Shloka 65

Adhyaya 39 — Yoga Discipline: Posture, Breath Control, Sense Withdrawal, and Signs of Attainment

Sanskrit

शीतोष्णादिभिरत्युग्रैर्यस्य बाधा न विद्यते ।

न भीतिमेति चान्येभ्यस्तस्य सिद्धिरुपस्थिताः ॥

Transliteration

śītoṣṇādibhir aty-ugrair yasya bādhā na vidyate /

na bhītim eti cānyebhyas tasya siddhir upasthitāḥ //

Translation

Ang hindi napipighati kahit ng matinding lamig, init, at mga katulad nito, at hindi rin nahuhulog sa takot sa iba—para sa kanya, ang pagtatamo (siddhi) ay nalalapit na/naroroon na.

Word by Word

• शीतोष्णादिभिः: by cold, heat, etc.
• शीतोष्णादिभिः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शीत + उष्ण + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; शीतोष्ण (द्वन्द्व) + आदि (तत्पुरुष-समासान्त)

• अति-उग्रैः: very severe
• अति-उग्रैः: विशेषण (Qualifier of शीतोष्णादिभिः)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय-पूर्वपद) + उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; अव्ययीभावः (very fierce)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• बाधा: affliction/obstruction
• बाधा: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• न: not
• न: निषेध (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘to be/ exist’—आत्मनेपद प्रयोग)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• न: not
• न: निषेध (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• भीतिम्: fear
• भीतिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एति: goes to/comes upon (i.e., feels)
• एति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु; ‘to go/come’)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अन्येभ्यः: from others
• अन्येभ्यः: अपादान (Source/Ablative)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• सिद्धिः: accomplishment/perfection
• सिद्धिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उपस्थितā: present/attained
• उपस्थितā: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उपस्थित (कृदन्त; √स्था + उपसर्ग उप)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle), विशेषणम् (सिद्धेः)

Speakers

• Instructional discourse within Jaḍopākhyāna (yoga-teaching voice addressing the king)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Yoga
• Titikṣā (forbearance)
• Fearlessness
• Siddhi proximity

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Spiritual maturity is measured by equanimity under extremes and freedom from social fear—signs of inner independence rather than domination over others.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Yogic characterization; not pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

Immunity to ‘cold/heat’ indicates stabilized prāṇa and reduced identification with bodily sensation; fearlessness indicates the loosening of ahaṃkāra-based vulnerability.