)
• Type: Adjective
• Root: संहृति + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुष (संहृतिः रूपं यस्याः)

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण/Time-location)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• जगतः: of the world
• जगतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचन

• जगत्-मये: O world-embodied one
• जगत्-मये: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: जगत् + मय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः तत्पुरुष (जगन्मयी = जगता मया/जगद्रूपा)

Speakers

• Brahmā to Devī

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Devī
• Brahmā

Shakti Aspects

• Devī as the three cosmic functions (functional trimūrti)

Key Themes

• Cosmic functions
• Immanence (jaganmaya)
• Cyclic cosmology
• Devotional theology

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The divine is not only transcendent but immanent as the world-process itself; reverence extends to the rhythms of life, change, and endings.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

A compact doctrinal articulation of Sarga and Pratisarga (cyclic manifestation and reabsorption).

What is the esoteric significance?

‘Jaganmaya’ implies non-separateness: the worshipped power and the experienced world are not ultimately two; devotion becomes a path to recognizing that unity.