Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Adhyaya 16The Son’s Counsel on Renunciation and the Anasuya–Mandavya Episode: The Suspension of Sunrise and the Power of Pativrata

पुत्र उवाच एवमुक्त्वा सुरां तस्याः गत्वा सा मन्दिरं शुभा ।

उवाच कुशलं पृष्टा धर्मं भर्तुस्तथात्मनः ॥

putra uvāca evam uktvā surāṃ tasyā gatvā sā mandiraṃ śubhā | uvāca kuśalaṃ pṛṣṭā dharmaṃ bhartus tathātmanaḥ ||

Sinabi ng anak: Pagkasabi nang gayon, ang mapalad na ginang ay nagtungo sa tahanan niya (ni Anasūyā). Nang tanungin tungkol sa kanyang kalagayan, isinalaysay niya ang dharma ng kanyang asawa at ng kanyang sarili.

पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/Parokṣa-bhūta), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya (क्रियासहायक/Conjunctive action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
सुराम्the wine/liquor
सुराम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रियासहायक/Conjunctive action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
मन्दिरम्the house/temple
मन्दिरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
शुभाauspicious/beautiful
शुभा:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) सा इति
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/Parokṣa-bhūta), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
कुशलम्welfare/well-being
कुशलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
पृष्टाhaving been asked
पृष्टा:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
धर्मम्duty/righteous conduct
धर्मम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यतावाचक (also/likewise)
आत्मनःof herself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
Putra (narrator) reporting; the lady speaks to Anasūyā (implied)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaHouseholder ethicsPativratā idealDialogue narrative

FAQs

The verse sets the frame for dharma-discourse: well-being is evaluated not merely as comfort but in terms of dharmic alignment—specifically the moral standing of spouse and self.

Primarily falls under Ācāra/Dharma instruction (not one of the strict five—sarga, pratisarga, vaṃśa, manvantara, vaṃśānucarita—yet commonly embedded within vaṃśānucarita-style narratives as ethical teaching).

The ‘abode’ and ‘welfare’ motif signals inner order: true auspiciousness (śubhatā) is portrayed as arising from dharma-centered life, especially relational duty understood as a spiritual discipline.