Adhyaya 5: Tvashta’s Wrath, the Birth of Vritra, and the Divine Descent as the Pandavas

Verse 1

पक्षिण ऊचुः । त्वष्टृपुत्रे हते पूर्वं ब्रह्मन्निन्द्रस्य तेजसा । ब्रह्महत्याभिभूतस्य परा हानिरजायत ॥

Sinabi ng mga ibon: “O Brahmin, noong una, nang mapatay ng kapangyarihan ni Indra ang anak ni Tvaṣṭṛ, si Indra—na nababalot ng kasalanan ng pagpatay sa Brahmin (brahmahatyā)—ay nahulog sa malaking kapahamakan.”

Verse 2

तद्धामं प्रविवेशाथ शाक्रतेजोऽपचारतः । निस्तेजाश्चाभवच्छक्रो धर्मे तेजसि निर्गते ॥

Pagkaraan, (si Dharma) ay pumasok sa sarili niyang tahanan; at nang umurong ang ningning (tejas) ni Indra (Śakra), si Śakra man ay nawalan ng kaningningan, sapagkat kapag lumisan ang tejas ni Dharma, namamatay rin ang tejas ng sinuman.

Verse 3

ततः पुत्रं हतं श्रुत्वा त्वष्टा क्रुद्धः प्रजापतिः । अवलुञ्च्य जटामेकामिदं वचनमब्रवीत् ॥

Pagkatapos, nang marinig na napatay ang kanyang anak, si Tvaṣṭṛ—ang Prajāpati—ay nag-alab sa galit. Hinila niya ang isang hibla mula sa kanyang nakapulupot na buhok at sinabi ang mga salitang ito.

Verse 4

अद्य पश्यन्तु मे वीर्यं त्रयो लोकाः सदेवताः । स च पश्यतु दुर्बुद्धिर्ब्रह्महा पाकशासनः ॥

“Ngayong araw, masdan nawa ng tatlong daigdig, kasama ang mga diyos, ang aking kapangyarihan; at masdan din nawa iyon ng masamang-loob na si Pākaśāsana (Indra)—ang pumatay sa isang Brahmin!”

Verse 5

स्वकर्माभिरतो येन मत्सुतो विनपातितः । इत्युक्त्वा कोपरक्ताक्षो जटामग्नौ जुहाव ताम् ॥

“Sapagkat siya’y tapat lamang sa sariling mga gawa, ang aking anak ay napuksa nang walang anumang pagsagip.” Pagkasabi nito, na may matang namumula sa galit, inihandog niya ang babae sa apoy na sumiklab mula sa kanyang nakapulupot na buhok na asceta.

Verse 6

ततो वृत्रः समुत्तस्थौ ज्वालामाली महासुरः । महाकायो महादंष्ट्रो भिन्नाञ्जनचयप्रभः ॥

Pagkaraan, si Vṛtra, ang dakilang asura, ay bumangon—napuputungan ng mga kuwintas na apoy; napakalaki ng katawan, may dambuhalang pangil, at kumikislap na tila bunton ng dinurog na koliryo (madilim na may usok na ningning).

Verse 7

इन्द्रशत्रुरमेयात्मा त्वष्टृतेजोपबृंहितः । अहन्यहनि सोऽवर्धदिषुपातं महाबलः ॥

Ang kaaway ni Indra, na di-masukat ang kalikasan, ay pinalakas ng naglalagablab na kapangyarihan ni Tvaṣṭṛ; araw-araw, ang makapangyarihang iyon ay lalo pang lumaki, dumarami ang lakas na tila pag-ulan ng mga palaso sa digmaan.

Verse 8

वधाय चात्मनो दृष्ट्वा वृत्रं शक्रो महासुरम् । प्रेषयामास सप्तर्षोन्सन्धिमिच्छन् भयातुरः ॥

Nang makita ang dakilang asurang si Vṛtra na waring nakatuon sa sariling kapahamakan, si Śakra (Indra), nababalisa sa takot, ay nagpasundo sa Pitong Rishi, na nagnanais gumawa ng kasunduan.

Verse 9

सख्यञ्चक्रुस्ततस्तस्य वृत्रेण समयांस्तथा । ऋषयः प्रीतमनसः सर्वभूतहिते रताः ॥

Pagkatapos, nakipagkaibigan sila sa kanya, at gayundin ay gumawa ng mga kasunduan kay Vṛtra. Ang mga pantas, nalugod sa puso, ay inialay ang sarili sa kapakanan ng lahat ng nilalang.

Verse 10

समयस्थितिमुल्लङ्घ्य यदा शक्रेण घातितः । वृत्रो हत्याभिभूतस्य तदा बलमशीऱ्यत ॥

Nang mapatay si Vṛtra ni Śakra (Indra) sa paglabag sa itinakdang kasunduan, dahil sa kasalanan ng pagpatay kay Vṛtra na bumalot kay Indra, nagsimulang manghina ang kanyang lakas.

Verse 11

तच्छक्रदेहविभ्रष्टं बलं मारुतमाविशत् । सर्वव्यापिनमव्यक्तं बलस्यैवाधिदैवतम् ॥

Ang lakas na iyon, pag-alis mula sa katawan ni Indra, ay pumasok kay Vāyu (Hanging). Si Vāyu ay laganap sa lahat at di-nahahayag—ang adhi-daivata, ang namumunong pagka-diyos ng mismong lakas.

Verse 12

अहल्यां च यदा शक्रो गौतमं रूपमास्थितः । धर्षयामास देवेन्द्रस्तदा रूपमहियत ॥

Nang si Śakra (Indra), sa pag-aanyong Gautama, ay lumabag kay Ahalyā, ang mismong anyong inangkin niyang pagbabalatkayo ang siyang naging bantog.

Verse 13

अङ्गप्रत्यङ्गलावण्यं यदतीव मनोरम । विहाय दुष्टं देवेन्द्रं नासत्यावगमत् ततः ॥

Taglay ang lubhang kaakit-akit na kagandahan sa bawat sangkap at maliliit na bahagi ng katawan, siya/yaon ay tumalikod sa masamang Panginoon ng mga deva (Indra) at pagkaraan ay nagtungo sa mga Nāsatya (ang kambal na Aśvin).

Verse 14

धर्मेण तेजसा त्यक्तं बलहीनमरूपिणम् । ज्ञात्वा सुरेशं दैतेयास्तज्जये चक्रुरुद्यमम् ॥

Nang malaman na ang panginoon ng mga diyos (Indra) ay iniwan na ng dharma at ningning (śrī)—walang kapangyarihan at wari’y walang anyo—ang mga Daitya ay nagsagawa ng pagsisikap upang lupigin siya.

Verse 15

राज्ञामुद्रिक्तवीर्याणां देवेन्द्रं विजिगीषवः । कुलेष्वतिबला दैत्या अजायन्त महामुने ॥

O dakilang rishi, sa mga angkan ng mga haring labis na lumakas ang kapangyarihan, isinilang ang mga Daitya na sukdulang makapangyarihan, na nagnanais lupigin si Devendra (Indra).

Verse 16

कस्यचित्त्वथ कालस्य धरणी भारपीडिता । जगाम मेरुशिखरं सदो यत्र दिवौकसाम् ॥

Pagkaraan, nang lumipas ang ilang panahon, ang Daigdig—na pinahihirapan ng bigat ng pasanin—ay nagtungo sa tuktok ng Bundok Meru, ang luklukan ng mga naninirahan sa langit (mga deva).

Verse 17

तेषां सा कथयामास भूरिभारावपीडिता । दनुजातमजदैत्योत्थं खेदकारणमात्मनः ॥

Dahil sa matinding bigat na dumidiin, isinalaysay niya sa kanila ang sanhi ng kanyang pagdurusa—isang kapighatiang nagmumula sa mga demonyong isinilang kay Danu.

Verse 18

एते भवद्भिरसुरा निहताः पृथुलौजसः । ते सर्वे मानुषे लोके जाता गेहेषु भूभृताम् ॥

Ang mga Asura na makapangyarihan at malawak ang ningning ay pinaslang mo. Silang lahat ay muling isinilang sa daigdig ng tao, sa mga sambahayan ng mga hari.

Verse 19

अक्षौहिण्यो हि बहुलास्तद्भारार्ता व्रजाम्यधः । तथा कुरुध्वं त्रिदशा यथा शान्तिर्भवेन्मम ॥

“Tunay na napakarami ng mga hukbo (akṣauhiṇī); sa bigat ng kanilang pasanin, ako’y lumulubog. Kaya, O mga Tridaśa na mga deva, kumilos kayo upang ang kapayapaan ay dumating sa akin.”

Verse 20

पक्षिण ऊचुः तेजोभागैस्ततो देवा अवतेरुर्दिवो महीम् । प्रजानामुपकारार्थं भूभारहरणाय च ॥

Wika ng mga ibon: Pagkaraan nito, ang mga diyos, sa pamamagitan ng mga bahagi ng sarili nilang ningning, ay bumaba mula sa langit tungo sa lupa—para sa kapakinabangan ng mga nilalang at upang alisin ang pasaning nakapatong sa Daigdig.

Verse 21

यदिन्द्रदेहजं तेजस्तन्मुमोच स्वयं वृषः । कुन्त्या जातो महातेजास्ततो राजा युधिष्ठिरः ॥

Ang maningning na lakas na isinilang mula sa sariling katawan ni Indra—si Vṛṣa (Dharma) mismo ang nagpalaya nito; at mula kay Kuntī ay isinilang ang haring si Yudhiṣṭhira, na lubhang marilag.

Verse 22

बलं मुमोच पवनस्ततो भीमो व्यजायत । शक्रवीर्यार्धतश्चैव जज्ञे पार्थो धनञ्जयः ॥

Pagkatapos, pinalaya ni Vāyu ang kanyang lakas, at mula roon ay isinilang si Bhīma. At mula sa kalahati ng kabayanihang kapangyarihan ni Indra, isinilang si Pārtha—Dhanañjaya (Arjuna).

Verse 23

उत्पन्नौ यमजौ माद्रयां शक्ररूपौ महाद्युतिः । पञ्चधा भगवानीत्थमवतीर्णः शतक्रतुः ॥

Dalawang maningning na kambal ang isinilang mula kay Mādrī, taglay ang anyong kahawig ni Śakra (Indra). Sa gayon, ang pinagpalang Śatakratu (Indra) ay bumaba sa limang anyo ng pagpapakita.

Verse 24

तस्योत्पन्ना महाभागा पत्नी कृष्णा हुताशनात् ।

Mula sa kanya ay lumitaw ang lubhang mapalad na asawa, si Kṛṣṇā, na isinilang mula kay Hutāśana (Agni, ang diyos ng Apoy).

Verse 25

शक्रस्यैकस्य सा पत्नी कृष्णा नान्यस्य कस्यचित् । योगीश्वराः शरीराणि कुर्वन्ति बहुलान्यपि ॥

Siya—si Kṛṣṇā—ay asawa ni Śakra (Indra) lamang, at hindi ng iba. Gayunman, ang mga panginoon ng Yoga ay nakalilikha rin ng maraming katawan.

Verse 26

पञ्चानामेकपत्नीत्वमित्येतत्कथितं तव । श्रूयतां बलदेवोऽपि यथा यातः सरस्वतीम् ॥

Kaya nga, nasabi ko na sa iyo ang tungkol sa limang may iisang asawa. Ngayon ay pakinggan mo rin kung paanong si Baladeva ay nagtungo rin sa (ilog) Sarasvatī.